Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1918 жылы фин еріктілерінің Ақ Карелияны қоса Annexation әрекеті. Вена экспедициясы (, Vienaexpeditionen) – 1918 жылғы наурыз айында фин ерікті күштерінің Кеңес Ресейінен Ақ Карелияны (Vienan Karjala) қоса Annexation мақсатымен жасаған әскери экспедиция. Бұл Ресей азамат соғысы кезінде жаңадан тәуелсіздік алған Финляндияға жақын аймақта болған көптеген "туысқандық соғыстардың" (Heimosodat) бірі еді. Ресейдің Шығыс Карелиясы ешқашан Швеция империясының немесе Финляндияның Ұлы Герцогтығының құрамына кірген емес, және сол кезде оның көп бөлігін карельдер мекендеген. Дегенмен, Ұлы Финляндия идеясын қолдаушылардың көптегені осы карельдерді "туысқан" фин ұлты деп санап, Ресейдің Шығыс Карелиясын Финляндияға қосуды жақтады.
Attempt by Finnish volunteers to annex White Karelia in 1918
The Viena expedition (, Vienaexpeditionen) was a military expedition in March 1918 by Finnish volunteer forces to annex White Karelia (Vienan Karjala) from Soviet Russia. It was one of the many "kinship wars" (Heimosodat) fought near the newly independent Finland during the Russian Civil War. Russian East Karelia was never part of the Swedish Empire or the Grand Duchy of Finland. and it was at the time mostly inhabited by Karelians. However, many advocates of a Greater Finland considered these Karelians a "kindred" Finnish nation and supported the annexation of Russian East Karelia to Finland.
Солтүстік топ
Экспедиция екі топтан тұрды. Бір топты лейтенант Курт Марти Валленьюс басқарған фин Jäger әскерлері құрады. Солтүстік Финляндиядағы алғашқы операциялар сәтті аяқталды және Қызыл финдер Шығыс Карелияға шегінуге мәжбүр болды. Валленьюс пен оның жеңіл жаяу әскері Куусамо қаласынан шекараны кешіп өтті, бірақ фин Қызыл гвардияшыларымен шайқаста тоқтап қалды. Оның жаңадан шақырылған әскерлерінің нашар дайындығы мен төменгі рухы кез келген шабуылды мүмкінсіз етті, және қорғаныстағы Қызыл финдердің шегінуі ғана Ақ финдерге аз ғана қашықтыққа жылжуға мүмкіндік берді, бірақ әскерлер тағы да бүлік көтеріп, операциялардың мақсаттары мемлекеттік шекарадан өтті. Соңында, күштер Финляндия шекарасына қайтарылды және Шығыс Карелияға тек шағын шабуылдар жасады.
The expedition was made up of two groups. One group was Finnish Jäger troops led by Lieutenant Kurt Martti Wallenius. Initial operations in Northern Finland were successful and the Red Finns were forced to withdraw to Eastern Karelia. Wallenius and his light infantry crossed the border at Kuusamo, but got bogged down in fighting the Finnish Red Guards. Low level of training and the low morale of his conscripted troops made any advance impossible, and only withdrawal of the defending Red Finns allowed the White Finns to advance a small distance until the troops again mutinied, the goals of the operations having passed the state border. In the end the force was withdrawn back within Finnish borders and performed only small incursions into East Karelia.
