Тенби, Уэльс: әдемі жағажайлар, ежелгі қамалдар, Caldey аралына саяхаттар! Тарих пен табиғатты үйлестіретін керемет қала. Жағажай демалысы үшін тамаша орын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльстегі теңіз жағалауындағы қала және қауымдастық Тенби (Dinbych y pysgod) – Уэльстің Пемброкшир графтығындағы теңіз жағалауындағы қала және қауымдастық. Ол Кармартен шығанағында орналасқан. Ерекше белгілі нәрселерге 3 миль (5 км) құмды жағажайлар және Пемброкшир жағалау жолы, 13 ғасырдағы ортағасырлық қала қабырғалары, оның ішінде Бес аркалы барбикан қақпасы, Тенби мұражайы және өнер галереясы, 15 ғасырдағы Сент-Мария шіркеуі және Ұлттық сенім қорының Тюдор саудагерінің үйі жатады. Тенби портынан теңіздегі Калди аралына қайықтар жүзеді. Сент-Кэтрин аралы таяп тұрғанда қолжетімді және 19 ғасырғы Палмерстон бекінісіне ие. Қалада жұмыс істейтін теміржол станциясы бар. A478 тас жолы Кардиганнан, Цередигоннан Тенбиді A477, A40 және A48 арқылы M4 тас жолымен шамамен 40 миль (64 км) қашықтықта байланыстырады.
Seaside town and community in Wales
Tenby (Dinbych y pysgod) is a seaside town and community in the county of Pembrokeshire, Wales. It lies within Carmarthen Bay. Notable features include 3 mile (5 km) of sandy beaches and the Pembrokeshire Coast Path, the 13th century medieval town walls, including the Five Arches barbican gatehouse, Tenby Museum and Art Gallery, the 15th century St. Mary's Church, and the National Trust's Tudor Merchant's House. Boats sail from Tenby's harbour to the offshore monastic Caldey Island. St Catherine's Island is tidal and has a 19th century Palmerston Fort. The town has an operating railway station. The A478 road from Cardigan, Ceredigion, connects Tenby with the M4 via the A477, the A40 and the A48 in approximately 40 mile (64 km).
Тарих
Британ аралдарының батыс жағалауында стратегиялық тұрған және Атлант мұхиты мен Ирландия теңізінен табиғи түрде қорғалған порты бар Тенби, қоныстануға өте қолайлы болған, мүмкін, төбедегі бекініс, ал қоныстың саудалық сипаты гиберно-норвегиялық ықпалмен дамыған болуы мүмкін. Тенбидегі ең ерте кездесуші жазба – 9 ғасырға жататын, бірақ 14 ғасырғы Талиэсин кітабында сақталған «Этмик Динбич» атты өлең. Тенбиді 12 ғасырдың басында Батыс Уэльске шабуыл жасаған нормандар басып алды. Қаланың алғашқы тас қабырғасы Касл төбесінде салынды. Тенбидің саудасы нормандардың Уэльстен тысқары «Кіші Англиясында» маңызды теңіз порты ретінде дамыды. Дегенмен, 1153 жылы Маредудт ап Груффидт пен Рис ап Груффидт басқарған уэльстік әскерлердің шабуыл жасап, қаланы тонауынан кейін қосымша қорғаныс қажеттілігі күшейді. Қаланың тонауы 1187 жылы және 1260 жылы Лливелин ап Груффудтың шабуылы кезінде қайталанды. Соңғы шабуылдан кейін Пемброктың 1-ші графы Уильям де Валенс 13 ғасырдың соңында Тенби қала қабырғаларын салуға бұйрық берді. Тас қабырға, мұнаралар мен қақпалар «ескі қала» деп аталатын елді мекеннің үлкен бөлігін қоршады. Қала қабырғалары салынғаннан кейін Тенби қамалы мәнсіз болып, 14 ғасырдың соңына қарай тасталып кетті. Осы кезеңде қала өте қарбалас және маңызды болғандықтан, ол ұлттық порт ретінде қарастырылды. Гүлдер соғысы кезінде Англияның болашақ королі Генрих VII Генрих Тюдор 1471 жылы елден жер аудармай тұрып, Тенбиде паналады. 