Кіріспе

Wörthersee (; Словенше: Vrbsko jezero, ) – Австрияның оңтүстігіндегі Каринтия жерінде орналасқан көл. Бұл көл жазда туристердің ең басты демалыс орны болып саналады.

География

Вёртерзе – Каринтияның ең үлкен көлі. Ол сопақ пішінді, шамамен ұзындығы және ені, шығыста Каринтия астанасы Клагенфурттың шетінен батыста Вельден шығанағына дейін созылады. Клагенфурт алқабында орналасқан, оның жағалауын солтүстік және оңтүстік жағынан Гуркталь Альпі және Каруанкс тауларының етегі қоршап тұрады, олар тығыз орманмен жабылған, ал одан әрі қар басқан Альпі таулары көрінеді. Көлдің суы ерекше көк-жасыл түсті және таза. Вёрт көлі мен оның орталық Каринтия тауларының етегіндегі алқабы негізінен соңғы мұз дәуірінде мұздықтардың әсерінен қалыптасқан. Көл бірнеше аралдар мен мүйістермен үш алапқа бөлінген. Батыс алабы Велденнен Пёрцхахқа дейін, орталық алабы Пёрцхахтан Мария Вёртке дейін, ал шығыс алабы Мария Вёрттен Клагенфуртқа дейін созылады. Көптеген арналар көлге құяды, оның жалғыз шығар жолы – шығыстағы Гланфурт өзені, ол Глан және Гурк салалары арқылы Драва (Драу) өзеніне құяды. Солтүстік жағалауында Крумпендорф, Пёрцхах және Вельден сияқты негізгі курортты қалалар орналасқан. Оңтүстік автобаны мен теміржол магистралі тік төбелер мен жағалау арасындағы тар кеңістікті алып жатыр. Оңтүстік жағалауы тыныш және кем дамыған. Жаз айларында су бетінің температурасы 25°C-қа дейін жетеді. Қыс айларында аймақ көбінесе қармен жабылады және шамамен 10 жыл сайын көл мұз қатып, көптеген коньки тебушілерді тартады. Вёрт көлінің фаунасында альпілік көлдерге тән балықтар басым. Ең көп кездесетін түрлері – судақ (Esox lucius) және қара шабақ (Coregonus lavaretus).

Этимология

1143 жылы жасалған құжатта алғаш рет Вердсе деп еске алынған көлдің аты көлдегі аралдардан, әсіресе 1770 жылы Гланфурт шығару құрылысынан кейін жарты аралына айналған Мария Верттен шыққан. Басқа аралдар – Шлангенензель және Капузинерзель; Мария Лореттоның бұрынғы аралы қазірде жарты арал болып табылады. 19 ғасырға дейін көл "Вердерзее" деп аталды (көне жоғарғы неміс тіліндегі weride сөзі: "арал" немесе "айт"), яғни "Арал көлі", сондай-ақ Клагенфурт көлі немесе Велден көлі деп те аталатын (словен тілінде: Vrbsko jezero).

Туризм

XIX ғасырдың басында батпақты жағалауда тек бірқатар кедей шаруалар тұрған. 1863 жылы Австрияның Оңтүстік темір жолының (Südbahn) Клагенфуртқа ашылуы, кейіннен солтүстік жағалаудағы Вилахқа дейін ұзартылуы, Вёртерзееді Венаның ақсүйектері мен бай буржуазиясының сүйікті жазғы демалыс орнына айналдырды. Әсіресе Вельден мен Пёрчшах маңызды туристік курорттарға айналды. Бүгінгі күнге дейін Жерорта теңізі климаты мен таза, жылы сулары Вёрт көлін жазда танымал туристік орын етіп отыр. Аймақ көлдің төңірегінде "Австрияның Монте-Карлосы" деп аталып жүрсе де, соңғы онжылдықтарда Вёртгерзее көлінің айналасындағы туризм арзан шетелдік демалыстардың күшті бәсекесіне тап болды. Осыған жауап ретінде, бірқатар жергілікті кәсіпорындар жоғары сапалы туризм, отбасылық туризм, гольф және атпен саяхат сияқты арнайы бағыттарға назар аударуға тырысты. Көптеген туристер шілде және тамыз айларында, су температурасы 25°C-қа жеткен кезде көлге келеді. Көптеген саяхатшылар жазда қайта оралады, ал кейбіреулері жағалауда үйлерді сатып алады немесе жалдайды. Көбінесе туристер Венадан, Солтүстік Германиядан және Нидерландыдан келеді. Еуропадағы ең ірі Volkswagen және Audi автокөлік көрмесі, Wörthersee GTi Treffen (ағылшын тілінде "Wörthersee Meeting" немесе жай ғана "Wörthersee") 1981 жылдан бері жыл сайын көл жағалауындағы Рейфниц қаласында (әдетте мамыр айында) өтіп келеді.

Көлік

A2 Süd Autobahn (Еуропалық E66 жолы) Венадан Италияға дейін көлдің солтүстік жағымен өтеді, сондай-ақ Клагенфурт пен Вилахты байланыстыратын B83 Kärntner Straße тас жолы және Венадан Венецияға дейінгі Südbahn теміржол желісі де осы жақтан өтеді. Көлдің солтүстік жағалауында велосипед жолы да бар. Жазда жолаушылар қайықтары ірі елді мекендерді байланыстырады. Қоршаған ортаға зиян тигізбеу және жүзушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жеке моторлы қайықтардың саны квота жүйесімен қатаң шектеледі.