Кіріспе
Сақтандыруда өз қаражатынан төленетін сома, салықтан жеңілдік алуға жатады
tax deductible
Сақтандыру полисінде шегерім (британ тілінде – артық төлем) – сақтандыру компаниясы кез келген шығынды өтемес бұрын, полис иесінің өз қаражатынан төлейтін сомасы. Жалпы қолданыста, «шегерім» термині сақтандыру компаниялары полис төлемдерінің шегі ретінде пайдаланатын түрлі шарттарды сипаттау үшін қолданылуы мүмкін. Шегерімдер көбінесе тұтынушының өзі көтере алатын шығындардың көптігін азайту үшін қолданылады. Сақтандыру компаниясы жақсырақ жабылған оқиғалардың шығындары жоғары болған жағдайларда ғана сақтандыруды шектейді, соның нәтижесінде кішкентайрақ сомаларды сирек төлеуге тура келеді, бұл үлкен үнемдеуге мүмкіндік береді. Осының салдарынан, шегерім сомасы жоғары болған жағдайда сақтандыру сыйлықақысы әдетте арзан болады. Мысалы, денсаулық сақтану компаниялары жоғары сыйлықақысы және төмен шегерімі бар, немесе төмен сыйлықақысы және жоғары шегерімі бар жоспарларды ұсынады. Бір жоспардың сыйлықақысы айына 1087 доллар, шегерім 6000 доллар болуы мүмкін, ал бәсекелес жоспардың сыйлықақысы айына 877 доллар, ал шегерім 12700 доллар болуы мүмкін. 6000 долларлық шегерімге ие тұтынушы сақтандыру жоспары ештеңе төлемес бұрын денсаулық сақтану шығындары үшін 6000 доллар төлеуі керек. 12700 долларлық шегерімге ие тұтынушы 12700 доллар төлеуі керек. Шегерімдер әдетте сақтандыру полисінде сақтандыру компаниясының қанша соманы өтемейтінін көрсететін шарттар ретінде қарастырылады. Олар әдетте белгілі бір сома ретінде көрсетіледі және полис иесінің шығындарын жабу үшін көптеген полистердің құрамына кіреді. Сақтандырушы осы сомадан асып түсетін шығындар үшін жауапкершілікке ие болады (шартта көрсетілген ең жоғары сома шегінде). Шегерім полис шарттарына байланысты әрбір сақтандырылған оқиға үшін немесе жыл сайын қолданылуы мүмкін. Оқиғаларды анықтау қиын болған жағдайларда (мысалы, денсаулық сақтануда) шегерім әдетте жыл сайын қолданылады. Сақтандырушы талаптың себебіне байланысты бірнеше шегерім сомаларын белгілей алады. Мысалы, бір үйді сақтандыру полисінде ұрлық, өрт, табиғи апаттар, эвакуация және т.б. салдарынан туындаған шығындар үшін әртүрлі шегерім сомалары болуы мүмкін. Автокөлік, үй, қайық/яхта немесе денсаулық сақтану бойынша талаптар болған жағдайда шегерімді өтеу бағдарламалары да бар.
out of pocket by the policy holder before an insurance provider will pay any expenses. In general usage, the term deductible may be used to describe one of several types of clauses that are used by insurance companies as a threshold for policy payments. Deductibles are typically used to deter the large number of claims that a consumer can be reasonably expected to bear the cost of. By restricting its coverage to events that are significant enough to incur large costs, the insurance firm expects to pay out slightly smaller amounts much less frequently, incurring much higher savings. As a result, insurance premiums are typically cheaper when they involve higher deductibles. For example, health insurance companies offer plans with high premiums and low deductibles, or plans with low premiums and high deductibles. One plan may have a premium of $1,087 a month with a $6,000 deductible, while a competitive plan may have a premium of $877 a month with a $12,700 deductible. The consumer with the $6,000 deductible will have to pay $6,000 in health care costs before the insurance plan pays anything. The consumer with the $12,700 deductible will have to pay $12,700. Deductibles are normally provided as clauses in an insurance policy that dictate how much of an insurance covered expense is borne by the policyholder. They are normally quoted as a fixed quantity and are a part of most policies covering losses to the policy holder. The insurer then becomes liable for claimable expenses that exceed this amount (subject to the maximum sum claimable indicated in the contract). Depending on the policy, the deductible may apply per covered incident, or per year. For policies where incidents are not easy to delimit (health insurance, for example), the deductible is typically applied per year. Several deductibles can be set by the insurer based on the cause of the claim. For example, a single housing insurance policy may contain multiple deductible amounts for loss or damage arising from theft, fire, natural calamities, evacuation, etc. There are also deductible reimbursement programs that reimburse a deductible in the event of an automobile, home, boat/yacht or health insurance claim.
