Кіріспе

Фашистік итальяндық экспедициялық күш – 1936-1939 жылдардағы Испания Азамат соғысы кезінде генерал Франсиско Франко басқаратын ұлтшыл күштерді қолдау үшін Испанияға жіберілген әскери еріктілерден құралған фашистік итальяндық экспедициялық күш.

Өмірбаян

1936 жылдың шілдесінде, Испания азамат соғысы басталғанда, элиталық ұлтшыл күштердің көп бөлігі Испанияның Мароккосында немесе Канар аралдарында оқшауланды. Ал Испанияда ұлтшылдар мен "Гвардия Гражданская" күштерінің кішілеу бөлімдері үкімет тарапынан қолдау тапқан жасақтармен, шабуылшылармен және солшыл "Халық фронты" үкіметіне адал қалған әскер бөлімдерімен қақтығысты. Ұлтшылдардың жағдайын қиындатқан фактор – испан республикалық әуе күштері мен теңіз күштерінің басым бөлігі үкіметке адал болды. Егер Испаниядағы ұлтшыл күштерге күшейтеру көмегі көрсетілмесе, бүлік тез арада сәтсіздікке ұшырауы мүмкін еді. Генерал Франсиско Франко және басқа ұлтшыл көшбасшылары көмек сұрап Берлин мен Римге өкілдерін жіберді. Германияның диктаторы Адольф Гитлер мен Италияның диктаторы Бенито Муссолини дереу жағымды жауап берді. Олар ұлтшыл күштерін Испанияға жеткізу үшін Мароккоға көлік ұшақтары мен экипаждарын жіберді. Мароккодан келген отаршыл әскерлер ұлтшыл күштерге Испанияның материгінде бастама көтеруге мүмкіндік берді. Итальяндықтар ұлтшылдар бақылауындағы және португалдық порттарды ұлтшыл күштерге жабдықтар жіберу және бүлікке қолдау көрсету үшін испан әскерлерін тасымалдау үшін де пайдаланды. Итальяндық су асты қайықтары Жерорта теңізі арқылы республикалық порттарға материал жеткізіп жүрген испандық, советтік және басқа елдердің кемелерін батыра бастады. Алайда, Ұлттар лигасының шаралары нәтижесінде 1937 жылдың қыркүйегінде Ньон келісімі жасалды, онда бұл әрекеттер қарақшылық деп танылды және француз теңіз күштері мен британдық корольдік теңіз күштері тарапынан қамтамасыз етілді.

Бертидің басшылығымен CTV (1937 жылдың қазанынан 1938 жылдың қазанына дейін)

Сантандердегі жеңістен кейін, 1937 жылдың күзінде CTV тағы да қайта ұйымдастырылды. Жаңа командирі генерал Марио Берти болды, және оның бағынындағы дивизиялар жоғары шығындарға байланысты үштен екіге дейін азайтылды (Литторио және XXIII Марцо). Қыс мезгілінде, Frecce Azurre және Frecce Nere бригадаларынан негізінен құралған аралас Frecce дивизиясы қосылды.

Гамбараның басқаруындағы CTV (1938 жылдың қазаны - 1939 жылдың сәуір айы)

Соғыстың соңғы кезеңінде 1938 жылдың 24 қазанында CTV басқаруы Гастон Гамбараға берілді. Каталония операциясындағы CTV күштері енді Littorio d'Assalto жаңа дивизиясынан, сондай-ақ Frecce Nere, Frecce Azzurre және Frecce Verdi үш аралас дивизиясынан құралды.

Жұмысқа қабылдау

Жарақат тізілімдері әскер құрамында Италияның оңтүстік аймақтары мен аралдардан шақырылған салдастардың үлесінің артық екенін көрсетеді. Италияның солтүстік және орталық бөлігінде жалпы итальян халқының үштен екісі тұрғанмен, CTV-нің қаза тапқан әскерлерінің үштен бірі ғана осы аймақтардан шыққан. Керісінше, жалпы халықтың үштен бірін құрайтын Италияның оңтүстігі мен аралдары, қаза тапқан әскерлердің үштен екісін қамтыды.

1936 жыл

3 қыркүйек: Каталониядан келген республикалық күштер капитан Альберто Байо басшылығымен Майоркаға десант түсірді. Оның әскерлері 24 қазанда шабуыл жасаған итальяндық әуе күштерінің нысанасы болды. Сол күні итальяндық бомбалаушылар мен истребительдер Мадридке алғашқы әуе шабуылын жасады. Бұл Франконың одақтастарының күшін республикашылдарға көрсету мақсатында жасалды. Келесі күндері олар Испания астанасына бомбалау шабуылдарын бастады. 2 қараша: Италиялық және неміс бомбалаушылары мен оларды ілесіп ұшқан истребительдері испандықтар "Чатос" деп атаған советтік әуе күштерінің шабуылына ұшырады, нәтижесінде итальяндықтарда шығын болды. 12 желтоқсан: Франконың Мадридке жасаған шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Муссолини Испанияға ресми әскер күштерін жіберуге шешім қабылдады. Муссолини бұл шешімді Италияның Сыртқы істер министрі Галеаццо Чиано және генерал Марио Роаттамен кеңескеннен кейін қабылдады, олар сол кезде Италиядағы ең ықпалды тұлғалардың екеуі болды. Роатта итальяндық "экспедициялық корпустың" Бас қолбасшысы тағайындалды. Генерал Луиджи Фрусси оның орынбасары болды. 23 желтоқсан: 3000 сарбаздан тұратын алғашқы құрама Кадиске қонды және "Италия армиясы миссиясы" деп аталды.

