Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Wörthersee (; Словенше: Vrbsko jezero, ) – Австрияның оңтүстігіндегі Каринтия жерінде орналасқан көл. Бұл көл жазда туристердің ең басты демалыс орны болып саналады.
Lake in the southern Austrian state of Carinthia
Wörthersee (; Slovene: Vrbsko jezero, ) is a lake in the southern Austrian state of Carinthia. The bathing lake is a main tourist destination in summer.
География
Вёртерзе – Каринтияның ең үлкен көлі. Ол сопақ пішінді, шамамен ұзындығы және ені, шығыста Каринтия астанасы Клагенфурттың шетінен батыста Вельден шығанағына дейін созылады. Клагенфурт алқабында орналасқан, оның жағалауын солтүстік және оңтүстік жағынан Гуркталь Альпі және Каруанкс тауларының етегі қоршап тұрады, олар тығыз орманмен жабылған, ал одан әрі қар басқан Альпі таулары көрінеді. Көлдің суы ерекше көк-жасыл түсті және таза. Вёрт көлі мен оның орталық Каринтия тауларының етегіндегі алқабы негізінен соңғы мұз дәуірінде мұздықтардың әсерінен қалыптасқан. Көл бірнеше аралдар мен мүйістермен үш алапқа бөлінген. Батыс алабы Велденнен Пёрцхахқа дейін, орталық алабы Пёрцхахтан Мария Вёртке дейін, ал шығыс алабы Мария Вёрттен Клагенфуртқа дейін созылады. Көптеген арналар көлге құяды, оның жалғыз шығар жолы – шығыстағы Гланфурт өзені, ол Глан және Гурк салалары арқылы Драва (Драу) өзеніне құяды. Солтүстік жағалауында Крумпендорф, Пёрцхах және Вельден сияқты негізгі курортты қалалар орналасқан. Оңтүстік автобаны мен теміржол магистралі тік төбелер мен жағалау арасындағы тар кеңістікті алып жатыр. Оңтүстік жағалауы тыныш және кем дамыған. Жаз айларында су бетінің температурасы 25°C-қа дейін жетеді. Қыс айларында аймақ көбінесе қармен жабылады және шамамен 10 жыл сайын көл мұз қатып, көптеген коньки тебушілерді тартады. Вёрт көлінің фаунасында альпілік көлдерге тән балықтар басым. Ең көп кездесетін түрлері – судақ (Esox lucius) және қара шабақ (Coregonus lavaretus).
Wörthersee is Carinthia's largest lake. It is elongated, about long and wide, and stretches from the outskirts of the Carinthian capital Klagenfurt in the east to the bay of Velden in the west. Situated within the Klagenfurt Basin, its shores are flanked to the north and south by the foothills of the Gurktal Alps and the Karawanks range, all covered with dense forests beyond which snow capped Alpine peaks are visible. The lake's water is of a distinctive blue green colour and transparent. Lake Wörth and its basin in the central Carinthian foothills were largely formed by glaciers during the last ice age. The lake is divided into three basins by several islands and peninsulas. The western basin stretches from Velden to Pörtschach, the central basin from Pörtschach to Maria Wörth and the eastern basin from Maria Wörth to Klagenfurt. Numerous brooks flow into the lake; its sole outlet is the Glanfurt river in the east, eventually flowing into the Drava (Drau) river via the Glan and Gurk tributaries. The northern shore is densely built up with the main resort towns of Krumpendorf, Pörtschach, and Velden. The Süd Autobahn motorway and a railway mainline occupy the narrow space between the steep hills and the shore. The southern shore is quieter and less developed. The water surface (epilimnion) can reach up to 25 °C in summer. In winter, the region is often covered by snow and approximately every 10 years the lake freezes over, attracting numerous ice skaters. Lake Wörth's fauna is dominated by fish typically found in alpine lakes. The most common species are the pike (Esox lucius) and the common whitefish (Coregonus lavaretus).
Этимология
1143 жылы жасалған құжатта алғаш рет Вердсе деп еске алынған көлдің аты көлдегі аралдардан, әсіресе 1770 жылы Гланфурт шығару құрылысынан кейін жарты аралына айналған Мария Верттен шыққан. Басқа аралдар – Шлангенензель және Капузинерзель; Мария Лореттоның бұрынғы аралы қазірде жарты арал болып табылады. 19 ғасырға дейін көл "Вердерзее" деп аталды (көне жоғарғы неміс тіліндегі weride сөзі: "арал" немесе "айт"), яғни "Арал көлі", сондай-ақ Клагенфурт көлі немесе Велден көлі деп те аталатын (словен тілінде: Vrbsko jezero).
