Кіріспе

Телевизиялық эфирге шықпаған бағдарлама
«Жұлдыз жолы: ІІ фазасы» деп қысқаша аталған фанфильмдер сериясы «Жұлдыз жолы: ІІ фазасы» — Жин Родденберри 1966 жылдан 1969 жылға дейін көрсетілген түпнұсқа «Жұлдыз жолы» сериалының жалғасы ретінде жасаған америкалық ғылыми-фантастикалық телесериалының бастапқы жұмыс атауы болды. Сериал жоспарлары бірнеше сәтсіз фильмдер жасау әрекеттерінен кейін және Paramount Television Service (PTS) арқылы АҚШ-та төртінші телеарна құру жоспарларымен бірге әзірленді. PTS және «Жұлдыз жолының» қайта жаңғыруы 1977 жылдың маусым айының басында жарияланды. PTS әр сенбі күні кешкі бағдарлама ретінде дебют жасап, біртіндеп басқа күндерге кеңейтілуі жоспарланған, бұл стратегияны он жылдан кейін Fox Broadcasting Company сәтті қолданды. «Жұлдыз жолы: ІІ фазасы» флагмандық шоу болып, EST бойынша сағат 20:00-де, содан кейін сағат 21:00-де аптаның фильмі көрсетілуі тиіс болды. Бастапқы тапсырыс екі сағаттық пилоттық серияға, содан кейін 13 сағаттық эпизодтарға берілді. Родденберри мен Paramount арасындағы келіспеушіліктерге байланысты Леонард Нимойдан басқа, «Түпнұсқа серия» сериалының барлық тұрақты және қайта оралатын актерлері келісімшартқа қол қойды, оның ішінде капитан Кёрк рөлін Уильям Шатнер сомдады. Үш жаңа және жас тұрақты кейіпкерлер құрылды: ғылым офицері лейтенант Ксон, навигатор лейтенант Илия және кеменің атқарушы офицері Уиллард Деккер. Ксон, Деккер және Илия кейіннен «Жұлдыз жолы: Келесі буын» сериалындағы кейіпкерлерді дамытуға ықпал етті, ал ІІ фазасы үшін жазылған екі сценарий сол сериалда пайдалану үшін қайта жаңартылды. Камералар артында Родденберри продюсерлер ретінде «Жұлдыз жолына» жаңа келген Гарольд Ливингстон мен Роберт Гудвинді тартты. «Түпнұсқа серияның» ардагерлері аз болды, олардың ішінде костюм дизайнымен айналысқан Уильям Уэр Тейс және иллюстратор Майк Майнор бар. Көркемдік директор Мэтт Джеффрис «техникалық кеңесші» ретінде жұмысқа алынып, USS Enterprise ғарыш кемесінің дизайнын жаңартуға көмектесті. Арнайы эффектілерді (сетте) Джим Рагг жасады. Ғылыми-фантастикалық романдар авторы Алан Дин Фостерге екі сағаттық пилоттық серияның сюжетін жазу тапсырылды. Бірақ өндіріс мерзімі таяп қалғандықтан және осы әңгімені телесериалға айналдыруға қолайлы автор таба алмағандықтан, Гарольд Ливингстон жазу жұмысын өзіне алды. Қалған 12 сценарийдің жартысы «Түпнұсқа серия» сериалының ардагерлеріне берілді. Алдын ала өндіріс жұмыстары белсенді түрде басталды, Enterprise-тің тұрақты декорацияларына ерекше назар аударылды, олар түпнұсқа сериясының дизайны, құрылымы және егжей-тегжейлілігі жағынан күрт өзгеше болды. Көптеген костюмдер мен реквизиттер де жасалды. Ақырында, Paramount компаниясының желісін құру және «Жұлдыз жолының» теледидарға оралу жоспары сәтсіз аяқталды, себебі Paramount Television Service үшін жарнамадан күтілетін кіріс аз болды және Paramount Pictures компаниясының бас компаниясы Gulf and Western компаниясының төрағасы Чарльз Блудхорн бұл жоспарды қолдаудан бас тартты. Нәтижесінде Paramount компаниясының бас атқарушы директоры Барри Диллер жұмыстан кетті. 1977 жылдың тамызында Paramount компаниясының президенті Майкл Эйснер екі сағаттық пилоттық сценарийдің ұзақ іздеген көркем фильмнің тарихы болатынын ішкі түрде жариялады. Алайда, жағымсыз жарнаманың алдын алу үшін сериал мен желінің «жабылуы» туралы дереу хабарланбады және сериал мен оның сценарийлерін әзірлеу тағы бес ай бойы жалғасты. Осы уақыт ішінде сынақ түсірілімдері толық емес Enterprise декорацияларында кең экранды форматта жүргізілді, бұл «Жұлдыз жолы» қандай болатынына қарамастан, ол телефильм болмайтынын анық көрсетеді. 1978 жылдың 28 наурызында Paramount компаниясы сериалдың орнына үлкен бюджетпен түсірілген «Жұлдыз жолы: Фильм» (1979) фильмін шығаратынын жариялағанда, «Жұлдыз жолы» теледидарға оралады деген барлық үміттер күйреп кетті. Бұл фильм «Менің бейнемде» екі сағаттық пилоттық сценарийдің кеңейтілген нұсқасы болды. Сериалға дайындық жұмыстары толығымен кетіп қалған жоқ. Enterprise декорациялары фильмге (және оның соңғы жалғауларына) кеңейтіліп қайта жаңартылды, ал аяқталмаған адмиралдың кеңсесінің қабырғалары Enterprise жүк палубасының бөлігіне айналды. Алайда, фильмге арналған визуалды эффектілермен айналысқан мамандар құрылып жатқан миниатюралар «Жұлдызды соғыстардан» кейінгі фильмнің стандартына сай емес деп шешіп, оларды жойды. Пилоттық серияны түсіруге шақырылған және фильмді де түсіретініне уәде берген режиссер Роберт Коллинзтің орнына Роберт Уайз тағайындалды. «Жұлдыз жолы» сериасының жетекшілігімен «Paramount желісі» тұжырымы 1995 жылдың қаңтарында Paramount United Paramount Network (UPN) желісін іске қосып, «Жұлдыз жолы: Voyager» сериалын көрсету арқылы іске асты.

