Кіріспе

Америкалық профессор, ақын және академик (1933–2008)

Роберт Фейджлз (Robert Fagles; 11 қыркүйек 1933 – 26 наурыз 2008) – американдық аудармашы, ақын және ғалым. Ол ежелгі грек және рим классикасын, әсіресе Гомердің дастандарының керемет аудармаларымен танымал болды. Ол көп жылдар бойы Принстон университетінде ағылшын тілі мен салыстырмалы әдебиет пәндерін оқытқан.

Өмір

Фейглз Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында, заңгер Чарльз Фейглздің және сәулетші Вера Войно Фейглздің ұлы болып дүниеге келді. Ол Амхерст колледжінде оқып, 1955 жылы бакалавр дәрежесін алды. Келесі жылы Йель университетінен магистр дәрежесін алды. 1956 жылдың 17 маусымында ол мұғалім Мэрилин (Линн) Дюховнаға үйленді және олар екі бала алды. 1959 жылы Фейглз Йель университетінде ағылшын тілінен докторлық диссертациясын қорғады және келесі жылы онда ағылшын тілінен сабақ берді. 1960 жылдан 1962 жылға дейін Фейглз Принстон университетінде ағылшын тілі оқытушысы болды. 1962 жылы ол профессордың көмекшісі болып тағайындалды, ал 1965 жылы ағылшын және салыстырмалы әдебиет кафедрасының доценті болды. Сол жылы ол салыстырмалы әдебиет бағдарламасының директоры болды. 1970 жылы толық профессор атанды, ал 1975 жылдан бастап кафедра меңгерушісі қызметін атқарды. 2002 жылы Артур У. Маркстің '19 жылғы салыстырмалы әдебиет профессоры ретінде оқытудан зейнеткерлікке шықты және Принстон университетінің профессор-эмеритусы болып қалды. 1961 жылдан 1996 жылға дейін Фейглз көптеген ежелгі грек шығармаларын аударды. Оның алғашқы аудармасы – Бакилидтің поэзиясы, ол 1961 жылы толық жинағымен жарияланды. 1970 жылдары Фейглз грек драмасын аударуды бастады, ол Эсхилдің «Орестея» пьесасымен басталды. Одан кейін Софоклдің үш Фивандық пьесасының (1982), Гомердің «Илиада» (1990) және «Одиссея» (1996) және Вергилийдің «Энеида» (2006) аудармаларын жариялады. Соңғы төртеуіне Бернард Нокс кіріспе мен түсіндірмелер жазды. Фейглздің аудармалары көбінесе заманауи ағылшын тіліндегі тіркестер мен идиомаларды қолданады, бірақ түпнұсқаға мүмкіндігінше адал болады. 1978 жылы Фейглз «Мен, Винсент: Ван Гогтың суреттерінен өлеңдер» атты жинағын жариялады. Ол «Гомер: сындық мақалалар жинағы» (1962) және «Поптың «Илиадасы» мен «Одиссеясы»» (1967) жинақтарының редакторы болды. Фейглз 2008 жылдың 26 наурызында Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы үйінде простата қатерлі ісігінен қайтыс болды.

Марапаттар

Фейлс аудармадағы Ұлттық кітап сыйлығына ұсынылды және 1991 жылы «Илиада» аудармасы үшін Америка ақындары академиясының Гарольд Мортон Лэндон аударма сыйлығын жеңіп алды. 1996 жылы «Одиссея» аудармасы үшін Америка өнер және әдебиет академиясынан әдебиет саласындағы сыйлықты алды. 1997 жылы ол аудармадағы өмірлік жетістіктері үшін ПЕН/Ральф Манхайм медалімен марапатталды. Кейіннен Фейлс «Энеиданың» жаңа ағылшын тіліне аудармасын жасады, ол 2006 жылдың қараша айында жарық көрді. Америка өнер және әдебиет академиясынан басқа, Фейлс Америка өнер және ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. Ол Ұлттық гуманитарлық ғылымдар қорынан Ұлттық гуманитарлық медаль алды. 2011 жылдың 8 маусымында Принстон орта мектебінде классикалық әдебиетті зерттеуге арналған орталық ашылды және бұл орталық доктор Фейлстің есімімен аталды. Салтанатты шарада студенттер мен оқытушылар доктор Фейлске құрмет көрсетті.