Кіріспе

LDS Church президенті (1895–1985)

Спенсер Вулли Кимболл (28 наурыз 1895 – 5 қараша 1985) – американ діни қайраткері, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS Church) он екінші президенті. Соңғы күнгі қасиеттілердің ертедегі елшісі Хебер К. Кимболлдың немересі Кимболл Юта аймағындағы Солт-Лейк-Сити қаласында дүниеге келді. Ол өмірінің басым бөлігін Аризона штатының Тэтчер қаласында өткізді, онда оның әкесі Эндрю Кимболл фермерлікпен айналысып, аймақтық палуан президенті болып қызмет етті. 1914-1916 жылдары Миссури штатының Индепенденс қаласында LDS миссиясында қызмет етті, содан кейін Аризонаның Гила аңғарында әртүрлі банктерде кеңсе қызметкері және кассир болып жұмыс істеді. Кейін Кимболл облигациялар мен сақтандыру сататын бизнеске серіктес болды, ол Ұлы депрессияны бастан өткергеннен кейін үлкен табысқа жетті. Кимболл 1938 жылдан 1943 жылға дейін туған қаласындағы палуан президенті болып қызмет етті, содан кейін Он екі елшінің кворумының мүшесі ретінде шақырылды. Басқа LDS Church елшілері сияқты Кимболл да көптеген әкімшілік және шіркеулік міндеттерді орындау үшін көп саяхаттады. Елші қызметінің басында шіркеу президенті Джордж Альберт Смит Кимболлға діни және гуманитарлық жұмыстармен американдықтарға көбірек уақыт бөлуді тапсырды, ол өмірі бойы осылай істеді. Ол Үндістерді орналастыру бағдарламасын бастады, ол 1960 және 1970 жылдары көптеген американдық студенттерге LDS асырап алушы отбасыларында тұрып білім алуға көмектесті. 1973 жылдың соңында Харольд Б. Лидің күрт қайтыс болуынан кейін Кимболл LDS Church-тің он екінші президенті болды және 1985 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Кимболлдың президенттігі 1978 жылғы қара африкалықтардың шіркеу мүшелеріне дін қызметкері ретінде тағайындалуына немесе храм рәсімдерін қабылдауына қойылған шектеуді алып тастау туралы хабарламасымен ерекшеленді. Кимболлдың президенттігі кезінде LDS Church мүшелерінің саны мен храмдардың саны айтарлықтай өсті. Кимболл шіркеудің барлық дені сау ер адамдарының жастық шағында миссионерлік қызметке баруын күтетінін алғаш рет ашық айтқан шіркеу президенті болды, бұл миссионерлік қызметтің артуына әкелді.

Шығу тегі

Кимбаллдың әкесінің атасы Хебер К. Кимбалл, 1835 жылғы ақпанда Джозеф Смит Он Екі Апостолдың Кворумын алғаш құрғанда шақырылған алғашқы ЛДС апостолдарының бірі болды. Кейін Кимбалл 1847 жылдан 1868 жылы қайтыс болғанға дейін шіркеудің Бірінші Президентігінде Бригам Янгтың бірінші кеңесшісі қызметін атқарды. Кимбаллдың анасының әкесі Эдвин Д. Вулли көп жылдар бойы Солт-Лейк-Ситидегі көрнекті ЛДС епископы болды.