Бастапқы операциялар
Екінші топты подполковник Карл Вильгельм Малм басқарды, және оның құрамында шамамен 350 ерікті болды. 10 сәуірге дейін Малм тобы фин Қызыл гвардиясы бақылап отырған Ақ теңіздің Кем қаласына жетті. Малм қаланы жаулап ала алмады және Ухтуаға шегініп, Батыс Ақ теңіз Карелиясын қорғауға кірісті. Финдер тактиканы өзгертіп, ауылдар бойынша жергілікті тұрғындарды өздеріне қосылуға көндіру стратегиясын қабылдады. Фин әскерлері Ақ теңіз Карелиясына келгенде, халықтың бөлінгенін байқады. Халықтың бір бөлігі Ресейден бөлініп, Финляндиядан тәуелсіз Карелия құруды қалады. Бірақ, халықтың көп бөлігі тек бір түрлі автономияны ғана қалады. Көптеген адамдар большевиктік Ресей құрамында автономия алатындарын ойлады. Халықтың азын бөлігі Карелияның жаңа Финляндия мемлекетіне қосылуын қалады. Ең маңыздысы, халықтың басым көпшілігі үшін тұрмыстық мәселелер (мысалы, жеткілікті тамақпен қамтамасыз ету) идеологиялық мәселелерден гөрі маңыздырақ болды. Соңында, Шығыс Карелияны Финляндияға қосу туралы ұсыныс Ухтуа маңындағы ақ карелиялық ауылдарда қолдау тапты. Сол аймақта 20-дан астам ауылда жергілікті фин Ақ гвардиясы (Suojeluskunta) жасақтары құрылды. Малм шілдеде Финляндияға қайта шақырылды, ал оның орнына капитан Тоиво Куизма фин әскерлеріне жетекшілік етті. Фин үкіметі әскерді қайтаруды немесе күш жіберуді шеше алмады.
The other group was led by Lieutenant Colonel Carl Wilhelm Malm and consisted of about 350 volunteers. By 10 April, Malm's group had advanced as far as the coastal town of Kem on the White Sea which was controlled by the Finnish Red Guard. Malm was unable to capture the town and retreated to Uhtua, where he began defending western White Sea Karelia. The Finns now switched tactics and adopted a village by village strategy of persuading locals to join them. When the Finnish troops arrived in White Sea Karelia, they noticed that the population was divided. Part of the population wanted to secede from Russia and form an independent Karelia separate from Finland. However, a larger part of the population just wanted some form of autonomy. Many thought they would get autonomy as part of Bolshevist Russia. A small minority of the population wanted Karelia to be joined to the new state of Finland. Most importantly, for the great majority of the population, practical issues (such as ensuring having enough food) were more important than ideological issues. In the end, the proposal to join East Karelia to Finland received support in the White Karelian villages around Uhtua. Local Finnish White Guard (Suojeluskunta) militias were formed in over 20 villages in that area. In July, Malm was recalled back to Finland and in his place Captain Toivo Kuisma was placed in charge of the Finnish troops. The Finnish government could not decide whether to recall the troops or to send reinforcements.
Британдық интервенция
Жағдай 6 наурызда 130 британдық Корольдік теңіз жаяу әскерінің Мурманскке қонғаннан кейін қиындады, бұл Германияның (және олардың фин одақтастарының) Ақ теңіз жағалауы мен Мурманск темір жолына қол жеткізуіне жол бермеу мақсатында жасалды. 1918 жылдың маусым айына дейін британдық Корольдік теңіз жауынгерлері, француз артиллерияшылары, серб батальонының бір бөлігі, поляктар, Мурманск кеңесінен шыққан қызыл ресейліктер және бірқатар қызыл финдер Мурмансктен оңтүстікке қарай Кемеге дейінгі темір жол учаскесін басып алды. Британдық күштердің қосымша келгені және олардың Сибирьдегі большевиктерге қарсы күштермен байланысу жоспары Троцкийді, енді немістермен келісімге келгеннен кейін, солтүстікке 3000 қызыл әскерді жіберуге мәжбүр етті. Шілде айында бұл әскерлер қарусыздандырылып, британдықтар тарапынан Сороккаға дейін оңтүстікке қарай ығыстырылды. Темір жолды қорғаған британдықтар басқарған күштерге 1400 қызыл финнен тұратын батальон және полковник П. Дж. Вудс басқарған және ұйымдастырған Карел полкі (Корольдік Ирландиялық атқыштардан) кірді. Вена экспедициясының жағдайы нашарлай бастады. Кемеде орналасқан Карел полкі 27 тамызда Йыскиярвиде фин әскерлеріне шабуыл жасады, нәтижесінде 18 адам қаза тапты. Келесі шабуыл 8 қыркүйекте Луусалмиге қарсы болды, онда 42 фин қаза болды. Қыркүйек-қазан айларында Костамус және Вуоккинемиде тағы да шайқастар болды. Фин әскерлері 2 қазанда Финляндияға қайта шегінді. Осы әскерлердің 195-і аман қалды және үйлеріне оралды, ал 83-і қаза тапты. Британдық күштер 1919 жылдың қазанында шығып кетті, ал Ресейдің Ақ әскерінің жағдайы күрт нашарлады.
