Кіріспе
Блефаризма – бір жасушалы организмдердің туысы. Бұл топқа шамамен 40 түрі, көптеген түршелері мен штамдары кіреді. Түрлердің пішіні мен мөлшері әртүрлі болғанымен, көпшілігін блефаризмин пигментінің түйіршіктерінен туындаған қызыл немесе қызғылт түсінен оңай тануға болады. Туыстың барлық өкілдері ауыз ойысының сол жағында мембранеллалардың ұзын тізбегіне және перистоманың оң жағында, артқа қарай "толқынды мембранаға" (ұзын кірпікшелердің бірігіп, жалпақ қабат құрайтын, қақпақ, шарф немесе кішкентай желкенге ұқсас құрылым) ие. Блефаризманың кейбір түрлері ғылыми зерттеулерде модельдік организмдер ретінде пайдаланылған. Олардың кейбір түрлерін өсіру оңай және ғылыми жабдықтар сататын дүкендерден алуға болады, сондықтан олар мектептегі жаратылыстану сабақтарында жиі зерттеледі.
Blepharisma is a genus of unicellular ciliate protists found in fresh and salt water. The group includes about 40 accepted species, and many sub varieties and strains. While species vary considerably in size and shape, most are easily identified by their red or pinkish color, which is caused by granules of the pigment blepharismin. All members of the genus possess a long series of membranelles on the left side of the oral groove, and an "undulating membrane" (a structure resembling a flap, scarf or small sail, composed of long cilia fused together as a single sheet) on the right side of the peristome, toward the posterior. Certain species of Blepharisma have served as model organisms for scientific research. Since some varieties are easily cultured and readily available from scientific supply houses, they are a common object of study in school science classes.
Сыртқы келбеті
Блефаризманың ұзындығы 50 микрометрден бастап 1 мм-ге дейін жете алады (бірақ қалыпты өлшем диапазоны 75 мен 300 микрометр аралығында). Барлық түрлері біркелкі кірпікшелі, кірпікшелер бойлық қатарлармен орналасқан, ал кірпікше қатарлары арасында пигмент жолақтары кезектеседі. Кірпікшелер – қысқа, шашты тәрізді органеллалар, олар тамақты аузына жеткізеді және қозғалысқа пайдаланылады. Қызғылт немесе қызыл пигментация өте әлсіз болуы мүмкін, ал кейбір жағдайларда ол толығымен болмайды. Артында, көбінесе өте үлкен жирылатын вакуоль орналасқан. Макроннуклеи әртүрлі формада болуы мүмкін. Түрлеріне және тіршілік кезеңіне байланысты, олар таяқша тәрізді, жұмыртқа тәрізді, шар тәрізді немесе монилиформалы (розарий немесе тізбектей моншақтар сияқты) болуы мүмкін.
Ұрықтандыру және жыныстық құбылыстар
Барлық кірпікшелер сияқты, Блефаризма екіге бөліну арқылы көбейеді, көлденеңінен бөлінеді. Бөліну вегетативтік жасуша циклінің бөлігі ретінде спонтанды түрде жүруі мүмкін, немесе конъюгация деп аталатын жыныстық құбылыстан кейін, яғни жасушалар арасында генетикалық материал алмасу процесінен кейін жүруі мүмкін. Конъюгация кезінде екі организм тығыз жақындасады және олардың арасында уақытша цитоплазмалық байланыс пайда болады. Әрбір жасушаның микроядролары мейозға ұшырайды, ал гаплоидты микроядролар бір организмнен екіншісіне өтеді. Бұл басқа жыныстық көбею түрлеріндегідей, мұрагерлік қасиеттердің қайта құрылуына мүмкіндік береді. Конъюгациядан кейін екі конъюганттың екіге бөлінуі жүреді. Блефаризмада, сондай-ақ кейбір басқа кірпікшелерде, үйлесімді жұптасу серіктестерінің өзара әрекеттесуін ынталандыру арқылы конъюгацияны тудыратын гамондар деп аталатын химиялық заттар қолданылады. Блефаризманың клоналды жасушалары кейде бір-бірімен конъюгациялана алады (өзіндік конъюгация деп аталатын құбылыс), бірақ конъюгация көбінесе әртүрлі жұптасу түрлерінің жасушаларының өзара әрекеттесуін қамтиды. Blepharisma japonicum түрінде екі жұптасу түрі бар (I және II), әр түрі белгілі бір феромонды бөліп шығарады (сәйкесінше гамон 1 және гамон 2 деп аталады). Жыныстық жағынан жетілген I типті жұптасу жасушалары орташа деңгейде аш болғанда, олар өздігінен гамон I өндіріп, бөліп шығарады.
