Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тунистің алты географиялық және экономикалық аймақтарының бірі.
табиғи аймақ.
Ол Солтүстік Африкада Ибадизмнің басты орталығы болып табылады, Тунистегі Джербада, Алжирдегі М’забта және Ливиядағы Джабал Нафусада Ибади қауымдастықтары сақталған. Орта ғасырларда бұл аймақ көбінесе Ибади имамдарының басқаруымен саяси жағынан тәуелсіз бірлік ретінде құрылған.
One of the six geographical and economic regions of Tunisia
natural region
It remains the principal center of Ibāḍism in North Africa, with remaining Ibāḍī communities on Djerba in Tunisia, in the M'zab in Algeria, and in Jabal Nafusa in Libya. In medieval times, it often formed a politically separate entity under the control of Ibāḍī imams.
Орналасқан жері
Джерід, Джерід немесе Блед-эль-Джерид (арабша: الجريد, сөзбе-сөз "пальма жапырағы") – Тунис оңтүстік-батысында орналасқан, Алжирдің іргелес аймақтарына дейін созылатын жартылай шөлді аймақ. Әкімшілік тұрғысынан Тунисте Тозеур провинциясымен (губернатурасымен) және, кейбір деректер бойынша, Гафса және Кебили провинцияларымен байланысты. Соңғысы Нефзауа аймағының бір бөлігі болып табылады, оны кейде Джерідтің құрамына жатқызады. Аймақ екі шоттың (көбінесе құрғақ тұзды көлдер) арасында орналасқан оазистермен толық. Шоттардың ішінде Шотт-эль-Жерид ерекше көзге түседі. Экономикалық жағынан аймақ құрма өндірісімен, әсіресе жоғары сапалы деглет нур сортымен танымал, ал 1990 жылдардан бері туризм маңызды салаға айналды. Сонымен қатар, аймақтың солтүстігінде (Гафса) фосфат кен орындары игеріледі.
Jerid, Djerid or Bled el Djerid (Arabic : الجريد, literally "palm leaf"), is a semi desert region situated in southwestern Tunisia, which extends to the contiguous areas of Algeria. In administrative terms, it is associated in Tunisia with the province (governorate) of Tozeur and, at least in part and according to some sources, also the province of Gafsa and Kebili. The latter is part of the Nefzaoua region, which is sometimes considered part of Jerid. The region is dotted with oases scattered between two chotts (largely dry salt lakes most of the time). Among the chotts stands out Chott el Jerid. In economic terms, the region stands out for its production of dates, namely the superior deglet nour variety, and since the 1990s tourism has gained importance. There is also the mining of phosphate deposits, mainly in the north of the region (Gafsa).
Тарих
Жерід б.з.б. 3 ғасырында римдіктер келгенге дейін нумидиялықтармен қоныстанған. Содан кейін римдіктер келді, олар Сахараның көшпелі халықтарының шабуылдарын болдырмау үшін Проконсулдық Африка провинциясының оңтүстік шекарасындағы лимес жүйесіне енгізілген бекіністер салды. Христиан дінінің таралуымен аймақта екі епископтық орын құрылды, біреуі Тузурда (Thusurus), екіншісі Нефтада (Nepte). 5 ғасырда вандалдардың қысқа ғана басып алуынан кейін, Византия билігі 7 ғасырда Мұсылман арабтарының, яғни Омейя әулетінің шапқындарына дейін жалғасты, олар бүкіл Тунис жерін басып алып, арабтандырып, Ислам дінін қабылдады. Орта ғасырларда Жерід экономикалық өркендеуге ие болды, бұл негізінен Жерорта теңізі бассейнін Сахараның оңтүстігіндегі Африкамен байланыстырған керуен жолдарындағы стратегиялық орнына байланысты. 11 ғасырға дейін сауда жолдары мен алтын айналымын Джәридтегі Ибади арабтары басқарды. Тасымалданған "тауарлардың" ішінде оазистерде жұмыс істеу үшін сатып алынған көптеген құлдар да болды. Османдық кезеңде аймақта жоғары салықтар мен көшпелі шабуылдарға қарсы көтерілістер болды. Аймақтың осы уақыттан бергі салыстырмалы түрде құлдырауының басты себебі – Сахара арқылы жүретін сауданың стратегиялық және экономикалық маңыздылығын жоғалтуы.
