Кіріспе

Код жүйесі

Түнгі жазу — Чарльз Барбьер де ла Серре (1767–1841) ойлап тапқан, сезім арқылы оқылатын жазудың бір түрі. Бұл 1815 жылы жарық көрген кітапта ұсынылған он екі жазу түрінің бірі: Essai sur divers procédés d'expéditive française, contenant douze écritures différentes, avec une planche pour chaque procédé (Француз экспедициясының әртүрлі процестері туралы эссе, әр процеске арналған бір тақтасы бар он екі түрлі жазуды қамтиды). «Écriture nocturne» термині кітапта кездеспейді, бірақ кейіннен осы кітаптың VII тақтасында көрсетілген әдіске қолданылды. Қолмен оқылатын көтерілген нүктелермен жазу әдісі Париждегі Institution Royale des Jeunes Aveugles (Көр соқыр жастарға арналған корольдік институтында) қолданылды. Осы мектептің оқушысы Луи Брайль Барбьердің көтерілген нүктелермен код түрінде хабарласу идеясын және құралдарын пайдаланып, байланыс үшін ықшамдатылған және икемді жүйені – Брайль әліпбиін жасады.

Шығу тегі

1815 жылы Шарль Барбьер дөңгелек жазудың бір түрін ойлап тапты. Бұл процеске "түнгі жазу" деп аталды.

Брайль қарпіне әсері

1815 жылы Барбиер «Essai sur divers procédés d'expéditive française, contenant douze écritures différentes, avec une planche pour chaque procédé» (Француздық экспедицияның әртүрлі әдістері туралы эссе, әр әдіс үшін он екі түрлі жазу мен бір сурет қамтиды) атты кітапшасын жариялады. Мақсаты – қолмен сезу арқылы танылатын бедерлі жазудың соқырларға қалай көмектесетінін көрсету болды. 1823 жылы Барбиер Версальдегі өнеркәсіптік көрмеде көру қабілеті жоқ адамдардың оқи алатын жазудың жаңа түрін ойлап тапқаны үшін қола медаль алды. Граф Алексис де Ноаль басшылығымен оның әдісі Соқыр жастарға арналған корольдік институтында қабылданды. 1829 жылы Луи Брайль «Procédé pour écrire les paroles, la musique et le plain chant au moyen de points, à l’usage des aveugles et disposés pour eux» (Сөздерді, музыканы және ән мәтінін нүктелер арқылы жазу процесі, соқырларға арналған және олар үшін құрастырылған) деген еңбегін жариялады. Бұл Барбиердің өнертабына негізделген, бірақ оның оқылуын едәуір жақсартты және бұл басылым Брайль әліпбиінің ресми тууына белгі берді. Луи Брайль 1837 жылы бұл еңбекті қайта қарастырды, ал осы екінші басылымда қазір Брайль деп аталатын жүйе сипатталды. 1832 жылы Барбиер «Émancipation intellectuelle d’expéditive française» (Француздық экспедициясының зиялық азаттығы) атты жаңа кітапшасын жариялады, онда оның жазу жүйесі соқырлар үшін жасалған болса да, армияда және ауруханаларда да пайдалы болуы мүмкін екендігі айтылды.