Шақыру

Сильвестр К. Кэннон мен Рудгер Клаусонның қазасы 1943 жылдың ортасында ИЖС шіркеуінің Он екі елшінің кворумында екі бос орын тудырды. 1943 жылдың 8 шілдесінде Кимболлға шіркеу президенті Хебер Дж. Гранттың бірінші кеңесшісі Дж. Рубен Кларктен қоңырау келді, ол оның бір бос орынды толтыру үшін шақырылғанын хабарлады. Кимболл бастапқыда бұл жаңалыққа соншалықты таңқалды ki, Кларктен бірнеше күн ойлануға рұқсат сұрады. Ол Солт-Лейк-Ситиге барып, жеке кездесуге дейін, бұрын жоспарланған отбасылық саяхатының бір бөлігі ретінде бара жатқан еді. Телефоннан хабарласқаннан кейін Кимболлдың шақыруды қабылдауға деген ниеті өзіне сенімсіздік пен қабілетсіздік сезімімен басылды. Оның әйелі Камилла күйеуінің көбінесе жыламайтынын, бірақ кейін үйдің еденінде жатып, оны жұбатуға тырысқанда бақырылып жылағанын айтты. Қатты эмоционалдық және рухани күрестен кейін Кимболлға ерекше түс көрді, ол оған шақыруды қабылдауға қабілеттілігіне сенімділік сыйлады. Грант оны елші етіп бекітті және 1943 жылдың 7 қазанында Солт-Лейк ғибадатханасында Он екі елшінің кворумына қосты. 1946 жылдың қазан айында Кимболл және басқа да бірнеше жоғары шенеуніктер ИЖС шіркеуі мен навахо халқы арасындағы қарым-қатынасты жақсарту мақсатында Навахо ұлтын аралады. Кимболл навахолардың арасындағы зор кедейлікке қатты қайғырды және олардың АҚШ үкіметіне деген сенімсіздігіне түсінікпен қарады. Сол кезде навахо халқының әрбір адамы күніне бір тамақтан аспайтын, ал 55 000 халқына бір ғана тіс дәрігері қызмет көрсетіп отырды. Навахо ұлтының резервациясы үлкен аумақты қамтыса да, оның тек 0,01% ғана егістікке жарамды болды. 1947 жылы Юта штатының Сивир округіндегі ИЖС басшысы Голден Бьюкенен 17 жасар навахо қызының қант қызылшасы егісінде жұмыс істеп, Ютада қалып, мемлекеттік мектепке баруға ниеттенгенін естіді. Бьюкенен Кимболлға навахо отбасыларының балалары жергілікті ИЖС отбасыларымен бірге тұрып, дұрыс тамақтану мен білім алуы туралы идеясымен хат жазды. Кимболл бұл идеяны қолдады және Бьюкененнен оның отбасы Хелен Джонды, навахо қызын, бағдарламаны бастау үшін асырап алуға дайын екенін сұрады. Бьюкененнің отбасы келісті. Бағдарламаны дамытуға уақыт кетсе де, ол ИЖС шіркеуінің "Ламаниттерді орналастыру бағдарламасы" деп те аталатын Үндістерді орналастыру бағдарламасының басталуы деп есептеледі. 1954 жылға қарай бағдарламада 68 студент болды, ал шіркеу оның кейбір әдістерін стандарттады. 1969 жылға қарай 5000-ға жуық студент АҚШ-тың батыс бөлігінде және Канадада ИЖС отбасыларына орналастырылды. Кимболл 1940-1950 жылдары ақ нәсілді шіркеу мүшелері арасында әлі де кең таралған американдық үндістерге қарсы нәсілшілдікке қатты наразы болды. ИЖС шіркеуінің 1954 жылғы сәуірдегі жалпы конференциясында Кимболл ақ емес адамдарға қатысты таралған бейтарап көзқарасты ашық айыптады және мұндай шіркеу мүшелерін Иса Мәсіхке және Жақсы самариялық туралы мысалдан дін қызметкері мен левиге жамандық жасаған парызшылдармен теңеді. Кейін Кимболл өзінің ескертуін БИУ кампусындағы рухани жиында қайталап, "ақ [студенттер мен оқытушылар] арасында тым көп парызшылдар бар, киімдерін тартып, оларды жек көрумен өтетін левилер тым көп" деді.

