Германиядағы неолиттік Гёсек шеңбері – б.з.д. 4900 ж. салынған ежелгі құрылыс. Күн шығысы мен батысының астрономиялық белгілері бар, культтік мағынасы зор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неолиттік хенге ескерткіші
Neolithic henge monument
Гөзек шеңбері (немісше: Sonnenobservatorium Goseck) – Германияның Саксония-Анхальт жеріндегі Бургенландкрейс ауданындағы Гөзекте орналасқан неолиттік құрылым. Оның салынысы шамамен б.з.д. 4900 жылға дейін жетеді және шамамен б.з.д. 4700 жылға дейін пайдаланылған болуы мүмкін. Осылайша, ол Орталық Еуропа неолитімен байланысты шеңберлі қоршаулардың ең ежелгісі және ең танымалдарының бірі болуы мүмкін. Қазіргі таңда бұл орынды мемлекеттік археологтар мен оны сақтап, күтіп келе жатқан жергілікті қоғамдық ұйым ритуалдық немесе культтік құрылым ретінде ресми түрде таныстыруда. Шеңбер 75 метрлік (246 фут) концентрлі ормен және екі қоршау қабырғасынан тұрады. Бұл қабырғаларда қысқы күн тоқырауындағы күннің шығуы мен батуына сәйкес келетін кіреберістер, ал жазғы күн тоқырауындағы күнге сәйкес келетін кішірек кіреберістер бар. Маркетингтік материалдарда бұл орын әлемдегі ең көне "күн обсерваторияларының" бірі деп сипатталған, бірақ құрылымның қалдықтарында қысқы және жазғы күн тоқырауындағы күннің шығуы мен батуынан басқа ешқандай астрономиялық сәйкестік анықталған жоқ. Бұл орынның бар екені 2003 жылдың тамызында хабарланды. Ол 2005 жылдың желтоқсан айында келушілерге ашылды.
The Goseck Circle (German: Sonnenobservatorium Goseck) is a Neolithic structure in Goseck in the Burgenlandkreis district in Saxony Anhalt, Germany. Its construction is dated to approximately 4900 B. C., and appears to have remained in use until about 4700 B. C. Thus, it may be the oldest and best known of the circular enclosures associated with the Central European Neolithic. Currently, the site is presented officially by the state archaeologists and the local association that looks after it as a ritual or cult structure. The circle consists of a concentric ditch 75 metres (246 feet) across and two palisade rings containing entrances in places aligned with sunrise and sunset on the winter solstice days and smaller entrances aligned with the summer solstice. Marketing materials have described the site as one of the oldest "Solar observatories" in the world, but sunrise and sunset during winter and summer solstices are the only evident astronomical alignments emphasized in the remains of the structure. The existence of the site was made public in August 2003. It was opened for visitors in December 2005.
