Дэвид Оман Маккей: Американ діни қайраткерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық діни қайраткер (1873–1970)

Дэвид Оман Маккей (8 қыркүйек 1873 – 18 қаңтар 1970) – американдық діни қайраткер және педагог, 1951 жылдан 1970 жылы қайтыс болғанға дейін Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (LDS Church) тоғызыншы президенті болды. 1906 жылы апостол және Он екі апостолдың кворумының мүшесі етіп тағайындалған Маккей, LDS шіркеуі тарихындағы кез келген адамнан ұзақ – шамамен 64 жыл бойы белсенді басшылық қызмет атқарды. (Елдред Г. Смит 66 жыл бойы басшылық қызметте болды, бірақ зейнеткер атанғанға дейін 32 жыл ғана белсенді қызмет етті.)

Ерте өмір

Дэвид Маккей мен Дженнет Эвелин Эванс Маккейдің үшінші баласы Маккей, Огденнен шығысқа қарай 10 миль (16 км) жердегі Юта аймағындағы Хантсвиллде, әкесінің шаруашылығында дүниеге келді. Маккейдің анасы Мертир-Тидфил қаласынан келген уэльстік иммигрант, ал әкесі Кейтнесс округынан келген шотланд иммигранты еді. 1880 жылы Маккейдің үлкен екі әпкесі, Маргарет пен Эленаның қазасынан кейін, әкесі туған жері Шотландияға миссионер болып шақырылды, онда ол екі жыл бойы дінді таратумен айналысты. Әкесі кеткен кезде жеті жасар Дэвидке қосымша отбасылық міндеттер жүктелді және ол анасына көмектесті. Әкесі сияқты, ол да шіркеудің шотланд аймағына жетекшілік етті. Бұл оқиға оның өміріне шабыт берді.

Білім беру саласындағы мансап

1899 жылдың соңында Шотландиядан оралғаннан кейін Маккей LDS Вебер Стак Академиясында (Вебер мемлекеттік университетінің алдыңғысы) жоғары сыныптарда сабақ берді. 1901 жылдың 2 қаңтарында ол Солт-Лейк ғибадатханасында Эмма Рей Риггске үйленді. Олардың жеті баласы болды, біреуі кішкентай кезінде қайтыс болды. Вебердегі алғашқы үш жылында Маккей көбінесе дін және әдебиет пәндерін оқытты. 1902 жылдың 17 сәуірінде Маккей Вебердің директоры болып тағайындалды, ол тоғыз жыл қызмет еткен және кеткен негізін қалаушы директор Луис Ф. Моенхтің орнын басты. Директорлық қызметін бастағаннан кейін ол жасаған алғашқы істердің бірі мектеп газетін құру болды. Маккей Веберде спорт секцияларының ашылуын қадағалады, оның басшылығымен ерлер және әйелдер баскетбол командалары құрылды. 1905 жылы олар Юта университетімен бейсбол ойынында жеңіске жетті. 1905 жылы шіркеу апостолдары Джон В. Тейлор және Маттиас Ф. Каули көп әйелділікті тыйым салатын манифестке қатысты келіспеушіліктерге байланысты Он Екі Апостолдың кворумынан кетіп қалды, ал апостол Марринер В. Меррилл 1906 жылдың басында қайтыс болды. Үш вакансия болғандықтан, Джордж Ф. Ричардс, Орсон Ф. Уитни және Маккей 1906 жылдың сәуір айында өткен LDS шіркеуінің бас конференциясында апостолдар ретінде шақырылды. Маккей сол кезде 32 жаста болды. Бұл шіркеуде толық уақытты қызметке тағайындалғанға дейін Маккей білім беру және білім беру басқару саласында мансап құруды жоспарлаған. Ол тағайындалғаннан кейін де білім беру саласында белсенді болып, 1908 жылға дейін Вебер Стак Академиясының директоры қызметін атқарды (оның орнын Уилфорд М. Маккендрик басты). Маккей Вебер Стак Академиясында өзі бастаған жаңа құрылыс жобаларының аяқталуын көру үшін қалды. Ол сондай-ақ 1922 жылға дейін Вебер мектебінің қамқорлар кеңесінде, ал 1921-1922 жылдар аралығында Юта университетінің регенттер кеңесінде қызмет етті. Маккей Джон Ф. Фицпатрикпен ұзақ жылдар бойы жақын достық қарым-қатынаста болды, ол 1924 жылдан 1960 жылға дейін Солт-Лейк Трибьюннің редакторы болды. Олар апта сайын таңғы ас ішіп, Ютаның жақсаруын талқылайтын. Фицпатрик Газет агенттігі корпорациясын құрды, ол Солт-Лейк Трибьюн (Кирнс корпорациясы ретінде танылды) мен шіркеуге тиесілі Дезерет Ньюс арасындағы бірлескен операциялық келісім. Ол 1952 жылы осы өзара тиімді бизнесті құру үшін Маккеймен кеңінен кеңесті.