Жеке кеңес беру

Миссияларды орындау немесе демалыс күндері діңгек конференцияларын басқарудан бос уақытында Кимболл апта күндерін үйінде хаттарға жауап берумен немесе Солт-Лейк-Ситидегі Әжемі Құдай Шіркеуінің бас кеңсесінде жұмыс істеумен өткізді. Кимболл елшілер арасында шіркеу мүшелерімен, әсіресе жеке проблемаларымен күресіп, ажырасуды ойлаған жұбайлармен немесе Әжемі Құдай Шіркеуінің некеден тыс қатынастарға тыйым салатын пәктік заңын бұзғандарын мойындағысы келетін адамдармен кездесуге дайындығымен ерекше көзге түсті. Елші қызметін атқару кезеңінде Кимболл түрлі себептермен жергілікті шіркеу басшыларынан көмек ала алмағанмын деп ойлаған мыңдаған шіркеу мүшелерімен және толық уақытты миссионерлермен кездесті. Кимболл "күнәға ешқандай төзімділік танытпаса да, күнәкарларға шексіз төзімділікпен қарады" және үлкен қиындыққа тап болған адамдармен көп уақыт өткізді. 1959 жылы Кимболл мен оның әріптесі Марк Э. Петерсенге гомосексуализм мәселесімен бетпе-бет келген шіркеу мүшелеріне кеңес беру міндеті жүктелді. Кимболл бұл мәселені "барлық басқа да проблемалар сияқты" дұға мен өзіне шек қою арқылы еңсеруге болатынына сенді. Кимболлдың осы саладагы тәжірибесі оны 1969 жылы алғаш жарық көрген "Кешірудің ғажайыптығы" атты кітабын жазуға итермеледі. Бұл кітап Әжемі Құдай Шіркеуінің жыныстық моральға қатысты қағидаларының маңыздылығын баяндап, шіркеу мүшелеріне тәубе етуге және осы проблемалардан сақтануға кеңес берді.

Денсаулыққа қатысты қиындықтар

1932 жылдан бастап Кимболл қабынулар мен жұқпалы жаралардан зардап шекті, бұл оны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сульфанамидтер мен пенициллин сияқты антибактериялық дәрілер пайда болғанға дейін мазалады. 1948 жылдың мамыр айында Аризонадағы Навахо және Апачи қауымдастықтарында шіркеу жиналыстарын өткізіп жүргенде Кимболл кеудесінде қатты ауыру сезімінен зардап шекті, себебі ол бір күнін терең құмнан көлікті шығаруға тырысып өткізген еді. Сапардың қалған бөлігінде Кимболл денесі шаршап, Солт-Лейк-Ситиге оралғаннан кейін дәрігері бір ай шіркеу қызметінен демалуды ұсынды. Кимболл 53 жаста болған және өзін жалпы алғанда дені сау және жарамды деп есептеген; ол дәрігерін басқа апостолдарға немесе Бірінші Президенттікке айтпауға көндірді. Бірақ Ригбиде (Айдахо штаты) келесі тағайындалған жерінде Кимболлдың кеудесі қайтадан ауырып, бірнеше күннен кейін тағы да жүрек талмасына шалдықты. Алғашқы кезде Кимболл жүрек талмасынан аман қалмаса, отбасының қаржылық жағдайы мен инвестицияларына қатысты тілектерін әйелімен бөлісіп, уақыт өткізді. Шіркеу