Кіріспе

17 ғасырдағы Үндістанның маратхи тіліндегі ақыны және қасиетті адам Рамдас (шамамен 1608 – шамамен 1682 жылдар), сондай-ақ Самарт Рамдас немесе Рамдас Свами деп белгілі. Ол индуизм дініндегі Рама және Хануман құдайларына табынушы болған, философ, ақын, жазушы және рухани ұстаз.

Ерте өмір

Рамдас немесе бұрын Нараян 1608 жылы Рама Навами мерекесінде қазіргі Махараштра штатының Жална ауданындағы Джамб ауылында дүниеге келген. Ол маратхи Дешастха Ригведи брахман отбасында Сурьяжипант пен Ранубай Тосардың ұлы ретінде туған. Оның әкесі Веда құдайы Сурьяға табынушы болған деп есептеледі. Рамдастың Гангадар есімді ағасы болған. Нараян жеті жасқа толғанда әкесі қайтыс болды. Әкесінің өлімінен кейін ол өзіне-өзі жұмылуға бейімді болды және көбінесе құдай туралы ойларға берілгенін байқады. Аңыз бойынша, Нараян 12 жасында Джамбтың жанындағы Асангаодағы үйлену рәсімінен қашып кеткен. Дәстүрлі индуистік үйлену рәсімі кезінде бір пандитің (индуист ділдары) «Саавадхаана!» (Сақтаныңыз!) деген сөзін айтқанда ол қашқан. Ол Годавари өзенінің жағасымен 200 километрден астам қашықтықты жүріп, Нашик қаласына жақын орналасқан Панчавати индуист қасиетті жеріне жеткені айтылады. Кейіннен ол Годавари және Нандини өзендерінің қосылған жеріне орналасқан Нашик қаласының Таакли ауылына көшіп барды. Тааклиде ол келесі он екі жыл Рамаға толыққанды берілгендікпен аскеттік өмір салған. Осы кезеңде ол қатаң күнделікті тәртіпті сақтап, уақытының көп бөлігін медитацияға, құдайылыққа және жаттығуларға арнаған. Аңыз бойынша, ол бір күйеуі жақында қайтыс болғанын білмей, ұзақ жылдар бойы тұрмыс құрған жесір әйелге бата берген. Ол оның күйеуінің денесіне қайтадан жан берген, және бұл кереметі оған Нашикте үлкен даңқ әкелген. Ол 24 жасында рухани аянға жеткені айтылады. Осы шамада ол Рамдас есімін қабылдады. Кейіннен ол Тааклиде сиырдың тынысынан Хануманның мүсінін жасатып орнатқан.

Философия

Рамдас Двайта философиясының жақтаушысы болды, бұл философияны алғаш рет 13 ғасырлық үнді философы Мадвачарья ұсынған. Рамдас Бхакти-йога, яғни адалдық жолын уағыздады. Оның сөзіне қарағанда, Рамаға толыққанды берілу рухани жетілуге алып келеді. Ол жеке даму үшін дене күшінің және білімнің маңыздылығын баса көрсетті. Ол батырларға деген құрметін білдіріп, олардың қоғамды қорғаудағы рөлін атап өтті. Оның пікірінше, әулиелер қоғамнан оқшауланбауы, керісінше, әлеуметтік және рухани жаңаруға белсенді түрде қатысуы керек. Ол шетелдік басқыншылықтың салдарынан ғасырлар бойы құлдыраған индуизм мәдениетін қайта жаңғыртуды көздеді. Сондай-ақ, ол жергілікті мәдениетті сақтап, дамыту үшін маратхалардың бірігуін қадағалады.

Самарт сектасы

Рамдас үнді қоғамының түрлі топтары арасында руханиатты жандандыру үшін Самарт ағымын құрды. Өмірінің барысында ол бірнеше мата құрды.

Шатрапати Шиваджи Махарадж Бхонсле І

Мараттардың алғашқы билеушісі Чатрапати Шиваджи Бхонсле I Рамдаспен бір заманда өмір сүрді.

