Кіріспе

A glimmer man (немесе "glimmerman"; fear fannléis) – бұл Альянс және Дублин тұтынушылар газ компаниясы, Корк газ тұтынушылар компаниясы және Ирландияның кішігірім қалалары мен аудандарында газды шектеулі кезеңдерде пайдалануды анықтау үшін жұмыс істейтін инспекторларға бейресми, бірақ көбінесе қолданылатын, сәл кемсітетін атау. Бұл атау 1942 жылдың наурызынан бастап Ирландиядағы Төтенше жағдай жылдарында, ал кейбір жерлерде 1947 жылға дейін қолданылды. Термин бұқаралық ақпарат құралдарында және плакаттарда жарияланған, халықты газды ысырапқа жұмсамауға шақыратын жарнамалардан шыққан. Ирландияда көмірдің өзіндік қоры өте аз, ал газ өндіру Еуропадағы соғыс салдарынан шектелген көмір импортына тәуелді болды. Бір хаттан алынған үзіндіде бұл жағдай "өте ауыр отын тапшылығы" деп сипатталған.

Шектеулер

Шұңқырлы торфтан газ өндіруге Ғылыми зерттеулер бюросының жасаған әрекеттеріне қарамастан, қолайлы көмір импорты және газ өндірісі күрт азайды, сондай-ақ бастапқыда оны тұрғын үйлерді жылыту үшін қолдануға тыйым салынды. 1942 жылдың наурыз айында Дублин қаласында апта ішіндегі газ беру уақыты күніне 10 сағатқа, ал жексенбі күні 11 сағатқа дейін шектелді, бірақ бұл газ тұтынуды тек шамамен бір төрттен бір бөлігіне ғана азайтты. Мамыр айында газ беру уақыты күніне 5,5 сағатқа дейін қысқартылды, ал газ жеткізуші компаниялар газды "белгіленбеген уақытта" пайдалануды келісімшартты бұзу деп есептеу үшін өзінің шарттарын өзгертті.

Қиындық

Жеткізу көлемінің азаюы үлкен қиындықтарға алып келді, себебі халықтың көп бөлігі (әсіресе қалалар мен кенттерде) жылу, тамақ дайындау және жарықтандыру үшін газға тәуелді болды. Отынның басқа қолжетімді көздері болмағандықтан, әсіресе тамақ пісіру үшін, адамдар газ станцияларындағы бас желілік жүйеден жабылудан кейін құбырларда қалған қалдық газды пайдалануға мәжбүр болды, мүмкіндігі болса. Соңында, жабдықтау соншалықты шектелді ki, 1944 жылдың сәуір айында Жабдықтау министрі Шон Лемас тұрғын үйлер мен кәсіпорындарға газды тәуліктің белгілі бір сағаттарында ғана бөлу үшін арнайы Төтенше жағдай туралы жарлық шығаруға бұйрық берумен қатар, "белгіленген уақыттан тыс" газды пайдалануды қылмыстық құқық бұзу деп жариялаумен қорқытты. Алайда, бұл қаулы ешқашан іске аспады. Шектеулердің салдарының бірі – кішігірім жабдықтау компанияларының жабылуы немесе торф пен көмірден газ өндіріп, жабдықтауды жалғастыруға тырысуы болды.

Құзыреті

Газ компанияларының қызметкерлері клиенттерімен жасалған жабдықтау шарты бойынша тексерулер жүргізу үшін үй-жайларға кіруге өкілеттік алды, және егер рұқсат етілген уақыттан тыс газ қолданылып жатса, үй-жайды газ желісінен ажыратуға құқылы болды. Алайда, Дублиннің кейбір тұрғындары, мысалы, Дублиндегі Тринити колледжінің студенттері инспекторлардың тексерулерінен тыс қалған сияқты. Мүмкін, бұл иммунитет инспекторлардың санының аздығымен байланысты болды – бүкіл Дублин үшін бар болғаны екі-үш инспектор жұмыс істеген болуы мүмкін.

Беделі

Инспекторлар өз қызметтерін атқару кезінде ерекше жақын бақылау жасауға беделді болған, бұл Фил Шевронның "Иманды кеткендер" әніндегі лирикасынан көрініп тұр, онда "қорқынышпен келген адамнан" басқа, олардың күтілмеген келуінен алаңдауға болатынын, "жымыр адамнан" қорқуға болатыны айтылады.

Тарихнама

21-ші ғасырда газбен жабдықтаушы компаниялардың қызметкерлері үй-үйді тексергеніне күмән туды. Бірақ бір ауызша тарих "шаян" адамның тексерулерін көрнекті түрде сипаттайды. Ол біздің үйге шамамен екі рет келді. Ол күннің тыныш уақытында келді, ештеңе істемейтін кезде, білесіз бе? Үйге келгенде ол газ өргішін қолымен ұстап, оған ұнтақ септі, содан кейін ұнтақпен, олардың қашан жануын білмеймін, бірақ ол ұнтақ салып, бірақ біз ешқандай қиындыққа тап болған жоқ. Біраз уақыттан соң бәрі оларды таныды (күлді) – "Бұл шаян!" және оған су құятынбыз. Тағы бір жазушы көрші жесірдің қайта қосылу үшін күресін және оның анасы "шаянды" пайдалану арқылы анықталмау үшін не істегенін айтады, бірақ оның үйіне ешқашан келмегенін мойындайды. Ал ирландиялық орта мектеп оқушылары осы тақырыпты білуі және оның маңыздылығы туралы пікір білдіруі керек. Irish Times газеті де бірнеше төтенше жағдай жылдарында (1942–1945) "шаян" туралы жазды, соның ішінде "шаян" болып киінген адамның дүкенді тонауы, Майлс на Цопалиннің осы тақырыптағы мақаласы және балалардың көше әндері туралы материал, онда "шаян" Королева Каролина мен Альфи Бёрнмен бірге аталды.