Өмірбаян

Star Trek: The Original Series 1969 жылы NBC телеарнасында үш маусымнан кейін тоқтатылды. Кейіннен ол телеарналарда көрсетілімде табысқа ие болды, нәтижесінде шоудың жанкүйерлері үшін ғылыми-фантастикалық конвенциялар өткізілді. Осы табыстың ықпалымен Paramount Pictures көп ұзамай серия негізінде жаңа фильм жасауға кірісті. Сериалдың авторы Джин Родденберри 1972 жылы наурыз айында Associated Press агенттігіне берген сұхбатында NBC жаңа сериалдың пилоты ретінде "Жұлдыздар жолы" телефильмін жасауды қалағанын мәлімдеді. 1974-1984 жылдар аралығында Paramount Pictures компаниясының бас атқарушы директоры Барри Диллер кейіннен сол кездегі қаржы директоры Артур Барронның Star Trek-ті төмен бюджеттік фильм ретінде қайта жаңартуға ұсыныс жасағанын, ал Paramount компаниясының иесі Чарльз Блуддорнның қатысы бар деген болжамдардың рас еместігін түсіндірді. 1975 жылдың мамыр айында Родденберри Paramount компаниясымен 5 миллион долларлық бюджетпен "Жұлдызды жол: Құдайдың сыйы" фильмі үшін келісімшартқа қол қойды. Бірақ, сол жылдың тамызында бірнеше сценаристтерді фильмге сюжеттік идеяларын ұсынуға шақырғаннан кейін оның келісімшарты бұзылды. Paramount компаниясы 1976 жылдың шілдесінде Джерри Айзенбергті жобаның атқарушы продюсері етіп тағайындады. Крис Брайант пен Аллан Скотт сценарий жазуға шақырылды, олар оған "Жұлдызды жол: Титандар планетасы" деген ат қойды. Брайант пен Скотт 1977 жылдың 1 наурызында сценарийді тапсырды, бірақ Paramount компаниясы оны қабылдамады. Екеуі де Родденберри мен режиссер Филип Кауфман арасындағы фильмнің көлеміне қатысты келіспеушіліктерді себеп ретінде келтіре отырып, жобадан бас тартты. "Жұлдызды соғыс" фильмінің 25 мамырда көрсетілімге шығуы жоспарланғаннан кейін, "Жұлдызды жол" фильмі 9 мамырда тоқтатылды. Кауфман Paramount компаниясының бұл шешімді ғылыми-фантастика жанкүйерлері екі фильмді бір-біріне жақын уақытта көруге бармайтынымен байланыстырғанын айтты.