президенті Джордж Альберт Смиттен діни бата алғаннан кейін Кимболл екі ай төсекпен демалып, содан кейін екі апта Навахо ұлтында демалды. Дәрігердің кеңесі бойынша ол әйелімен бірге Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы теңіз жағасында бірнеше апта емделді. Калифорниядағы жүрек дәрігері Кимболлдың бала кезінде ревматизм диагнозы қойылмағаннан кейін жүрегі әлсірегенін айтты және оған артық жұмыс істеуден және қажетсіз салмақ алудан аулақ болуды кеңес берді. Келесі бірнеше жылда Кимболлдың кеудесіндегі ауыру мерзім-мерзіммен қайталап тұрды, әсіресе стресс немесе шаршаған кезде. 1950 жылдың басында, 55 жасында, ешқашан темекі тартпаған Кимболл дауысының сырқырауына шалдықты, және медициналық тексеруден кейін жұқпалы ауру екенін анықтаған, бірақ қатерлі ісік емес екенін көрсеткен жұтқыншағынан биопсия жасады. 1956 жылдың соңында Кимболлдың дауысы қайтадан сырқырады, сонымен қатар жұтқыншағының артқы бөлігінен кейде қан кету байқалды. Кимболлдың дәрігері оны бас және мойын қатерлі ісіктері жөніндегі сарапшы доктор Хейс Мартинмен кездесу үшін Нью-Йорк қаласына жіберді. Мартин тағы бір биопсия жасады, ол "қатерлі ісікке жақын" екенін көрсетті, ал 1957 жылдың басында Мартин дереу операция жасауды ұсынды. Кимболл 1957 жылғы биопсиясы туралы шіркеу президенті Дэвид О. Маккейден рұқсат алуды ұмытып кеткен. Ол биопсияның өзі дауысқа тұрақты зақым келтіруі мүмкін екенін сезінді. Ол апостол ретінде операция жасамай тұрып, Маккейден рұқсат алу керек деп ойлады, себебі бұл операция оны апостолдық міндеттерін орындауға қабілетсіз ететін еді. Маккей Кимболл толық ларингэктомиядан өткен жағдайда да апостол ретінде қызмет ете алатынына сендірді және оған процедураны жалғастыруды кеңес берді. Мартин кейіннен Кимболлдың дауыстық бауларының бірін және екіншісінің жартысын хирургиялық жолмен алып тастады, нәтижесінде ол тек сырқырап сөйлей алды. Бірнеше апта үндемеуге мәжбүр болғаннан кейін Кимболл баяу қалпына келді, ал 1957 жылдың қарашасында дәрігер оған көпшілік алдында сөйлеуге рұқсат берді. Кимболлдың дауысы өмірінің соңына дейін сырқырап қалды, тіпті микрофонмен жабдықталған қадімгі мінберде сөйлеген кезде де дауысын күшейту үшін құлаққа орнатылатын микрофонды киіп жүрді. Кимболлдың жүрек операциясы жұтқыншағына сәулемен емдеу жасау үшін кейінге қалдырылды, ол сәтті аяқталды. 1972 жылдың сәуір айында өткен ЛДС шіркеуінің жалпы конференциясы аяқталғаннан кейін Кимболл Нельсон жасаған 4,5 сағаттық ашық жүрек операциясын сәтті өткізді. Кимболл кейінгі бірнеше айды қалпына келтірумен өткізді.