Upon his return from Scotland in late 1899, McKay taught at the high school level at LDS Weber Stake Academy (predecessor of Weber State University). He married Emma Ray Riggs in the Salt Lake Temple on January 2, 1901. They eventually had seven children, one dying as a young child. For his first three years at Weber, McKay taught mainly religion and literature classes. On April 17, 1902, McKay was appointed principal of Weber, succeeding the founding principal, Louis F. Moench, who had resigned after nine years in the position. One of his first actions as principal was to organize a school paper. He oversaw the inauguration of sports programs at Weber, with men's and women's basketball teams organized during McKay's tenure. In 1905, they won their baseball game against the University of Utah. In 1905, church apostles John W. Taylor and Matthias F. Cowley resigned from the Quorum of the Twelve due to disagreement over the manifesto forbidding polygamy, and apostle Marriner W. Merrill died in early 1906. With three vacancies, George F. Richards, Orson F. Whitney, and McKay were called as apostles during the LDS Church's April 1906 general conference. McKay was then 32 years of age. Prior to this appointment to full time church service, McKay had planned on a career in education and educational administration. He stayed active in education even after his appointment, continuing as principal of the Weber Stake Academy until 1908 (replaced by Wilford M. McKendrick). McKay stayed at Weber Stake Academy to see the completion of new building projects that he had begun. He also served on the Weber school's board of trustees until 1922, and on the University of Utah's board of regents from 1921 to 1922. McKay enjoyed a long, personal friendship with John F. Fitzpatrick, who published the Salt Lake Tribune from 1924 until 1960. They met weekly for breakfast to discuss the betterment of Utah. Fitzpatrick organized the Newspaper Agency Corporation, a joint operating agreement between the Salt Lake Tribune (represented as the Kearns Corporation) and the church owned Deseret News, and consulted extensively with McKay to form this mutually beneficial business in 1952.

Он екі елшінің мәжілісінің мүшесі

1906 жылы қазанда Маккей Дезерет жексенбілік мектептер одағының басшысының көмекшісі болды. Сол кезде Джозеф Ф. Смит шіркеу президенті және жексенбілік мектептің басшысы болғандықтан, жексенбілік мектептің көптеген жұмыстарын Маккей атқарды. 1918 жылы қарашада Смит қайтыс болғаннан кейін Маккей жексенбілік мектептің басшысы болды. 1920 жылы Бірінші Президенттік Маккейді Хью Дж. Кэннонмен бірге ИСА шіркеуінің миссияларын әлем бойынша аралауға тағайындады, олар шамамен 61 646 мильдік саяхат жасады. Олар Қытайда жаңа миссия ашты, Гавайиге (Маккейге ғибадатхананың жанында мектеп салуға уәде берілген аян келді) және Самоа, Тонга, Жаңа Зеландия және Палестинаға сапарлады. Палестинада олар Уилфорд Бутпен кездесіп, армян ғибадаттаушыларына барды. Маккей 1921 жылы Рождество қарсаңында Ютаға оралды. 1923 жылдан 1925 жылға дейін Маккей Лондон штаб-пәтерінде орналасқан шіркеудің Еуропалық миссиясының президенті болып қызмет етті, ол Британ аралдарындағы ИСА шіркеуінің барлық іс-шараларына және миссия президенттерін бақылауға жауапты болды. Осы қызметте Маккей алғаш рет "әрбір мүше – миссионер" деген ұранды насихаттау үшін қолданды. Бұл философия содан бері шіркеуде жалпы тақырып ретінде оқытылуда. 1934 жылы Маккей Хебер Дж. Гранттың Бірінші Президенттіктегі екінші кеңесшісі болды. Ол Грант 1945 жылғы мамыр айында қайтыс болғанға дейін осы қызметте болды, ал Гранттан кейін Джордж Альберт Смит тағайындалғанда, Маккей екінші кеңесші қызметін жалғастыруға шақырылды.

