Кіріспе

Статиндер класындағы холестерин деңгейін төмендететін дәрілер.

Жиі кездесетін қосымша әсерлеріне буын ауруы, іш кешу, лоқсығу, бас ауруы және бұлшықет аурулары жатады. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті дәрілер тізіміне енген. Ол генериктік препарат ретінде қолжетімді.

Медициналық қолданыстар

Правастатин негізінен дислипидемияны емдеу және жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алу үшін қолданылады. Оны диета, физикалық жаттығулар және салмақ төмендету сияқты басқа шаралар холестерин деңгейін жақсартпаған жағдайда ғана қолдану ұсынылады. Правастатиннің тиімді әсері дозаға байланысты, ал осы препараттың жанама немесе қосалқы әсерлері клиникалық сынақтарда толық анықталмаған. Дегенмен, жанама әсерлер пайда болуы мүмкін. Егер қырықу немесе бас ауруы сияқты белгілер күшті болса және кетпесе, дәрігерге кеңесу керек. Осындай сирек кездесетін жанама әсерлер туралы тағайындаған дәрігеріңізге немесе шұғыл медициналық көмекке дереу хабарлау қажет. Жүктілік кезінде правастатин қабылдау туа біткен кемістіктерге әкелуі мүмкін. Емшек сүтімен балаға түсетін правастатин мөлшері аз болғанымен, емшек емізетін аналар баланың липид метаболизміне тигізетін ықтимал әсерлеріне байланысты правастатин қабылдамауы керек.

Әрекет ету механизмі

Правастатин липопротеиндер деңгейін төмендететін препарат ретінде екі механизм арқылы әрекет етеді. Басты механизм бойынша, правастатин гидроксиметилглютарил-КоА (HMG-CoA) редуктазасының қызметін тежейді. Бәсекелес ингибитор ретінде, правастатин ферменттің белсенді орынын алып, HMG-CoA редуктазасының әрекетін кеңістіктік түрде шектейді. Бұл фермент негізінен бауырда кездеседі және холестериннің биосинтез жолының шектеуші қадамында HMG-CoA-ны мевалонатқа айналдыруға жауапты. Правастатин сондай-ақ өте төмен тығыздықты липопротеиндердің синтезін тежейді, олар төмен тығыздықты липопротеиндердің (ТТЛ) прекурсоры болып табылады. Бұл төмендеулер жасушалық ТТЛ рецепторларының санын арттырады, нәтижесінде ТТЛ сіңірілуі күшейеді, осылайша ол қан ағынынан алынады. Жалпы алғанда, бұл қандағы холестерин мен ТТЛ деңгейінің төмендеуіне әкеледі. Триглицеридтердің шамалы төмендеуі және жоғары тығыздықты липопротеиндердің (ЖТЛ) артуы жиі байқалады.

Фармакокинетика

Правастатиннің ауыздық биологиялық қолданылуы 17-34% аралығында, ал плазмадағы ең жоғары концентрациясы қолданудан кейін 1-1,5 сағаттан соң жетеді. Тамақпен бірге қабылдағанда препараттың сіңірілуі шамалы төмендейді, бірақ бұл липидтерді төмендетудің клиникалық әсерін азайта қоймайды. Правастатиннің 3α гидроксиизомерлік метаболиті де белсенді HMG CoA редуктаза ингибиторы болып табылады, оның тиімділігі бастапқы препараттың шамамен 2,5-10% құрайды. Правастатиннің плазмалық жартылай ыдырау уақыты 1,8 сағатты құрайды, ал бұл белсенді метаболиттің жартылай ыдырау уақыты 77 сағатқа дейін созылады. Оны Жапониядан тыс елдерде Bristol Myers Squibb фармацевтикалық компаниясы сатады. 2005 жылы АҚШ-та Правахол ең көп сатылған 22-ші тауарлық атаулы дәрі болды, жалпы сату көлемі 1,3 миллиард долларды құрады. 2006 жылдың 24 сәуірінде АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) генериктік правастатинді қолдануға бекітті. Генериктік натрий правастатин таблеткаларын Үндістанның Biocon Ltd және Израильдің Кфар Сава қаласындағы TEVA Pharmaceuticals компаниясы өндірді.