Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ерте қола дәуіріндегі адамның қалдықтары
Remains of an early Bronze Age man
Амесбери садақшысы – ерте қола дәуірінде (Белл Бикер) өмір сүрген адам, оның қабірі Стоунхенджге жақын Амесберидегі жаңа тұрғын үйлер салу аймағындағы қазба жұмыстары кезінде табылған. Қабір 2002 жылдың мамыр айында ашылды. Адамның өліміне кезде орта жастағы болғаны шамаланған, жасы 35-тен 45-ке дейін деп есептеледі және шамамен б.з.д. 2300 жылға жатады деп саналады. Ол көптеген жебе ұштарымен бірге жерленгендіктен "садақшы" деп аталды. Қабірде Англияда табылған ең ерте алтын заттарды қоса алғанда, ерте британдық қола дәуіріндегі кез келген жерлеу орнынан гөрі көбірек артефакттар табылды. Бұл сол кездегі жерлеу рәсімінде білдірілген жоғары мәртебе мен байлықтың алғашқы дәлелі болды. Дегенмен, оның туған шағында жаңа көк тас шеңбері тұрғызылған болуы мүмкін.
The Amesbury Archer is an early Bronze Age (Bell Beaker) man whose grave was discovered during excavations at the site of a new housing development in Amesbury near Stonehenge. The grave was uncovered in May 2002. The man was middle aged when he died, estimated between 35 and 45, and is believed to date from about 2300 BC. He is nicknamed "the Archer" because of the many arrowheads buried with him. The grave contained more artefacts than any other early British Bronze Age burial, including the earliest known gold objects ever found in England. It was the first evidence of a very high status and wealth expressed in a burial from that time. although a new bluestone circle may have been raised around the time of his birth.
Екінші жерлеу
Жақын жерде табылған еркек қаңқасы, олар сирек кездесетін тұқым қуалайтын аномалияны – кальканеонавикулярлық коалицияны, яғни кальканеус және navicular tarsal (аяқ сүйектері) бірігуін ортақтасқандықтан, Арчермен туысқан, жасы кішірек ер адамның қаңқасы деп саналады. Бұл жас адам, кейде "Арчердің серігі" деп аталады, жергілікті жағдайға бейімделіп өскен сияқты. Арчер қайтыс болған кезде шамамен қырық жаста болса, оның серігі жиырма жасқа жуық болған. Қабірлер Боскомб садақшыларынан біршама қашықтықта табылған, олардың сүйектері келесі жылы қазылып алынды.
A male skeleton found interred nearby is believed to be that of a younger man related to the Archer, as they shared a rare hereditary anomaly, calcaneonavicular coalition, fusing of the calcaneus and of the navicular tarsal (foot bones). This younger man, sometimes called the Archer's Companion, appears to have been raised in a more local climate. The Archer was estimated to be about forty at the time of his death, while his companion was in his early twenties. The graves were discovered a short distance from the Boscombe Bowmen, whose bones were excavated the following year.
Жерлеудің маңызы
Британдық баспасөзде атақты ескерткіштің жақын орналасуына байланысты "Арчер" тез арада Стоунхендж патшасы деп аталды, тіпті кейбіреулер оның құрылысына қатысқан болуы мүмкін деп болжады. Алайда археологтар мұндай болжамдарды жоққа шығарды. Оның жерленгені – сол кездегі тастар орнатылған шаққа жататын жоғары мәртебелі жерлеулердің бірі ғана. Бірақ қабірдің жомарттығын ескере отырып, оның аза тұтушылары оны Стоунхенджге жақын жерде (немесе тікелей оның маңында) жерлеуге лайық деп санағандықтары анық. Тим Дарвилл бұл қаңқаны Стоунхендждің «сауықтыру қасиеттерін» пайдалану үшін келген қажының қаңқасы деп санайды. Оның қабірі Еуропа континентімен және ертедегі мыс балқыту технологиясымен байланысы болғандықтан ерекше маңызға ие. Ол Ұлыбританиядағы алғашқы алтын металл өңдеушілердің бірі саналады және ол Белл Бикер мәдениетін және оның керамикасын тікелей континенттік Еуропадан әкелген адамның мысалы болып табылады. Кейіннен "Арчерден" үлгі алынып, талдау жасалды. Нәтижесінде, "Арчер" мен "Жолдасының" (Y хромосомасы бойынша) тегі далалық екені анықталды: "Арчер" R1b1a1b1a1a (R L151 гаплогруппасы), ал "Жолдасы" R1b1a1b1a1a2c1 (R L21 гаплогруппасы) болып жіктелді. Екі адам бірінші немесе екінші дәрежелі туыс емес, бірақ одан әрі туыстық байланысы болуы мүмкін, мысалы, ата мен немере немесе шөпшегі мен шөпшегінің ұлы. "Арчердің" екінші премоляр және үшінші моляр тістерінің (әртүрлі жаста минералданатын) стронций және оттегі изотоптарын талдау көрсеткендей, ол балалық шағын Орталық Еуропада, ықтималда Батыс Альп тауларында өткізген. Ал "Жолдас" Уэссексте дүниеге келген, бірақ балалық шағының бір бөлігін Еуропада, мүмкін Батыс Альп тауларының сол аймағында өткізген. Бұл мәліметтер "Арчер" қаңқасына негізделген.
The Archer was quickly dubbed the King of Stonehenge in the British press due to the proximity of the famous monument and some even suggested that he could have been involved in its construction. However, such speculations have been rejected by archaeologists. His is just one high profile burial that dates from around the time of the stones' erection, but given the lavish nature of the grave his mourners clearly considered him important enough to be buried near to (if not in the immediate area of) Stonehenge. Tim Darvill regards the skeleton as possibly that of a pilgrim visiting Stonehenge to draw on the 'healing properties' of the bluestones. His grave is of particular importance because of its connections with Continental Europe and early copper smelting technology. He is believed to be one of the earliest gold metalworkers in Britain, and he provides an example of a person bringing Bell Beaker culture and its pottery directly from continental Europe. Later, a successful sample was taken from the Archer and analysed. It appears that both the Archer and the Companion in the male line (Y chromosome) had Steppe ancestry, the Archer being classified as R1b1a1b1a1a (haplogroup R L151) and the Companion as R1b1a1b1a1a2c1 (haplogroup R L21). The two men were not related in the 1st or 2nd degree, although a more distant relationship, such as great grandfather / great grandson, is possible. It had already been shown from strontium and oxygen isotope analysis of the Archer's 2nd premolar and 3rd molar teeth (which mineralise at different ages) that the Archer spent his childhood in Central Europe, probably in the Western Alps. By contrast the Companion appears to have been born in Wessex, but spent part of his childhood in Europe, perhaps in the same region of the Western Alps. is based on the Archer.