16 ғасырдың ортасында бұрын «Бес аркалы таверна» деп аталған үлкен D пішіндес мұнара екінші испан армадасынан қорқу себебімен салынды. Екі маңызды оқиға қаланың маңыздылығының тез және тұрақты төмендеуіне себеп болды. Біріншіден, Тенби Англия азамат соғысында Парламентті қолдады. Маклсфилдтің 1-ші графы Чарльз Жерардың роялистерінің екі әрекетіне қарсы тұрғаннан кейін, 1648 жылы қала басып алынды. Он аптадан кейін қираған қала полковник Томас Хортонға берілді, ол көп ұзамай Оливер Кромвеллді қарсы алды. Тағы бір соғыс Тенбидің өркендеуіне әкелді. 1798 жылдан бастап француз генералы Наполеон Бонапарт Еуропаны жаулап ала бастады, бұл британдық бай жоғары таптардың континенттік шипажай қалаларына саяхаттауын шектеді. 1802 жылы жергілікті тұрғын, саудагер банкир және саясаткер сэр Уильям Пакстон ескі қаладағы алғашқы мүлігін сатып алды. Осы уақыттан бастап ол қала кеңесінің толық мақұлдауымен аймаққа көп инвестиция жасады. Денсаулық үшін тұзды суға шомудың дамуымен Пакстон инженер Джеймс Гриер мен сәулетші Сэмюэл Пепс Кокереллді (оның Мидлтон-холл үйін салған сол команда) «жоғарғы қоғамға лайықты сәнді шомылу орнын» құруға шақырды. Оның теңізге шомылу моншалары 1806 жылдың шілдесінде ашылды және Globe Inn-ті сатып алғаннан кейін, оны «өте жоғары, сәнді және ыңғайлы стильге» айналдырып, шомылуға келгендерге жайлы жатқан орынға айналдырды. Моншалардың жанында коттедждер, каретка және жылқы сақтау орындары салынды. 1814 жылы Пакстонның толық қаржысымен портқа қарап тұрған аркалармен жол салынды. Ол қала арқылы таза суды құбырмен өткізуге мүмкіндік беретін Парламент актісін қабылдады. Осы жетістіктерге қарамастан, оның 1809 жылғы театры 1818 жылы қолдаудың жетіспеуіне байланысты жабылды. Қаланың көптеген ерекшеліктері денсаулықты сақтауға арналған жағажай серуендерін ұйымдастыру үшін салынды, өйткені Викториялық бала күтушілерді жылжытуға арналған жаяу жолдар салынды, сондықтан бүгінгі таңда көптеген жағажайлар мүгедектерге қол жетімді. 1856 жылы жазушы Мэри Энн Эванс (қалам аты Джордж Элиот) Джордж Генри Льюеспен бірге Тенбиге 1858 жылы жарық көрген «Teңіз жағажайы зерттеулері» еңбегіне материалдар жинауға барды. 1852 жылы кеме апатына ұшыраған балықшылар мен теңізшілердің Патшалық қайықтық қоғамы қалаға құтқару қайығын орналастырды, 1854 жылы оны Корольдік ұлттық құтқару қайығы институты өз қолына алды. 1905 жылы Касл-Хилл төбесінде құтқару қайықтары станциясы салынды. Ол 2008 жылы заманауи станциямен ауыстырылды. Тенби темір жол станциясы мен Пемброк және Тенби темір жолы 1863 жылдың 30 шілдесінде Пемброкке дейін ашылды. 1864 жылдың 8 тамызында Пемброк докқа дейінгі ұзартылған желі ашылды. 1866 жылы желі Уитленд темір жол станциясына қосылды. 1867 жылы Сент-Кэтрин аралында Палмерстон фортын салу жұмыстары басталды. Форт 1887-1895 жылдары әскердің бақылауында болды. Ескі қаладағы қамал қабырғалары сақталған, сондай-ақ пастельді түстермен жасалған Викториялық архитектура да сақталған. Экономика туризмге негізделген, сонымен қатар қолөнер, өнер және басқа да дүкендер де қолдау көрсетіп тұр. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, Тенбиде және оның айналасында 372 тізілген ғимарат және басқа да құрылыстар бар.