Гуру Харгобинд

Панджах Сахиан деп аталатын сикх дәстүріндегі қолжазбаға сәйкес, Рамдас Свами Гархвал төбелерінің жанында Шринагарда Гуру Харгобиндпен (1595–1644) кездесті. Бұл кездесу туралы 18 ғасырдағы маратхи әдебиетінің "Рамдас Свамичи Бахар" атты туындысында, авторы Ханумант Свами, да айтылған. Кездесу, шамасы, 1630 жылдардың басында Рамдастың Солтүстік Үндістанға қажына жасауы және Харгобиндтің қазіргі Уттаракханд штатындағы Нанакматта қаласына сапары кезінде болған. Кездесу алдында Харгобинд аң ауынан қайтып келген болуы мүмкін.

Өлім

Бес күн бұрын ол тамақ пен су ішуді тоқтатты. Өлгенше ашалаудың осы тәсілі Праяопавешана деп аталады. Ол Танжордан әкелінген Рама бейнесінің қасында жатып, "Шри Рам Джей Рам Джей Джей Рам" таарака мантрасын үздіксіз жатқа алды. Оның шәкірттері Ұддав Свами мен Акка Свами осы уақыт аралығында оған қызмет етті. Ұддав Свами соңғы тиянақтау рәсімдерін өткізді.

Мұра

Самарта Рамдас Свами Бал Гангадар Тилак, Кешав Хеджевар, Вишванат Раджваде, Рамчандра Ранаде және Винаяк Дамодар Саваркар сияқты көптеген үнді ойшылдарына, тарихшыларына және әлеуметтік реформаторларына үлгі болды. Тилак британдық отаршылдыққа қарсы белсенді стратегиялар жасағанда Рамдастан шабыттанды. Нанасахеб Дхармадхикари рухани ұстаз ретінде Рамдас Свамидің философиясын рухани дәрістері арқылы таратып жүрді. XIX ғасырдың рухани тәлімгері Гондавалекар Махарадж өзінің үйретулері арқылы Рамдастың рухани жолдарын кеңейтті. Инчегери Сампрадаясының негізін қалаушы Бхаусахеб Махарадж шәкірттерін тәрбиелеу үшін «Дасбодхты» пайдаланды. «Дасбодх» Инчегери Сампрадаясының рухани ұстазы Ранжит Махарадждың американдық жақтастары тарапынан аударылып, жарияланды. Рамдас индуист ұлтшыл ұйымы «Раштрия Сваямсевак Сангх» құрушысы Кешав Хеджеварға зор әсер етті. Хеджевар Рамдастың ойларын көптеген рет келтіріп, оның көзқарастарын жеке күнделігіне жиі жазып отырды. Оның 1929 жылғы 4 наурыздағы күнделік жазбасына сәйкес, Хеджевар: «Шри Самарт өзі үшін ештеңе тілемеді. Ол жетістік пен ұлылықтан туындаған мақтандықтың алдын алуға еңбек етті. Осы қағиданы бойына сіңірген соң, ол халқының әл-ауқатына және жоғары рухани жаңаруға өзін арнады» деп жазды.

Мәдени мұра

Рамдас Свами Махараштрадағы құрметті рухани тұлға және оның әдеби еңбектерінің арқасында Махараштраның қазіргі қоғамымен байланысын сақтап келеді. Ол Генеш құдайына арнап жазған аарти (ғибадат әні) көптеген индуист діни рәсімдерінде жиі оқылады. Оның Хануманды мақтаған Марути Стотра әнін мектеп оқушылары, сондай-ақ Махараштрадағы дәстүрлі "акхада" деп аталатын жаттығу залдарындағы күрескерлер де жиі оқиды. Маратхи тілінде сөйлейтін балалардың буыннан буынға жалғасқан ұрпақтары Маначе Шлокты үйде немесе мектепте оқып келеді. Үндістанның тәуелсіздік күрескері және жазушысы Сватантравир Винаяк Дамодар Саваркардың Дасбодхтан шабыт алғаны айтылады. Рамдастың үйретімдері мен философиясы Махараштрадағы түрлі саяси және әлеуметтік ұйымдар тарапынан насихатталып, қолдау көрсетілген.