1937 жыл

Қаңтар: Осы кезде Испанияда шамамен 44 000 итальяндық әскери сарбаз бен фашистік жарымәскери ұйымның (Қара көйлектер) мүшелері болды. Ақпан айының соңында «экспедициялық күш» «Көңілді әскерлер корпусы» (Corpo Truppe Volontarie, немесе CTV) деп атала бастады. Қара көйлектер (Camicie Nere, CCNN) дивизиялары Ұлттық фашистік партияның тұрақты сарбаздары мен ерікті жасақтарынан құралды. CCNN бөлімдері жартылай моторизацияланған еді. Онда CCNN жәәскерлерінің тәуелсіз XXIII de Marzo тобы да болды. Италиялық CTV-де танк және бронеавтомобильдер тобы, он полк (топтар) далалық артиллериядан тұратын корпустық артиллерия және төрт батареялық зениттік артиллерия болды. 3-8 ақпан: 1-ші CCNN дивизиясы «Dio lo Vuole» ұлтшылдарды қолдап, Малагаға шабуыл жасады. 8 ақпанда итальяндықтар мен ұлтшылдар қаланы басып алды. Малага шайқасы ұлтшылдар үшін шешуші жеңіс болды. Бұл шайқаста 74 итальяндық сарбаз қаза тапты, 221-і жараланды, ал екеуі жоғалып кетті. Наурыз: Көңілді әскерлер корпусының қатары 50 000-нан асты. 8-23 наурыз: Муссолини фашистік итальяндық күштердің Мадридке төртінші шабуыл жасауын қажет етті. Италиялық шабуыл Гвадалахара шайқасына әкелді, ол республикалық күштердің шешуші жеңісімен аяқталды. Итальяндық күштер ауыр шығынға ұшырады. Италиялық бронетехника, көбінесе L3/35 танкеттерінен тұрды, кеңестік танктарға қарағанда әлсіз болды, олар республикашыларға берілген еді. Италиялық шабуыл 11-ші дивизия басқарған республикалық күштердің қарсы шабуылымен тоқтатылды. Төрт итальяндық дивизияның ішінде тек Литторио дивизиясы ғана ауыр шығынға ұшырамады. CCNN-нің үш дивизиясы соншалықты ауыр шығынға ұшырады, олар екі дивизияға және арнайы қару-жарақ (бронетехника және артиллерия) тобына қайта ұйымдастырылды. 3-ші CCNN дивизиясы таратылып, 1937 жылдың сәуірінде 2-ші CCNN дивизиясымен біріктірілді. Сәуірден тамызға дейін: CCNN дивизияларының саны қысқарғаннан кейін итальяндықтар аралас итальяндық-испандық «Флечас» («Сырықтар») жасақтарында қызмет ете бастады, итальяндықтар офицерлер мен техникалық мамандығы бар мамандарды ұсынды, ал испандықтар қатардағы жауынгерлер болды. Бірінші жасақтар – Flechas Azules («Көк Сырықтар») және Flechas Negras («Қара Сырықтар») аралас бригадалары болды, олар 1937 жылдың сәуірінен тамызына дейін Эстремадура және Вискаяда қызмет етті. Вискаяда CTV-нің XXIII de Marzo тобы мен 11 артиллерия тобы да болды. Тамыз-қыркүйек: Роаттаның орнын бастан генерал Этторе Бастико CTV күштеріне басшылық етті, оның құрамында XXIII de Marzo тобынан құрылған XXIII di Marzo дивизиясы болды. CTV Сонсилло маңында республикашылардың қорғанысын бұзды, Puerto del Escudo маңызды өткелін басып алды және Сантандер шайқасы кезінде республикашылардың тылына терең еніп, ұлтшылдардың шешуші жеңісіне қол жеткізді. Содан кейін олар Арагон майданына ауыстырылды. Кейбір CTV күштері Эль-Мазуко шайқасына қатысқан болуы мүмкін, бірақ бұл мәлімет расталмады. Қазан: Солтүстік науқандардан кейін 1-ші CCNN дивизиясы мен 2-ші CCNN дивизиясы XXIII di Marzo дивизиясымен біріктіріліп, XXIII de Marzo Llamas Negras дивизиясы болып қайта аталды.

1939 жыл

Ақпан: Франко мен Ұлттықтардың Республикашылдар үстінен жеңіске жеткеннен кейін, генерал Бастико және итальяндық еріктілер Испанияны тастап кетті.

Салдары

1939 жылдың 1 сәуірінде ұлтшылдардың жеңісі Италияның батыс Жерорта теңізіндегі достық үкіметке ие болуын қамтамасыз етті. Испанияға жіберілген 78 500 шамасындағы әскердің 3819-ы қаза тауып, 10 629-ы жараланған. Салымдардың көп бөлігі Каталония және Арагон шабуылдары кезінде болды – қаза тапқандардың шамамен 44%-ы және жараланғандардың 43%-ы осы шабуылдарға келіп тіреледі, ал қалғаны Гвадалахара, Сантандер және Леванте шабуылдарында болды. Италия әскері шамамен 3400 пулемет, 1400 миномет, 1800 артиллериялық құрал, 6800 көлік құралы, 160 танкетка және 760 ұшақ қалдырды. Дегенмен, әскери жабдықтың жоғалуы Италияның соғыс резервіне зиян келтірсе де, көп бөлігі ескірген және қолданыстан шыққан еді. Италия үшін CTV және AL-дың қаржылық шығындары 6 мен 8,5 миллиард лира аралығында болды. Бұл жылдық шығындардың 14-20 пайызын құрап, Италия экономикасына зор салмақ салды. Испания экспедициясының жоғары құны Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде Италияның экономикалық өнімділігін одан әрі шектеді.