With its strategic position on the far west coast of Britain, and a natural sheltered harbour from both the Atlantic Ocean and the Irish Sea, Tenby was a natural settlement point, probably a hill fort with the mercantile nature of the settlement possibly developing under Hiberno Norse influence. The earliest reference to a settlement at Tenby is in Etmic Dinbych, a poem probably from the 9th century, preserved in the 14th century Book of Taliesin. Tenby was taken by the Normans, when they invaded West Wales in the early 12th century. The town's first stone wall fortification was on Castle Hill. Tenby's mercantile trade grew as it developed as a major seaport in Norman controlled Little England beyond Wales. However, the need for additional defences became paramount after the settlement and castle were successfully attacked and sacked by Welsh forces of Maredudd ap Gruffydd and Rhys ap Gruffydd in 1153. Sacking of the town was repeated in 1187 and again by Llywelyn ap Gruffudd in 1260. After the final attack, William de Valence, 1st Earl of Pembroke ordered the construction of the Tenby town walls in the late 13th century. The stone curtain wall, towers and gates enclosed a large part of the settlementnow known as the "old town". With the construction of the town walls, Tenby Castle was made obsolete and had been abandoned by the end of the 14th century. It was during this period that the town was so busy and important, it was considered to be a national port. During the Wars of the Roses Henry Tudor, the future King Henry VII of England, sheltered at Tenby before sailing into exile in 1471. In the mid 16th century, the large D shaped tower formerly known as the "Five Arches tavern" was built following fears of a second Spanish Armada. Two key events caused the town to undergo rapid and permanent decline in importance. First, Tenby declared for Parliament in the English Civil War. After resisting two attempts by the Royalists forces of Charles Gerard, 1st Earl of Macclesfield, it was finally taken in 1648. Ten weeks later the shattered town was surrendered to Colonel Thomas Horton, who welcomed Oliver Cromwell shortly afterwards. Another war led to a resurgence in Tenby's fortunes. Since 1798, the French General Napoleon Bonaparte had begun conquering Europe restricting the rich British upper classes from making their Grand Tours to continental spa towns. In 1802 local resident, merchant banker and politician, Sir William Paxton, bought his first property in the old town. From this point onwards he invested heavily in the area with the full approval of the town council. With the growth in saltwater sea bathing for health purposes, Paxton engaged engineer James Grier and architect Samuel Pepys Cockerell (the same team who had built his home at Middleton Hall) to create a "fashionable bathing establishment suitable for the highest society." His sea bathing baths came into operation in July 1806 and, after acquiring the Globe Inn, transformed it into "a most lofty, elegant and convenient style" to lodge the more elegant visitors to his baths. Cottages were erected adjoining the baths with adjoining livery stables and coach house. A road was built on arches overlooking the harbour at Paxton's full expense in 1814. He had a Private Act of Parliament passed that enabled fresh water to be piped through the town. Despite these accomplishments, his 1809 theatre was closed in 1818 due to lack of patronage. With many features of the town being constructed to provide areas for healthy seaside walks, due to the walkways being built to accommodate Victorian nannies pushing prams, many of the beaches today still retain good disabled access. In 1856 writer Mary Ann Evans (pen name George Eliot) accompanied George Henry Lewes to Tenby to gather materials for his work Seaside Studies published in 1858. In 1852, the Shipwrecked Fishermen and Mariners' Royal Benevolent Society deployed a lifeboat to the town, taken over in 1854 by the Royal National Lifeboat Institution. In 1905 a slip way equipped lifeboat station was built on Castle Hill. It was replaced by a modern station in 2008. Tenby railway station and the Pembroke and Tenby Railway were opened as far as Pembroke on 30 July 1863. The extended line to Pembroke Dock opened on 8 August 1864. In 1866, the line was connected to Whitland railway station. In 1867, work began on the construction of the Palmerston Fort on St Catherine's Island. The Army had control of the fort during 18871895. The old town castle walls have survived, as does the Victorian revival architecture in a pastel colour scheme. The economy is based on tourism, supported by a range of craft, art and other stores. as of 2017, there are 372 listed buildings and other structures in and around Tenby.
Басқару
Тенбиде жергілікті басқарудың екі деңгейі бар: қауымдық (қалалық) және округтік деңгей – Тенби қалалық кеңесі және Пемброкшир округтік кеңесі. Қалалық кеңес Жоғарғы Жабақ көшесіндегі Де Валенс павильонында орналасқан. Тенби – ежелгі қалашық, 1290 жылы Пемброктың 1-ші графы Уильям де Валенс оған жарлық берген, ал 1581 жылы Елизавета I оны ресми түрде қалашық деп бекіткен. 1836 жылы қалашық муниципалитет болып қайта құрылды. 1860 жылдан 1947 жылға дейін қалалық кеңес Тенби қалалық үйінде орналасқан. 1947 жылы кеңес Нортон ауданындағы Крофт үйіне көшіріліп, кейін ол Гильдхолл деп аталды. 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңға сәйкес Тенби қалалық кеңесі таратылды, ал 1974 жылдың 1 сәуірінде аймақ Дифед округі құрамындағы Оңтүстік Пемброкшир ауданының бір бөлігіне айналды. Бұрынғы қалашықтың аумағын қамтитын қауым құрылды, оның кеңесі Тенби қалалық кеңесі деп аталды. Қалалық кеңес 1980 жылдардың ортасына дейін Гильдхоллда орналасқан, содан кейін Жоғарғы Жабақ көшесіндегі Де Валенс павильонына көшірілді. Оңтүстік Пемброкшир ауданы 1996 жылы таратылып, аймақ қайта құрылған Пемброкширдің құрамына енді.