Діндарлық президенттік (1973-85)

Кимболдың денсаулық мәселелерін ескерсек, көптеген адамдар, соның ішінде Кимболдың өзі де, оның LDS шіркеуінің президенті болу үшін жеткілікті өмір сүретінін күтпеді. Алайда 1973 жылдың 26 желтоқсанында Кимбалдан төрт жас кіші және бұрын әлдеқайда жақсы денсаулықта болған Харольд Б. Ли күтпеген жерден қайтыс болды, Кимбал ең аға елші болып, осылайша жаңа шіркеу президенті болуға мүмкіндік алды. Кимбол 1973 жылдың 30 желтоқсанында Лидің жерлеуінен кейінгі күні шіркеу президенті болып тағайындалды, ол өзінің бірінші және екінші кеңесшілері ретінде Н. Элдон Таннер мен Марион Г. Ромниді таңдады. Кейіннен ол Кимбалдың шіркеу президенті кеңсесінде жалғыз отырғанын, жылап жатқанын және Кимбалдың оған: "Мен осындай үлкен жауапкершілікке толы кішкентай адаммын!" - деп айтқанын есіне алды. Кимболл әлемнің 85 еліне сапар шекті, бұл бұрынғы шіркеу президенттерінен көп. Оның басқа да үлесі 27 ғибадатхананың ашылуын жариялау, төртін бағыштау, шіркеу ғимараттарында спутниктік байланыс орнату және шіркеу қызметтерінің ұзақтығын үш сағатқа дейін азайту болды. LDS шіркеуінің президенттері Хебер Дж. Грант пен Дэвид О. Маккейдің жеке түрде бұл шектеу уақытша екенін, кейіннен шіркеу президентіне Құдайдың аян беруімен жойылатынын айтқандары белгілі. Президенттікке дейінгі жылдары Кимболл бұл мәселеге қатысты жазбалар мен үзінділерді сақтап қалды. Президенттігінің алғашқы жылдарында ол бұл мәселені жиі зерттеу мен дұға ету нысаны ретінде қарастырды. 1977 жылдың маусым айында Кимболл кем дегенде үш жалпы билік иесі – Брюс Р. Макконки, Томас С. Монсон және Бойд К. Паккерден «тыйымның ілімдік негізі және оның өзгеруі шіркеуге қалай әсер етуі мүмкін» туралы меморандумдар жазуын сұрады. Макконки өзгеруге ешқандай жазба орындары кедергі келтірмейді деген қорытындыға келген ұзақ трактат жазды. 1977 жылы Кимболл Солт-Лейк ғибадатханасының кілтін алды, ол ғибадатхана жабылып, кешке кіру үшін және жиі бірнеше сағат бойы жоғарғы бөлмелерде жалғыз болып, мүмкін болатын өзгерістерге қатысты құдайлық басшылық сұрап дұға етті. 1978 жылдың 30 мамырында Кимболл өзінің екі кеңесшісіне діни қызметкерлікке тағайындауға қатысты нәсілдік шектеулерді алып тастайтын, өз қолымен жазған мәлімдемесін ұсынды, ол «оған қатысты жақсы, жылы сезімде екенін» айтты. 1978 жылдың 1 маусымында Солт-Лейк ғибадатханасында жалпы билік өкілдерінің ай сайынғы кездесуінен кейін Кимболл өзінің кеңесшілерін және Он екі елшінің он мүшесін арнайы кездесуге қалдыруды сұрады. Кимболл өзінің зерттеулерін, ойларын және тыйым салуды алып тастау туралы дұғаларын және өзгерістің уақыты келгеніне деген сенімділігін сипаттап бастады. Кимболл әрқайсысынан өз пікірін сұраған кезде, барлығы да саясатты өзгертуді жақтады. Барлығы өз пікірлерін ортаға салғаннан кейін, Кимболл жиналған елшілерді дұға ету шеңберіне бастап, өзгерісті Құдайдың соңғы мақұлдауын іздестірді. Кимболл дұға еткенде, топтағы көп адам рухани нығайтуды сезінді. Брюс Р. Макконки кейінірек былай деді: «Бұл сезімді сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес, бірақ бір уақытта Он екі елші мен Бірінші президенттіктің үш мүшесі Киелі Рухтың өздеріне қонғанын сезінді және олар Құдайдың өз еркін білдіргенін білді. Л. Том Перри былай деп суреттеді: «Мен желдің қатты соғатын секілді сезіндім. Бұл бүкіл топқа әсер етті. Президент Кимболл орнынан тұрып, көзге көрінетіндей, қатты қуанып, көңілі көтерілді». Гордон Б. Хинкли кейінірек былай деді: «Мен үшін бұл – аспандық тақтың және бауырластарымен бірге тізе бүгіп жалбарынған Құдайдың пайғамбары арасындағы байланыс сияқты болды». 1978 жылдың 9 маусымында шіркеу бұл өзгеріс туралы ресми түрде жариялады. Бұл оқиға көптеген ұлттық хабарларды алып шықты және көптеген американдық газеттердің бірінші беттерінде болды, ал Юта мен Айдаходағы соңғы күнгі қасиетті қауымдардың көбісінде телефон желілері құлшынысты қоңыраушылармен толы болды. Бұл хабарландыруды шіркеу 1978 жылдың қазан айындағы жалпы конференцияда ресми түрде мақұлдады және LDS Church-тің Дін мен Келісімдер басылымына ресми декларация ретінде кірді.