First mentioned as Werdse in an 1143 deed, the lake's name originates from the islands in the lake, most notably Maria Wörth, a peninsula since the building of the Glanfurt outlet in 1770. Other islands are Schlangeninsel and Kapuzinerinsel; the former island of Maria Loretto is today also a peninsula. Until the 19th century the lake was called "Werdersee" (cf. Old High German weride: "island" or "ait"), i. e. "Island Lake", but also Klagenfurt Lake or Velden Lake (as in Slovene: Vrbsko jezero).
Туризм
XIX ғасырдың басында батпақты жағалауда тек бірқатар кедей шаруалар тұрған. 1863 жылы Австрияның Оңтүстік темір жолының (Südbahn) Клагенфуртқа ашылуы, кейіннен солтүстік жағалаудағы Вилахқа дейін ұзартылуы, Вёртерзееді Венаның ақсүйектері мен бай буржуазиясының сүйікті жазғы демалыс орнына айналдырды. Әсіресе Вельден мен Пёрчшах маңызды туристік курорттарға айналды. Бүгінгі күнге дейін Жерорта теңізі климаты мен таза, жылы сулары Вёрт көлін жазда танымал туристік орын етіп отыр. Аймақ көлдің төңірегінде "Австрияның Монте-Карлосы" деп аталып жүрсе де, соңғы онжылдықтарда Вёртгерзее көлінің айналасындағы туризм арзан шетелдік демалыстардың күшті бәсекесіне тап болды. Осыған жауап ретінде, бірқатар жергілікті кәсіпорындар жоғары сапалы туризм, отбасылық туризм, гольф және атпен саяхат сияқты арнайы бағыттарға назар аударуға тырысты. Көптеген туристер шілде және тамыз айларында, су температурасы 25°C-қа жеткен кезде көлге келеді. Көптеген саяхатшылар жазда қайта оралады, ал кейбіреулері жағалауда үйлерді сатып алады немесе жалдайды. Көбінесе туристер Венадан, Солтүстік Германиядан және Нидерландыдан келеді. Еуропадағы ең ірі Volkswagen және Audi автокөлік көрмесі, Wörthersee GTi Treffen (ағылшын тілінде "Wörthersee Meeting" немесе жай ғана "Wörthersee") 1981 жылдан бері жыл сайын көл жағалауындағы Рейфниц қаласында (әдетте мамыр айында) өтіп келеді.
In the early 19th century the marshy shores were home only to a handful of poor peasants. The opening of the Austrian Southern Railway line (Südbahn) to Klagenfurt in 1863, later extended to Villach along the northern shore, quickly turned the Wörthersee into an exclusive summer retreat for Vienna's nobility and wealthy bourgeoisie. Especially Velden and Pörtschach developed to main tourist resorts. Up to today, the Mediterranean climate and the clean, warm waters make Lake Wörth a popular tourist destination in summer. Although the region around the lake has been termed "Austria's Monte Carlo", in recent decades tourism around Lake Wörthersee has suffered from tough competition from package holidays to cheaper overseas destinations. As a response a number of local businesses have tried to focus on niches such as high quality tourism, family tourism or golf and horse riding vacations. Most tourists visit the Lake in the months of July and August when water temperatures reach 25 °C. A large proportion of visitors return every summer and some own or rent holiday homes along the shore. The vast majority of visitors come from Vienna, northern Germany and the Netherlands. The largest Volkswagen and Audi car show in Europe, the Wörthersee GTi Treffen (in English, "Wörthersee Meeting" or simply "Wörthersee"), has been held in the lakeside town of Reifnitz (usually in May) every year since 1981.
Көлік
A2 Süd Autobahn (Еуропалық E66 жолы) Венадан Италияға дейін көлдің солтүстік жағымен өтеді, сондай-ақ Клагенфурт пен Вилахты байланыстыратын B83 Kärntner Straße тас жолы және Венадан Венецияға дейінгі Südbahn теміржол желісі де осы жақтан өтеді. Көлдің солтүстік жағалауында велосипед жолы да бар. Жазда жолаушылар қайықтары ірі елді мекендерді байланыстырады. Қоршаған ортаға зиян тигізбеу және жүзушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жеке моторлы қайықтардың саны квота жүйесімен қатаң шектеледі.
The A2 Süd Autobahn motorway (European Route E66) from Vienna to Italy passes along the northern side of the lake, as does the B83 Kärntner Straße highway connecting Klagenfurt with Villach and the Südbahn railway line from Vienna to Venice. There is also a cycle path along the northern shore. In summer, passenger boats connect the largest settlements. The number of private speedboats is strictly limited by a quota system to limit the environmental damage and hazard to swimmers.