Кіріспе

Американдық астроном

Холтон Кристиан "Чип" Арп (21 наурыз 1927 жыл - 28 желтоқсан 2013 жыл) – американдық астроном. Ол 1966 жылы жарық көрген "Ерекше галактикалар атласы" кітабымен танылды, онда ерекше көрінетін галактикалар тізімделген және олардың суреттері ұсынылған. Арп сонымен қатар Ұлы жарылыс теориясын сынаған және ішкі қызыл жылжуды қамтитын стандартты емес космологияны жақтаған адам ретінде белгілі. Арп осы көзқарастарын 1998 жылы жарық көрген "Қызыл түс көру: қызыл жылжу, космология және академиялық ғылым" кітабында одан әрі дамытты.

Өмірбаян

Арп 1927 жылғы 21 наурызда Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Ол үш рет үйленген, төрт қызы бар, соның ішінде комик-суретші Андрис Арп және бес немересі бар. Бакалавр дәрежесін Гарвард университетінен (1949), ал докторлық дәрежесін Калтех институтынан (1953) алған. Содан кейін 1953 жылы Вашингтонның Карнеги институтының ғылыми қызметкері болып тағайындалып, Маунт-Уилсон және Паломар обсерваторияларында зерттеулер жүргізген. Арп 1955 жылы Индиана университетінде ғылыми көмекші, ал 1957 жылы Паломар обсерваториясының штатты қызметкері болды, онда 29 жыл жұмыс істеді. 1983 жылы ол Паломар телескоптарында бақылау уақытын алуды тоқтатты, себебі оның қалыптан тыс теориялары болды, сондай-ақ ол бақылау жөніндегі ұсыныстарды беруден бас тартты, өйткені бәрі оның нені зерттеп жатқанын білді. Осыған байланысты ол ерте зейнетке шығып, Германиядағы Макс Планк астрофизика институтының құрамына қосылды.

Құрмет пен марапаттар

1960 жылы Арпқа Америка астрономиялық қоғамы «Астрономия бойынша Хелен Б. Уорнер сыйлығын» табыстады, бұл сыйлық әдетте соңғы бес жылда бақылаулық немесе теориялық астрономияға маңызды үлес қосқандығы үшін жыл сайын беріледі. Сол жылы Арп «Галактикалардың жұлдыздық құрамы» деген тақырыптағы баяндамасы үшін «Ньюкомб Кливленд сыйлығымен» марапатталды. Бұл баяндаманы ол Америка астрономиялық қоғамы мен AAAS D секциясының бірлескен отырысында оқыған. 1984 жылы ол Александр фон Гумбольдт аға ғылым қызметкері сыйлығын алды.