Білім берудегі әсері

ЛДС шіркеуінің басшылығында Маккей білім беруге ерекше назар аударды. 1918 жылдан 1934 жылға дейін шіркеудің жексенбілік мектеп ұйымының Бас басқарушысы ретінде Маккей Юта штатының көптеген мемлекеттік орта мектептерінің жанында семинариялар құрды, бұл студенттерге жалпы біліммен қатар соңғы күнгі қасиеттілердің діни курстарын оқуға мүмкіндік берді. Маккей сондай-ақ 1920 жылдары Юта штатына үш ЛДС колледжін: Snow College, Weber State University (WSU) және Dixie College-ті берді. Юта штаты осы білім ошақтарын жеткілікті қаржымен қамтамасыз етпеді, ал 1953 жылы губернатор Дж. Браккен Ли оларды ЛДС шіркеуіне қайтаруды ұсынды. Шіркеу президенті Маккей оларды қабылдауға келісті және бұл ұсыныс 1954 жылғы сайлау бюллетеніне енгізілді. Алайда, ол қабылданбағандықтан, үш мекеме мемлекеттің меншігінде қалды. Маккей Ютадағы шіркеу мектебінің қалған бөлігі – Бригам Янг Университетін (BYU) толық төрт жылдық университетке айналдырды. Маккей 1920 және 1921 жылдары шіркеу білім беру комиссарының төртінші лауазымын атқарды. Оның қызметінің құрметіне БЮУ-дің білім беру мектебі Маккей атындағы білім беру мектебі деп аталды. WSU-нің білім беру мектебі де оның есімін иеленді.