There are two tiers of local government covering Tenby, at community (town) and county level: Tenby Town Council and Pembrokeshire County Council. The town council is based at the De Valence Pavilion on Upper Frog Street. Tenby was an ancient borough, having been given a charter in 1290 by William de Valence, 1st Earl of Pembroke, and being formally incorporated as a borough by Elizabeth I in 1581. The borough was reformed to become a municipal borough in 1836. From 1860 until 1947 the borough council was based at Tenby Town Hall on High Street. In 1947 the council moved to Croft House on The Norton, later renaming it Guildhall. Tenby Borough Council was abolished under the Local Government Act 1972, with the area becoming part of the new district of South Pembrokeshire within the county of Dyfed on 1 April 1974. A community was established to cover the area of the former borough, with its council taking the name Tenby Town Council. The town council continued to be based at the guildhall until the mid 1980s when it moved to the De Valence Pavilion on Upper Frog Street. The district of South Pembrokeshire was abolished in 1996, with the area becoming part of a re established Pembrokeshire.
Білім
Тенби мектептері аймағында төрт мектеп бар, олардың үшi бастауыш мектеп және бiр орта мектеп: Ysgol Hafan y Mor, Tenby Church in Wales бастауыш мектебі, St. Teilo's RC мектебі және Ysgol Greenhill орта мектебі. St. Teilo's мектебі мен Tenby Church in Wales мектебінің оқушылары автоматты түрде Greenhill мектебіне қабылданады, бірақ ата-аналар оларды басқа мектепке тіркеуге құқылы. Ysgol Hafan y Môr – валли тілінде оқытатын мектеп. Оқушылардың көпшілігі Кримичтегі валли тілінде оқытатын Ysgol y Preseli орта мектебіне түседі. Аймақтағы бұрынғы мектептердің бірі – Tenby V. C. Infants School, ол ағылшын тілінде оқытатын, валли тілі бөлімі бар мектеп болатын. Осы мектептің оқушылары автоматты түрде Tenby Junior School-ға қабылданатын, ол қазір Ysgol Hafan y Môr болып өзгертілді. Tenby V. C. Infants School 2016 жылы бұзылып, жақын орналасқан Greenhill мектебінің алаңына айналдырылды.
There are four schools in the Tenby schools area, consisting of three primary schools and one secondary school: Ysgol Hafan y Mor, Tenby Church in Wales Primary School, St. Teilo's RC School and Ysgol Greenhill Secondary. Pupils from St. Teilo's School and Tenby Church in Wales School are automatically enrolled in the Greenhill School, but parents can enrol them into a different school. Ysgol Hafan y Môr is a Welsh language medium school. Most of the pupils go on to Ysgol y Preseli, a Welsh medium secondary school in Crymych. Previous schools in the area were Tenby V. C. Infants School which was an English medium school with a Welsh unit. Pupils from this school would automatically enrol in Tenby Junior School which has now been converted into Ysgol Hafan y Môr. Tenby V. C. Infant school was demolished in 2016 and turned into a field for the nearby Greenhill School.
Туризм
Көрермелерге екі қорғалған құмды жағажай және Калди аралына жағалаудағы қайық саяхаттары ұсынылады. Сент-Кэтрин аралы таяды-кетеді және онда 19 ғасырдағы Палмерстон форты – Сент-Кэтрин форты орналасқан. 2016 жылдың тамызында форттың болашағы "белгісіз" болып қалды және ол көпшілікке жабылды. Тенбиде келушілерге арналған дүкендер, пабтар және мейрамханалар бар. The Sunday Times газеті 2019 жылы Тенбидің Касл жағажайын Ұлыбританиядағы ең жақсы жағажай деп атады.
Attractions include the two sheltered, sandy beaches and the coastal boat trips to Caldey Island. St Catherine's Island is tidal and the site of St Catherine's Fort a 19th century Palmerston Fort. In August 2016, the fort faced an "uncertain future" and was closed to the public. Tenby has shops, pubs and restaurants to cater for visitors. The Sunday Times rated Tenby's Castle Beach the best beach in the UK in 2019.