Орналасқан жері
Бұл жер Саксония-Анхальт федералды жерінің Бургенланд ауданындағы Гозек маңындағы егіс жерінде, Наумбург пен Вайсенфельс қалалары арасында орналасқан. Шеңбер оңтүстікке қарай бірте-бірте көтерілетін жер учаскесінде жатыр, ол Унструт өзенінің Заале өзеніне құяр жеріне жақын, Лейпциг шығанағы деп аталатын аймақтың шекарасында. Құрып кету қаупі төнген қалдықтарды сақтау мақсатында Саксония-Анхальттың ескерткіштерді қорғау және археология жөніндегі мемлекеттік басқармасы (Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie Sachsen Anhalt) қазба жұмыстарын жүргізуге шешім қабылдады. Ол Халле-Виттенберг университетінің Тарихқа дейінгі археология институтымен ынтымақтастықта жұмыс істеді. Франсуа Бертемес және Питер Биль 2002 жылы осы жерде ауқымды қазба жұмыстарын бастады. Археологтар жинаған мәліметтерді GPS деректерімен салыстырғанда, оңтүстік жаққа қараған екі тесіктің қысқы және жазғы күн тоқырауларының күн шығысы мен батысын көрсететінін анықтады. Радиокөміртектік талдау көрсеткендей, осы орынның құрылысы шамамен б.з.д. 4900 жылға жатады, ал табылған қыш сынықтарының стилі оны б.з.д. 4700 жылға жататын, ою-өрнекпен безенділген керамика мәдениетімен байланыстырады, бұл орын екі немесе үш ғасыр бойы пайдаланылғанын көрсетеді. Қазба жұмыстары кезінде ырымдық оттардың қалдықтары, жануарлар мен адам сүйектері, сондай-ақ оңтүстік-шығыс қақпасының жанынан бассыз дене табылды. Бұл белгілі бір жерлеу салтының немесе адамды құрбан етудің белгісі болуы мүмкін. Бертемес пен Биль жыл сайын бірнеше апта бойы қазба жұмыстарын жалғастырды. 2004 жылы Берклидегі Калифорния университетінен келген топ қазба жұмыстарына қосылды. Қазба жұмыстары аяқталғаннан кейін орын қалпына келтірілді. Археологтар мен мемлекеттік қызметкерлер 2,5 метр биіктіктегі 1675 емен ағашынан жасалған бағаналарды пайдаланып шеңбердің ағаш қоршауын қайта тұрғызды. Ағаш өңдеушілер қол құралдарын пайдаланды, осылайша ағаш тіреулердің түрі шынайы болды. Орын 2005 жылдың 21 желтоқсанында, қысқы күн тоқырауы күні жұртшылыққа ашылды.
The site is located on farmland near Goseck, in the Burgenlandkreis of Saxony Anhalt, between Naumburg and Weißenfels. The circle sits on a piece of land that gradually rises toward the south, not far from where the Unstrut flows into the Saale, at the border of the region known as Leipzig Bay. To preserve the endangered remains, the Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie Sachsen Anhalt decided to conduct an excavation. It cooperated with the Institute for Prehistoric Archaeology of the University of Halle Wittenberg. François Bertemes and Peter Biehl began a major excavation of the site in 2002. When archaeologists combined the evidence with GPS observations, they noticed that the two southern openings marked the sunrise and sunset of the winter and summer solstices. Radiocarbon dating places the construction of the site close to 4900 B. C., while the style of the pottery shards associate it with the stroke ornamented ware culture of ca. 4700 B. C., suggesting that the site remained in use throughout two or three centuries. Excavators also found the remains of what may have been ritual fires, animal and human bones, and a headless skeleton near the southeastern gate, that could be interpreted as evidence of a specific burial ritual or of human sacrifice. Bertemes and Biehl continued the excavation for a few weeks each year. In 2004, a group from the University of California, Berkeley joined the ongoing dig. Since the end of the excavation, the site has been reconstructed. Archaeologists and state officials have rebuilt the wooden palisade of the circle using 1,675 oak poles with a height of 2.5 m. Woodworkers worked with hand tools so that the wooden posts would look authentic. The site was opened to the public on 21 December 2005, the day of the winter solstice.
Бүгін
Қайта жаңартылған нысан қазір көпшілікке ашық. Жақын жердегі Шлосс Гозекте экспозиция мен қазба жұмыстары туралы ақпарат ұсынатын ақпараттық орталық ашылды. Бұл нысанды Verein Gosecker Sonnenobservatorium e. V ұйымы күтіп ұстап тұрады.
The reconstructed site is open to the public. An information point has been opened at nearby Schloss Goseck, featuring an exhibit and information on the excavations. The site is maintained by the Verein Gosecker Sonnenobservatorium e. V
Гозек Саксония-Анхальт аймағындағы археологиялық орындарды байланыстыратын «Himmelswege» туристік жолындағы бір аялдама болып табылады.
Goseck is a stop on the tourist route, Himmelswege, linking archaeological sites in Saxony Anhalt.