Франшизадан айырмашылығы
Депозиттік жарнаны франшизамен шатастыруға болмайды. Депозиттік жарна – бұл сақтандырушы жауап бермейтін шығындардың бір бөлігін білдіреді, ал франшиза – сақтандырушыға барлық шығын бойынша жауапкершілік толығымен ауысатын шектік сома. Мысалы, франшизасы 20 000 доллар болған жағдайда, 19 900 долларлық талапты полис иесі толығымен өтейді, ал 20 100 долларлық талапты сақтандырушы толығымен өтейді.
Артықтан айырма
Артық мөлшерде сақтандыру екі өте әртүрлі сақтандыру шартының біріне қатысты болуы мүмкін. Ауруханадан шыққан соңғы артық төлем – сақтандыру компаниясы төлейтін максималды сомадан асып түсетін сақтандырылған жүктеме. Бұл терминология, әсіресе шығынға сезімтал сақтандыру салаларында (мысалы, жауапкершілік сақтандыруда) кең таралған және артық сақтандыру компаниялары арқылы артық сақтандыру, кемшілік сақтандыру және «қолшатыр» сақтандыру сияқты механизмдермен реттеледі. Ауруханаға жатпастан бұрынғы артық төлем – сақтандыру шартындағы ерекшелік, оны жиі, бірақ дұрыс емес, артық төлем немесе шегерім деп атайды. Бұл – «талап бойынша сақтандырылғанның төлейтін алғашқы сомасы. Егер сақтандырылғанның 500 долларлық артық төлемі болса және жалпы жөндеу құны 3000 доллар болса, онда сақтандырылған 500 доллар төлейді, ал сақтандырушы қалған 2500 долларды төлейді». Бұл мағынасы британдық терминологияға қатысты емес екенін ескеріңіз.
Автомобиль және мүлік сақтандыруы
Типикалық автомобильді сақтандыру полисінде, сақтандырылған тұлғаның өзінің көлігіне келген зақым немесе жоғалтудан туындаған талаптарға франшиза қолданылады, бұл зақым немесе жоғалту сақтандырылған тұлғаның жауапкершілігінде болған жағдайларда немесе вандализм немесе ұрлық салдарынан болған жағдайларда да қолданылады. Полиске байланысты, франшиза сақтандыру талабын тудырған шығындар түріне қарай өзгеруі мүмкін. Сақтандырылған тұлға франшизасын төлеуге жәрдем ететін сыйлық алуға құқылы. Сыйлықтар жөндеу шығындарын басқаруға көмектеседі, өйткені сақтандырылған тұлға аз зақымдалған қымбат бөлшектерді жөндеуден бас тарта алады және ақшаны франшизасын төлеуге пайдалана алады.
Денсаулық және саяхат сақтандыру
Көптеген денсаулық сақтану полистері және кейбір саяхат сақтану полистерінде де шегерімдер болады. Денсаулық сақтану бойынша шегерімдердің түрі де әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, жеке және отбасылық сомалар бойынша. Медициналық көмектің сипаты сақтандырылған адамды бір ауру немесе жарақат үшін бірнеше күнге созылған бірнеше медициналық шығындарға тап болуы мүмкін. Сондықтан денсаулық сақтану бойынша шегерімдер көбінесе мерзімдік негізде (мысалы, жылдық) белгіленеді, әрбір келуге арналған шегінен гөрі. Дегенмен, кең ауқымды медициналық сақтану полистерінде бір келуге арналған қосымша төлем болуы мүмкін, ол жалпы тәжірибелі дәрігерге жасалған жоспарлы сапарлардың құнын жаба алмайды, егер ол үздіксіз емдеудің бір бөлігі деп расталмаса, ал шоттарды бір талап ретінде біріктіруге болады.
Өнеркәсіптік және коммерциялық сақтандыру
Өнеркәсіптік тәуекелдерде шығынның пайызы ретінде көрсетілетін шегерім сомасы жиі кездеседі, бірақ міндетті түрде ең төменгі және ең жоғары шектемелермен болмайды. Бұл, компания шығынның белгілі бір пайызын төлейтін және төлемнің ең төменгі және ең жоғары шектерін қосатын өзара сақтандыруға ұқсас. Мысалы, егер шегерім 10% болса, ең төменгі сома 1500 АҚШ доллары, ал ең жоғары сома 5000 АҚШ доллары болса, 25000 АҚШ долларына жасалған талап 2500 АҚШ долларын (яғни шығынның 10%) құрайтын шегерімге әкеледі, нәтижесінде 22500 АҚШ доллары төленеді. 15000 АҚШ долларынан кем сомаға жасалған талапқа ең төменгі шегерім – 1500 АҚШ доллары қолданылады, ал 50000 АҚШ долларынан асатын талапқа ең жоғары шегерім – 5000 АҚШ доллары қолданылады. Коммерциялық сақтандыруда ұстап қалу, кейде шегеріммен синоним ретінде қолданылуы мүмкін, себебі екеуі де сақтанушы жүктелетін шығын болып табылады.