The Jerid was already inhabited by the Numidians before the arrival of the Romans in the 3rd century BC. Then came the Romans, who erected fortifications, integrated in the limes of the southern border of the province of Proconsular Africa, whose purpose was to prevent the incursions of the nomadic populations of the Sahara. With the arrival of Christianity, the region hosted two episcopal sees, one in Thusurus (Tozeur) and one in Nepte (Nefta). After a fleeting passage of the Vandals in the 5th century AD, the rule of the Byzantines continued until the invasion of the Muslim Arabs of the Umayyad Empire in the 7th century, who occupied all of Tunisia and Arabized and Islamized. During the Middle Ages, Jerid had remarkable economic progress, mainly due to the strategic position in the caravan routes that connected the Mediterranean Basin to sub Saharan Africa. Until the 11th century, the trade routes and movement of gold were managed by Ibadi Arabs of the Djarid. Among the "goods" transported were numerous slaves, who were bought to work in the oases. During the Ottoman period, the region was the scene of revolts against high taxes and nomadic incursions. The relative decline of the region since that time is due in large part to the loss of the strategic and economic importance of the trans Saharan trade.
Халық саны
2011 жылы Тозеур провинциясының, аймақтың орталық ядросының халқы 104 800 адамды құрады, бұл 2007 жылға қарағанда 4,5%-ға, ал 2004 жылға қарағанда 7,5%-ға көп, және негізінен Тозеур және Нефта қалаларында шоғырланған. Сол жылы солтүстіктегі Гафса провинциясының халқы 341 600 адамға жетеді деп есептелді, бұл 2007 жылмен салыстырғанда 3,5%-ға, ал 2004 жылмен салыстырғанда 5,5%-ға артық. Оңтүстікте орналасқан және кейбір авторлар бұл аймаққа кіргізбейтін Кебили провинциясының халқы 152 200 адамды құрады, бұл 2007 жылмен салыстырғанда 3,9%-ға, ал 2004 жылмен салыстырғанда 6,3%-ға көп. Этностық тұрғыдан алғанда, халық жергілікті берберлер, арабтар және Сахара аймағынан оңтүстік Африкадан әкелінген құлдардың араласуынан пайда болған.
The population of the province of Tozeur, the central nucleus of the region, was estimated at 104,800 inhabitants in 2011, 4.5% more than in 2007 and 7.5% more than in 2004, concentrating mainly on the cities of Tozeur and Nefta. In the same year it was estimated that Gafsa province to the north would have 341,600 inhabitants, 3.5% more than in 2007 and 5.5% more than in 2004. The estimate for the province of Kebili in the south, Which many authors do not include in the region, was then of 152 200 inhabitants, 3.9% more than in 2007 and 6.3% more than in 2004. In ethnic terms, the population results from the intermarriage of native Berbers, Arabs, and slaves from sub Saharan Africa.
Экономика
Джерідте шамамен 1,6 миллион құрма ағашы бар және ол Тунистің ең маңызды құрма өндіруші аймақтарының бірі, әсіресе ең құнды сорт – деглет нур. Джерідтің кең аумағын ескерсек, Тунистің құрманың жалпы өндірімінің шамамен 85%-ы осы аймақтан түседі, ал 2010-2011 жылдары аймақ 150 000 тоннаға жуық өнім өндірді. Сол жылы деглет нур сортының тек 0,2%-ы ғана аймақтан тыс жерде өндірілді. Кебили провинциясы Джерідке кірмейді, сондықтан көрсеткіштер жалпы өндірістің шамамен 30%-ына және деглет нурдың 30%-ына дейін төмендейді, бұл тиісінше 52 125 және 36 050 тоннаны құрайды. Қатты ауа райына қарамастан – максималды температура 50°C-қа жуық, ал жылдық жауын-шашын өте аз (80 мен 120 мм аралығында) – Джерідтегі құрмалық оазистер жер астындағы терең су қабаттарынан қазылған, заманауи ұңғымалар арқылы су алудың арқасында өте өнімді.
Jerid has about 1.6 million date palms and is one of Tunisia's most important date producing regions, especially the most valuable variety, deglet nour. Considering the wider version of Jerid, about 85% of Tunisia's total production of dates comes from the region, which in 2010 2011 produced almost 150,000 tonnes. In the same year, only 0.2% of the deglet nour variety was produced outside the region. Whereas the province of Kebili is not part of Jerid, the percentages fall to about 30% of the total and also 30% of deglet nour, which corresponds respectively to 52,125 and 36,050 tonnes. Despite extreme weather conditions maximum temperatures are close to 50 °C and annual precipitations are very limited (between 80 and 120 mm) the Jerid oases are very productive due to their resources in waters currently extracted from very deep underground aquifers through modern bore holes.