Тамақтандыру және мінез-құлық
Блефаризмдер бактериялар, флагельді балдырлар, ротиферлер, басқа да кірпікшеліктер және тіпті сол түрдің кішірек өкілдері сияқты әртүрлі ұсақ организмдермен қоректенеді. Блефаризма ундуланс түрлерімен жасалған тәжірибелер адам жеудің гигантизмге алып келетінін көрсетті. Егер жекелеген организмдерге кішірек Блефаризма немесе белгілі бір кірпікшеліктер (әсіресе Колпидиум колпода немесе Тетрахимена) берілсе, олар салыстырмалы түрде үлкен өлшемге жетеді. Олардың тамақтану режимі өзгермесе, адам жеуші алыптар бөлініп, одан да көп алыптар тудырады. Ірі жем болмаса, ұрпақтар қалыпты өлшемге оралады.
Фотобиология
Блефаризмалар айқын фотофобиялық, және жарық деңгейі артқанда көлеңкелі жерлерді іздейді. Жарықты сезу қабілеті жасушаның плазмалық мембранасының астында орналасқан жарыққа сезімтал пигмент гранулалары арқылы жүзеге асырылады. Бұл гранулалардағы пигмент – блефаризмин, ол Блефаризмаға тән қызғылт түстің себебі. Блефаризмалар табиғатта жиналғанда әдетте қызғылт түсті болады, бірақ қараңғыда мол тамақпен өсіргенде қызыл түске айналады. Жарыққа ұшырату немесе аштық олардың түсін жоғалтуына себеп болады, ал терең пигменттелген жасушалар тіпті күшті жарықтан да өлуі мүмкін.
Түрлер тізімі
B. americanum Suzuki, 1954
B. bimicronucleatum Villeneuve Brachon 1940
B. bothrostoma Mermod 1914
B. botezati Lepsi, 1926
B. coeruleum Gajevskaja, 1927
B. caudatus Dumas 1937
B. clarissimum Kahl, 1928
B. dawsoni Christie & Hirshfield 1967
B. dileptus Kahl, 1928
B. elegans Vuxanovici 1963
B. elongatum (Stokes, 1884) Kahl, 1926
B. falcatum Gelei 1954
B. galianoi Fernandez Leborans 1979
B. grayi Hartwig & Parker, 1977
B. halophila Ruinen 1938
Ортографиялық варианты бойынша филогенетикалық шеткері Blepharisma halophilum ретінде табылған. B. hyalinum Perty, 1852
B. intermedium Bhandary, 1962
B. ichthyoides V. Gelei, 1933
B. japonicum (Suzuki, 1954) Giese, 1973
B. lateritium (Ehrenberg, 1831) Kahl, 1932
B. lentis Gelei 1954
B. melana Borror, 1963
B. minima Lepsi, 1926
B. multinucleata Dragesco, 1960
B. musculus Penard, 1922
B. ovalis Dumas 1937
B. ovatum Penard, 1922
B. parasalinarum Dragesco 1997
B. persicinum Perty, 1849
B. salinarum Florentin, 1899
B. seshachari Bhandary, 1962
B. sphagni Lepsi, 1926
B. steini Kahl, 1932
B. tardum Kahl, 1928
B. undulans Stein, 1868
B. velatum Vacelet, 1961
B. vestitum Kahl, 1928
B. violaceae Tucolesco 1962
B. vitreum Lepsi 1957
B. wardsi Hirshfield, Isquith & Bhandary, 1965
B. bimicronucleatum Villeneuve Brachon 1940
B. bothrostoma Mermod 1914
B. botezati Lepsi, 1926
B. coeruleum Gajevskaja, 1927
B. caudatus Dumas 1937
B. clarissimum Kahl, 1928
B. dawsoni Christie & Hirshfield 1967
B. dileptus Kahl, 1928
B. elegans Vuxanovici 1963
B. elongatum (Stokes, 1884) Kahl, 1926
B. falcatum Gelei 1954
B. galianoi Fernandez Leborans 1979
B. grayi Hartwig & Parker, 1977
B. halophila Ruinen 1938
Found to be a phylogenetic outlier under the orthographical variant Blepharisma halophilum. B. hyalinum Perty, 1852
B. intermedium Bhandary, 1962
B. ichthyoides V. Gelei, 1933
B. japonicum (Suzuki, 1954) Giese, 1973
B. lateritium (Ehrenberg, 1831) Kahl, 1932
B. lentis Gelei 1954
B. melana Borror, 1963
B. minima Lepsi, 1926
B. multinucleata Dragesco, 1960
B. musculus Penard, 1922
B. ovalis Dumas 1937
B. ovatum Penard, 1922
B. parasalinarum Dragesco 1997
B. persicinum Perty, 1849
B. salinarum Florentin, 1899
B. seshachari Bhandary, 1962
B. sphagni Lepsi, 1926
B. steini Kahl, 1932
B. tardum Kahl, 1928
B. undulans Stein, 1868
B. velatum Vacelet, 1961
B. vestitum Kahl, 1928
B. violaceae Tucolesco 1962
B. vitreum Lepsi 1957
B. wardsi Hirshfield, Isquith & Bhandary, 1965