Көлік
Тенби теміржол станциясы қалаға Вест Уэльс желісінің тармағында қызмет көрсетеді, оны Transport for Wales Rail операторы басқарады, сонымен қатар станцияны да басқарады. Пойыздар екі бағытта жүреді; батысқа қарай Пемброкке, ал шығысқа қарай – . Жоғары маусымда пойыздар сенбі күндері Паддингтоннан тікелей Тенбиге қатынайды. Ең жақын әуежай – Кардифф халықаралық әуежайы.
Tenby railway station serves the town on the branch of the West Wales Line operated by Transport for Wales Rail, who also manage the station. Trains run in each direction; westwards towards Pembroke and eastwards to , and In peak season, trains run direct from Paddington to Tenby on Saturdays. The nearest airport is Cardiff International.
Спорт
Тенби Юнайтед РФК, регби одағы клубы 1876 жылдан бері бар. Ол Уэльс регби одағының мүшесі. 1970 жылы Тенби теңізде жүзу қауымдастығы 26 желтоқсанда жүзуді бастады. Қазір бұл Тенбидің басты Рождестволық көрінісіне айналған, шамамен 600 жүзуші, көбінесе әртүрлі костюмдермен, мыңдаған көрермендердің арасында өтеді. Әрбір қатысушы, қайырымдылыққа арналған жүзуге тіркелсе, медаль алады. Осборн отбасы осы шараның басынан бері қатысып келеді, ал ТҚЖҚ төрағасы Крис Осборн оның күн сәулесінен бастап, аязды желге дейін, кез келген ауа райында өтетінін көрді. Тенби қыркүйек айында Уэльс Ironman триатлонына төңкерілді. Сонымен қатар, Тенби Эйс велосипед клубы және теңіз жағалауындағы 18 лункалы Тенби гольф алаңы да бар.
Tenby United RFC, a rugby union club has existed since 1876. It is a member of the Welsh Rugby Union. In 1970, the Tenby Sea Swimming Association started the Boxing Day Swim. It is Tenby's main Christmas attraction now, with approximately 600 swimmers, most in fancy dress, watched by thousands of onlookers. Each swimmer who enters for a charity receives a medal. The Osborne family has been associated with the event from the beginning and Chris Osborne, chairman of TSSA has seen it take place in every weather condition, from brilliant sunshine to freezing winds. Tenby hosts the Welsh Ironman Triathlon in September. There is also the Tenby Aces Cycling Club and the 18 hole Tenby Golf Course that provides links golf by the coast.
Уолли - морж
2021 жылдың 19 наурызында Арктикалық морж Ирландиядан келгеннен кейін Broad Haven South жағалауының жартастарында байқалды. Тенбиде болған кезінде ол негізінен RNLI Lifeboat Tenby жаңа суға түсірілетін жерінде болды. 2021 жылдың 5 және 8 сәуір аралығында Уоллиді ешкім көрмеді, соның салдарынан оны көруге келгендер қуып жіберді деген алаңдаушылық туды, бірақ ол айдың соңында қайтадан суға түсірілетін жерде демалып тұрды және бір рет осы жерді пайдалану үшін оны жылжытуға тура келді. Кейбіреулер морж Арктикадан мұздың үстінде келгенін айтты. RSPCA бұл түрдің ең оңтүстіктегі байқалуы деп санайды; оларды кейде Шотландияда да көруге болады. Күнінің көп бөлігін демалып, тамақ іздеумен өткізсе де, ол кейбір қиындықтар тудырды. Ол қайыққа мінуге тырысқанда шағын қайықты құлатты және балық аулау кемесіне зақым келтірді деген хабарламалар болды. Аугуст Джон: 1959 жылдың 30 қазаны. Уилфред Харрисон: 1969 жыл. Сью Лейн: 2023 жылдың 10 мамыры. Кеңесші Тревор Халлетт: 2023 жылдың 10 мамыры.
On 19 March 2021, an Arctic walrus was spotted on the rocks of Broad Haven South beach, after initially making the journey over from Ireland. During its time in Tenby, it was situated primarily on the new RNLI Lifeboat Tenby slipway. Wally was not spotted between 5 and 8 April 2021 and there were concerns that sightseers had driven him away, but he was back regularly resting on the slipway later in the month, and on one occasion had to be moved to allow the slipway to be used. Some believed that the walrus made the journey from the Arctic on an ice floe. The RSPCA believes this is the most southernly sighting of the species; occasionally they can be seen in Scotland. Despite spending most of his days resting and scavenging for food, he has been causing some mischief. It was reported that he capsized a dingy and damaged a fishing boat trying to board the vessels. Augustus John: 30 October 1959. Wilfred Harrison : 1969. Mrs Sue Lane: 10 May 2023. Cllr Trevor Hallett: 10 May 2023.