ЛДС шіркеуінің президенті

Хебер Дж. Грант 1934 жылы Маккейді Бірінші Президенттікте екінші кеңесші ретінде қызмет етуге таңдады. Ол президенттік лауазымында Грант, содан кейін Джордж Альберт Смит тұсында 1951 жылға дейін қызмет етті. 1950 жылы ол өзінің алдыңғысы Джордж Ф. Ричардс қайтыс болған кезде Он екі елшінің кворумының президенті болды, бұл Маккейді шіркеу президентінен кейін екінші ең аға елші етті. Ол Смит қайтыс болғаннан кейін, 1951 жылы 9 сәуірде шіркеу президенті болып тағайындалды. Ол президенттік лауазымға келгенде 77 жаста еді және 19 жыл бойы қызмет етті. Осы уақыт ішінде ЛДС шіркеуіндегі мүшелер мен қауымдастықтар саны үш есеге жуық өсті, тиісінше 1,1 миллионнан 2,8 миллионға дейін, ал 184-тен 500-ге дейін. Маккей коммунизмді ашық сынап, оның атеистік негіздеріне және таңдау еркіндігінен бас тартуына қарсы болды. Сол сияқты, коммунистік елдерде ЛДС шіркеуі мен көптеген басқа діндердің жамағатқа шақыруына тыйым салынды. 1951 жылы Маккей ақырында BYU Гавайиге айналатын жоспарларды бастады. 1954 жылы ол тағы да әлемді аралап, Бразилия, Оңтүстік Африка, Фиджи, Тонга және басқа да елдерге барды. Маккей басқарған кезеңде ЛДС шіркеуінің африкалықтардың діни қызметкерлікке ие болуына қатысты ұстанымы жұмсалды. 1950 жылдардың ортасынан бастап, африкалық текті деп күдіктенген мүшелердің африкалық емес екенін дәлелдеу қажеттілігі жойылды, егер олардың африкалық тегі дәлелденбесе, қара терілі мүшелерге діни қызметкерлікке мүмкіндік берілді. Бұл саясат Оңтүстік Америка және Оңтүстік Африка сияқты нәсілдер аралас аймақтарда жамағатқа шақыруды жақсартты. Африкалық тегін растауға болатын қара нәсілділерге (АҚШ-тағы көпшілігі сияқты) Маккей қайтыс болғаннан кейін сегіз жылға дейін діни қызметкер болуға рұқсат етілмеді. 1961 жылдан бастап ЛДС шіркеуі Діни қызметкерлердің өзара байланысы бағдарламасын бастады. 1970 жылдары барлық шіркеу ұйымдары тікелей діни қызметкерлердің басшылығына бағындырылды. Бұл ұйымдар көмекші ұйымдар ретінде белгілі болды. Фильм режиссері Сесил Б. Демилл 1956 жылы түсірген "Он өсиет" эпикалық фильмін жасау кезінде Маккеймен кеңесші болды, бұл достық Демиллдің өліміне дейін сақталды. Маккей ДеМиллді BYU-ға шақырды, онда ол 1957 жылы бітірушілер алдында сөз сөйледі. Маккей 90 жасқа толғанша үнемі саяхаттап жүрді. 1960 жылдардың ортасында оның денсаулығының нашарлауы Бірінші Президенттікте үш қосымша кеңесшінің тағайындалуына әкелді, өйткені қазіргі мүшелер барған сайын дені сау болмай, жиналыстарға төрағалық ете алмады. 1968 жылы Бірінші Президенттік алты мүшеден тұрды, бұл 1877 жылы Бригам Янгтың қайтыс болуынан бұрынғыдан көп болды. Бірінші Президенттікте Маккейдің кеңесшілері: Стивен Л. Ричардс (Бірінші кеңесші, 1951–1959); Дж. Рубен Кларк (Екінші кеңесші (1951–1959, Бірінші кеңесші 1959–1961); Генри Д. Мойл (Екінші кеңесші 1959–1961, Бірінші кеңесші 1961–1963); Хью Б. Браун (Үшінші кеңесші 1961, Екінші кеңесші 1961–1963, Бірінші кеңесші 1963–1970); Н. Элдон Таннер (Екінші кеңесші, 1963–1970); Торп Б. Айзексон (Кеңесші, 1965–1970); Джозеф Филдинг Смит (Кеңесші, 1965–1970); Алвин Р. Дайер (Кеңесші, 1968–1970).

Heber J. Grant chose McKay to serve as second counselor in the First Presidency in 1934. He served in the presidency under Grant, and then under George Albert Smith, until 1951. In 1950, he also became President of the Quorum of the Twelve Apostles when his predecessor, George F. Richards died, making McKay the second most senior apostle after the church's president. He was set apart as president of the church on April 9, 1951, upon Smith's death. He was 77 years old upon assuming the presidency, and served for 19 years until his death. During this time, the number of members and stakes in the LDS Church nearly tripled, from 1.1 million to 2.8 million, and 184 to 500 respectively. McKay was an outspoken critic of communism, opposing its perceived atheist underpinnings and denial of freedom of choice. Similarly, communist nations generally forbid proselytizing by the LDS Church and most other religions. In 1951, McKay began plans for what eventually became BYU Hawaii. In 1954 he made another trip around the world, visiting Brazil, South Africa, Fiji, Tonga, and other countries. Under McKay's administration, the LDS Church's stance on Africans holding the priesthood was softened. Beginning in the mid 1950s, members of suspected African descent no longer needed to prove their lineage was not African, allowing dark skinned members to receive the priesthood unless it was proved that they were of African descent. This policy improved proselytizing in racially mixed areas, such as South America and South Africa. Blacks of verifiable African descent (including most in the United States) were not permitted to hold the priesthood until eight years after McKay's death. Beginning in 1961, the LDS Church spearheaded the Priesthood Correlation Program. By the 1970s, all church organizations were placed under direct priesthood leadership. These organizations became known as auxiliary organizations. Film director Cecil B. DeMille consulted with McKay during the production of his 1956 epic film The Ten Commandments, forming a friendship lasting until DeMille's death. McKay invited DeMille to BYU, where he delivered a commencement address in 1957. McKay regularly traveled until he was in his 90s. His deteriorating health in the mid 1960s ultimately led to the appointment of three additional counselors in the First Presidency, as existing members were increasingly infirm and often unable to preside at meetings. By 1968, the First Presidency was composed of six members, larger than it had been at the death of Brigham Young in 1877. McKay's counselors in the First Presidency were Stephen L Richards (First Counselor, 1951–59); J. Reuben Clark, Jr. (Second Counselor (1951–59, First Counselor 1959–61); Henry D. Moyle (Second Counselor 1959–61, First Counselor 1961–63); Hugh B. Brown (Third Counselor 1961, Second Counselor 1961–63, First Counselor 1963–70); N. Eldon Tanner (Second Counselor, 1963–70); Thorpe B. Isaacson (Counselor, 1965–70); Joseph Fielding Smith (Counselor, 1965–70); Alvin R. Dyer (Counselor, 1968–70).