Тең құқықтылық туралы түзету

1972 жылы АҚШ Конгресі Тең құқықтар туралы түзетуді (ERA) қабылдады, ол АҚШ Конституциясына жынысына байланысты федералды үкімет немесе кез келген АҚШ штаты тең құқықтарды жоққа шығара алмайтындығына кепілдік беретін түзету енгізді. 1973 жылдың соңында шіркеу президенті болғаннан кейін Кимбалл бастапқыда БАҚ-қа, LDS шіркеуінің түзету туралы ресми ұстанымы жоқ екенін және оған ешқандай түсініктеме бермейтінін мәлімдеді. 1974 жылдың шілдесінде Нью-Йоркте, ХХІ ғасырдағы әйелдер қауымының бас президенті Белл С. Спаффорд, әлемдегі ең көне және ең ірі әйелдер ұйымдарының бірі – Қауымдастықтың басшысы, түзету мақсаттарына конституциялық түзету арқылы емес, заң арқылы жету оңтайлы деп ойлағандығын жеткізді, себебі ол түзетудің тым кең және түсініксіз болуінен қаушады. Оның орнын баскан Барбара Б. Смит сол жылы Юта университетіндегі шіркеудің дін институтында сөйлеген сөзінде осы пікірді қайталады, содан кейін LDS Church News басылымында осыған ұқсас редакциялық мақала жарияланды. Екі әйелдің пікірлері, Church News басылымындағы редакциялық мақаламен бірігіп, Юта халқының арасында ERA-ға қарсылықты күшейтті. 1975 жылдың ақпан айында Юта штатының заң шығарушы органы ратификациялау туралы дауыс бергенде, ол үлкен көпшілік дауысымен жеңілді. Кимбалл және Бірінші президенттіктегі кеңесшілері 1976 жылдың қазан айына дейін ERA туралы ресми мәлімдеме жасамады, осы кезде түзетунің қабылдануына төрт штат қана қалды. Мәлімдемеде Бірінші президенттік әйелдердің тарих бойындағы заңдық әділетсіздіктерін мойындап, "өкініш білдірді", бірақ түзету әйелдерге көмектеспейді және "оларға одан да көп шектеулер мен қысым әкелуі мүмкін" деп ескертті. 1978 жылдың тамызында Бірінші президенттік алғашқы мәлімдемені кеңейте түсетін екінші мәлімдеме жасады, онда Кимбалл және оның кеңесшілері ERA-ның "алдаулы түрде қарапайым тілі біржансты қоғамды іздейтіндерді ынталандырады және гомосексуалдық және лесбияндық әрекеттерді арттырады" деп мәлімдеді. Шіркеудің ERA-ға қарсылығын қазіргі кездегі БАҚ жиі жағымсыз жариялады. 1980 жылдың қазан айында өткен Бас конференцияда Солт-Лейк шатырының сыртында 30-ға жуық наразылық білдірушілер жиналды. Кимбалл шіркеу қызметкерлерін құрметтеу рәсімі кезінде жиынға таныстырылғанда, үш әйел тұрып, "Жоқ! ERA саясатына жоқ!" деп айғайлады. 1980 жылдың қараша айында Сиэтлдегі шіркеудің жаңа ғибадатханасының ашылуында бірнеше ондаған наразылық білдірушілер демонстрация өткізді. 1982 жылдың маусымына дейін АҚШ-тағы ірі шіркеу шараларында шағын наразылықтар мен пикеттер жалғасты, содан кейін ратификациялау мерзімі аяқталды және түзету ратификация үшін қажетті штаттардың үштен екі бөлігіне жетпеді.