The situation became more complicated with the landing in Murmansk of 130 British Royal Marine Light Infantry on 6 March to prevent the Germans (and their Finnish allies) from gaining the White Sea coast and the Murmansk Railroad. By June 1918, an assortment of British Royal Marines, French artillerymen, part of a Serb battalion, Poles, Red Russians from the Murmansk Soviet, and some Red Finns occupied the railway line from Murmansk south as far as Kem. The arrival of British reinforcements and an Allied plan for them to link up with anti Bolshevik units in Siberia prompted Trotsky, now at peace with the Germans, to send 3,000 Red troops northwards. In July these troops were disarmed and seen off by the British, who advanced as far south as Sorokka. British led forces defending the railway line included a battalion of 1,400 Red Finns and the Karelian regiment also known as the "Irish Karelians" after Colonel P. J. Woods of the Royal Irish Rifles who raised and led the regiment. The situation of the Viena expedition began to deteriorate. The Karelian regiment stationed in Kem attacked the Finnish troops at Jyskyjärvi on 27 August. 18 men were lost. The next attack came against Luusalmi on 8 September when 42 Finns were killed. Subsequent battles were fought at Kostamus and Vuokkiniemi in September–October. The Finnish troops withdrew to Finland on 2 October. Of these troops, 195 survived and made their way home; 83 were killed. The British forces withdrew in October 1919 and the situation of the Russian White Army collapsed.
Нәтиже
Ақырында, экспедиция британдықтардың Германиямен одақтас Финляндияның Мурманск темір жолына қол жеткізуіне бөгет қою әрекеттерінен қанағаттанарлық нәтиже бермеді. Бұған қоса, британдық күштер аймақта финдердің Шығыс Карелияны қоса Annexation жасауына қарсы тұру үшін ұлттық сезімді оятуға тырысты (яғни, Карелия мемлекетін құруға). Экспедицияға фин үкіметінің қолдауы немістердің жағдайы нашарлаған сайын азайды. Вена экспедициясынан кейін Шығыс Карелиядағы Репола және Порайярви аудандары Финляндияға қосылу үшін дауыс берген болатын, бірақ Финляндия 1920 жылғы Тарту шартында Шығыс Карелияға қатысты барлық талаптарынан бас тартты. Екі жыл өткен соң, соңғы британдық экспедициялық күштер Ресейден шығып кеткеннен және большевиктердің билігі орнағаннан кейін, фин еріктілерімен қолдау көрсетілген Карелиялық сепаратистер өз мемлекетін құру мақсатымен көтеріліс ұйымдастырды.
In the end, the expedition failed due British efforts to prevent then German aligned Finland from gaining access to the Murmansk railroad. In addition, British forces in the region made an effort to instill a sense of nationalism (i. e. to form a Karelian state) to fight against the Finnish effort to annex East Karelia. Also the support of the expedition from the Finnish government waned with the fortunes of the Germans. After the Viena expedition, the parishes of Repola and Porajärvi in East Karelia had held a vote to join Finland, but Finland gave up all claims to East Karelia in the 1920 Treaty of Tartu. Two years later, after the last of the British expeditionary forces had left Russia and Bolshevik control was established, a group of Karelian irredentia supported by Finnish volunteers began an uprising in an attempt to form their own state.