Кіріспе
Амстердам қаласындағы Дам алаңы немесе Дам – Нидерландының астанасы және ең көп халқы бар қаласы Амстердамдағы қала алаңы. Оның көрнекті ғимараттары мен жиі өткізілетін шаралары оны қаланың және елдің ең танымал және маңызды орындарының біріне айналдырады.
Dam Square or the Dam is a town square in Amsterdam, the capital and most populated city of the Netherlands. Its notable buildings and frequent events make it one of the best known and most important locations in the city and the country.
Орналасуы және сипаттамасы
Дамп-сквер Амстердамның тарихи орталығында, негізгі көлік торабынан оңтүстікке қарай, Амстель өзеніндегі бөгеттің бастапқы орналасқан жерінде орналасқан. Ол шамамен тіктөртбұрышты пішіндес, батыстан шығысқа қарай және солтүстіктен оңтүстікке қарай созылады. Ол Амстель өзенінің бастапқы бағыты бойынша Орталық станциядан Мунтплейинге (Минт алаңы) және Мунтторенге (Минт мұнарасы) дейін жалғасатын Дамрак және Рокин көшелерін байланыстырады. Дам, сонымен қатар, басқа да көп қолданылатын Nieuwendijk, Kalverstraat және Damstraat көшелерінің соңғы нүктесі болып табылады. Солтүстік-шығыс бұрышынан біршама қашықтықта De Wallen орналасқан. Алаңның батыс жағында 1655 жылдан 1808 жылы корольдік резиденцияға айналғанға дейін қала әкімдігі ретінде қызмет еткен неоклассикалық Корольдік сарай орналасқан. Оның қасында 15 ғасырға жататын готикалық Nieuwe Kerk (Жаңа шіркеу) және Мадам Тюссоның Амстердам балауыз мұражайы бар. 1956 жылы Екінші дүниежүзілік соғысының құрбандарын еске алу үшін Дж. Дж. П. Оуд жобалаған ақ тас бағана – Ұлттық ескерткіш алаңның ең басты белгісі болып табылады. Сонымен қатар, алаңға NH Grand Hotel Krasnapolsky және De Bijenkorf сәнді дүкені де қарап тұрады. Осы әртүрлі тартымдылықтар Дамп-скверді туристер көп баратын аймаққа айналдырды.
Тарих
Дамба өзінің атын бастапқы қызметінен алады: Амстель өзеніндегі бөгет, сол себепті Амстердам қаласы да осылай аталады. Шамамен 1270 жылы салынған бөгет, өзеннің екі жағасындағы елді мекендер арасындағы алғашқы байланыс құрады. Алғашқыда бөгет су деңгейін реттеу үшін ағызу шлюзімен салынды, бірақ жақын арада өзен мен жаңа порты арасында кемелердің қатынауын қамтамасыз ететін шлюздермен қайта жаңартылды. Елді мекен алғаш рет 1275 жылғы құжатта тіркелді, онда Голландия графы Флорис V Амстелдегі бөгет маңында немесе Амстелленд бөгетінің жанында тұратын тұрғындарға жол төлемін бергендігі айтылған. Дамба біртіндеп кеңейіп, қала алаңына айналды, ол қаланың дамуының орталық нүктесі болды. Қазіргі Дам алаңы бастапқыда екі алаңнан құралған: ірі балық базары (vismarkt) орналасқан Миддлдам деп аталатын нақты бөгет, онда кемелер тауар тиеу-түсіру үшін тоқтаған; және батысқа қарай орналасқан Плаатсе алаңы. Атыс соңында голландиялық қарсылық күштерінің бір өкілі патша сарайының мұнарасына көтеріліп, балконға және клубқа оқ жаудырды. Сол сәтте неміс офицері мен қарсылық күштерінің командирі клубқа кіріп, ерлерді капитуляциялауға көндірді. Бейбітшілікке жақын 120 адам ауыр жарақат алды, ал 22 адам қаза тапты. 2013 жылы одан да көп адам қаза тапқан болуы мүмкін екенін көрсететін дәлелдер табылды: мүмкін 33 адам қайтыс болды, сондай-ақ расталмаған 10 адам болуы мүмкін.
1980 жылғы таққа отырғызу шеруі
Дам алаңы 1980 жылғы 30 сәуірде Амстердамдағы тәж кигізуге байланысты туған тәртіпсіздіктер кезінде Нидерландыдағы соғыстан кейінгі ең ірі халықтық наразылықтың орталық оқиғасы болды.
Қазіргі
Даманы бірнеше трамвай желісі кесіп өтеді және онда аялдамалары бар. Ат трамвайлары дәуірінде (19 ғасырдың соңы) Дам Амстердамның ең маңызды трамвай торабы болған. 1900 жылдан кейін бұл функция Дамрактың екінші жағындағы Орталық стансаға көшті. 19 және 20 ғасырлар бойы Амстердамның басты алаңы Нидерландының барлық халқына белгілі "ұлттық" алаңға айналды. Ол жиі түрлі демонстрациялар мен шаралардың өткізілу орны болды және көптеген адамдардың кездесу орны ретінде танылды. Жыл сайын 4 мамырда голландтар Ұлттық естелік күнін (Nationale Dodenherdenking) тойлайды, осы мерекеге орай 1956 жылы алаңға соңғы қосылған Ұлттық ескерткіш орнатылды. Дам алаңында бірнеше жыл бойы ойын-сауық жәрмеңкесі ұйымдастырылды. 2003 жылғы 6 желтоқсанда Дам алаңында болгар қылмыстык топтың мүшесі Константин "Самоковец" Димитров атып өлтірді.