Денелік әлсіреу және өлім

1975 жылғы 28 наурызда 80 жасқа толу мерекесінде Кимболл: «Мен сексенге толғанымды сене алмаймын, сексен жаста екенімді сезінбеймін және солай ойламаймын» деді. Дегенмен, Кимболл көру қабілетінің нашарлауынан бастап, омыртқасындағы остеоартритке дейін көптеген денсаулық мәселелерімен күресті. 1979 жылғы шілдеде Кимболл үш рет жеңіл инсульт алды, бұл оның жасанды жүрек клапанынан түскен ұсақ нейлон талшықтарынан туындаған деп болжанады, ол оны қысқа мерзімге қабілетсіз қылды, бірақ ұзаққа созылмады. 1979 жылғы қыркүйекте Кимболл денесінің күші күрт жоғалып, ақыл-есі анық болды. КТ сканилеуі Кимболлдың субдуральді гематомасы бар екенін көрсетті, бірақ оның себебі анықталмады. Нейрохирург Кимболлдың бас сүйегінде, оң құлағының үстінде кішкентай тесік жасады, содан шамамен бір стақан (235 мл) қан мен сұйықтық шықты. Кимболл операциядан кейін 12 күннен соң ауруханадан шығып, 1979 жылғы қазан айындағы жалпы конференцияға қатысуға талап етті. 1979 жылғы қарашада Кимболл басқа, ауырлығы аз гематомаға ұқсас операция жасады. 1981 жылғы жазда Кимболлдың денсаулығы күрт нашарлай бастады. Ол ұсық-құсыққа шалдығып, сөйлеуде қиындықтар туды. Өзінің денсаулығының нашарлап бара жатқанын және шіркеудің Бірінші Президенттігіндегі екі кеңесшісінің нашарлығын сезінген Кимболл шіркеудің күнделікті басқаруына көмектесу үшін Гордон Б. Хинклиді қосымша кеңесші етіп тағайындады. Хинкли тағайындалғаннан кейін көп ұзамай Кимболл үшінші субдуральді гематоманы дамытты, ол бұрынғы екеуінен ауыр болды. Одан кейінгі операция Кимболлдың сөйлеуі мен қимыл-қозғалысында үзілістерге алып келді және оның көру және есту қабілетін одан әрі нашарлатты. 1982 жылға қарай Кимболл сирек қоғамға шыға алатын болды, ал шіркеу президенті ретіндегі басшылығы Хинклиге жеткізілген маңызды шіркеу мәселелеріне соңғы мақұлдау берумен немесе бас тартумен шектелді. Алайда Кимболл қайтыс болғанға дейін шіркеудің жарты жылдық жалпы конференциясының кем дегенде бір сессиясына қатысты. Келесі жылдары Кимболл Солт-Лейк ғибадатханасындағы жиналыстарға кейде қатысып, Рассел М. Нельсон мен Даллин Х. Оукс 1984 жылы Он екі елшінің кворумына шақырылуы сияқты маңызды мәселелер бойынша келісім немесе басшылық бере алды, бірақ көбінесе қабілетсіз болды. 1985 жылғы 28 наурызда 90 жылдық мерейтойында Кимболл ақыл-есі сау болды және Солт-Лейк ғибадатханасында Бірінші Президенттік пен Он екі елшінің жиналысына қатысты. 1985 жылғы қарашада ол бұрынғы қан кетуі бар асқазан жарасының қайталануына ұшырады және оның отбасы хирургиялық араласуды қажет деп шешпеді. Кимболл 1985 жылғы 5 қарашада 90 жасында кешкі сағат 22:00-ден кейін қайтыс болды. Өлер алдында бірнеше рет қайталаған Кимболлдың соңғы сөздерінің бірі: «Менің өмірім енді аяқталды. Ол өте бақытты, өте бақытты». «Ол» дегенде кімді айтқанын сұрағанда, Кимболл 1906 жылы 11 жасында қайтыс болған анасы Олив Вулли Кимболл есімді атады. Кимболлдың елші ретіндегі үйретулері 2007 жылы ЛДС шіркеуінің жексенбілік көмек қоғамы мен Мелхиседек діни қызметкерлік сыныптарында оқылды.

Марапаттар мен мойындау

1977 жылы ол Америка жетістіктері академиясының «Алтын тақта» сыйлығымен марапатталды. 1996 жылы Аризонада Гэри Уокер мен Бадди Джонсонның тапсырысымен оның бейнесінен жасалған қоладан құйылған мүсіні ашылды.

Пайдаланылған әдебиеттер

Since no English text was provided, and the reference translation is empty, I cannot provide a translation. Please provide the English text you want translated.