Өлім

Маккей 1970 жылдың 18 қаңтарында 96 жасында, көптеген отбасы мүшелерінің арасында қайтыс болды. Өлімнің себебі - жедел қан тоқтауы. Ол шіркеудің барлық бұрынғы басшыларынан ұзақ өмір сүрген. Қоштасу рәсімі Солт-Лейк табернаклісінде өтті.

Отбасылық байланыстар

Оның інісі Томас Эванс Маккей Швейцария мен Германиядағы ЛДС шіркеуінің көрнекті миссионері және миссионерлік жетекшісі болды; ол 1941 жылдан 1958 жылға дейін Он екі елшілер кворумының көмекшісі қызметін атқарды. Маккейдің немересі Фаун Маккей Броди, Джозеф Смит туралы өтте сыншыл "Ешкім менің тарихымды білмейді" атты даулы кітаптың авторы болды, оның жариялануы оның ЛДС шіркеуінен шеттетілуіне әкеп соқты. Маккейдің үлкен ұлы Дэвид Лоуренс Маккей ЛДС шіркеуінің жексенбілік мектеп ұйымының сегізінші басқарушысы болды. Әкесі ауырған кезде Дэвид, жалпы конференцияларда оның уағыздарын жиі оқыды. Маккейдің немерелерінің бірі – Джойс Маккей Беннет, бұрынғы АҚШ сенаторы Боб Беннеттің әйелі. Тағы бір немересі Алан Эштон, WordPerfect компьютерлік бағдарламасының негізін қалаушы және бірлескен иесі болды. Оремдегі Юта аңғары университетінің оқиғалар орталығы, Дэвид О. Маккей атындағы оқиғалар орталығы, 1996 және 2010 жылдар аралығында оның құрметіне анонимді сыйлық түскеннен кейін Маккейдің есімін алып жүрді. 2010 жылы университетке қаражат жинау қажеттілігіне байланысты атауы өзгертілді ("Юта қауымдастық несие орталығы") және Маккейдің аты университеттің білім беру орталығына берілді.

Ұстазы

Маккей миссионерлік қызметке ден қойды және шіркеу мүшелерін осы жұмысқа белсендірек қатысуға шақыру үшін «Әрбір мүше – миссионер» деген ұғымды қалыптастырды, осыны толық уақытты миссионерлердің ғана ісі деп қалдырмау үшін. Маккейдің «Отбасыдағы сәтсіздікті ешқандай жетістікмен толтыруға болмайды» деген сөзі ЛДС шіркеуінің мүшелеріне маңызды принцип ретінде үйретіледі. Маккейдің апостол ретіндегі үйретімі 2005 жылы ЛДС шіркеуінің жексенбілік Көмек қоғамы мен Мелхиседек рухының басшыларының сабақтарында оқылды.

Шығармалары

ЛДС шіркеуінің жарияланым нөмірі 36492.