Тұжырымдама

Paramount Television қызметі 1977 жылдың 10 маусымында жарияланды. Жеті күннен кейін Родденберри "Жұлдыздар жолы" жаңа қызмет арқылы теледидарға оралатынын мәлімдеді, бұл "Түпнұсқа сериядан" тіпті артық болатынына үміттеніп, актерлік құрамына "мүмкіндігінше көп ескі бет-әлпеттер, сондай-ақ жаңа актерлерді қосуды" жоспарлады. Диллер және оның көмекшісі Майкл Эйснер Джеффри Катценбергті "Жұлдыздар жолын" өндіріске енгізуге жалдады. Жаңа серияны іске қосу үшін 3,2 миллион долларлық телефильм түсірілуі керек еді, бұл сол кездегі ең қымбат телефильм болуы мүмкін екенін кейбіреулер айтты. Родденберри шоудың бірінші сериядағыдай ғылыми фантастикалық тұрғыдан заманауи тақырыптарды қамтитынын, олардың қатарында ұшақ қадағалау, ұлтшылдық және жеке тұлғалар мен топтардың радикалданғаны сияқты мәселелер болуы мүмкін екенін айтты. Ол сондай-ақ 23 ғасырдағы Жерді алғаш рет көрсетуді қалаған, бұл Paramount басшыларының "Түпнұсқа серияда" жасағысы келген, бірақ мүмкін болмаған нәрсеге жауап екенін айтты. Тағы бір өзгеріс – әйел актерлердің саны, себебі NBC ең көп дегенде үштен бірін талап етті, ал Родденберри оларды биліктегі лауазымдарда көрсеткісі келді. "Жұлдыздар жолы" экипажының небары бірнеше бұрынғы мүшелері жұмысқа қабылданды. Костюм дизайнері Уильям Уэр Тейсс Жұлдыздық флоттың формаларының жаңа дизайнымен жұмыс істей бастады, олардың кейбіреулері "Түпнұсқа серия" үшін жасаған шығармаларына негізделген, ал қалғандары түбегейлі жаңа болды. "Түпнұсқа серияның" үшінші маусымы үшін декорациялар мен реквизиттерді жасаған Майкл Майнор өндірістік иллюстратор ретінде шақырылды, ол Дженнингстің өнер бөлімінде Ли Коулменмен бірге жұмыс істеді. Жаңартылған басқа да элементтердің қатарында фазер болды, ол бұрынғы сериядағыдай дизайнмен жасалған, бірақ бұрын қолданылған шыны талшықтың шайырының орнына алюминийден жасалған. Аккумуляторлар бөлек болатын және тіректің негізгі корпусындағы строб жарығын қосатын аккумуляторларды қамтыды. Техникалық кеңесшілер, мысалы Массачусетс технология институтының Марвин Мински және оның әйелі Глория Рудиш шақырылды. Сеттерді өндіру тамыз айының басында басталды, Paramount студиясының 8-ші кезеңі "планеталық сет" деп белгіленді, ал 9-шы кезеңде "Энтерпрайз" сеттері орналасқан. 9 тамызға қарай көпірдің негізі салынды, әртүрлі тірек консольдары мен қабырғаларын жасау үшін шыны талшықтан жасалған "қапшықтарды" жасау үшін гипс қалып пайдаланылды. 16 тамызға дейін Ливингстон екінші кезеңнің эпизодтарын жазуға қызығушылық танытқан 30-дан астам сценаристтермен кездесулер өткізді. Олардың кейбіреулері, мысалы Теодор Стерджен, Дэвид Джеррольд және Норман Спинард бұрын "Түпнұсқа серияның" эпизодтарын жазған. Эпизод жазуға "Жұлдыздар жолы" актері Уолтер Кениг те ұсыныс жасады. Сценарийлерді тиімді жеткізу үшін Родденберри пилоттық серияны түсіруді бастамас бұрын, эпизодтардың бірінші партиясының барлық сценарийлерін аяқтауды шешті. Ол "Түпнұсқа серияның" арқасында сценаристтердің бұрыннан қалыптасқан кейіпкерлермен жаңа сахналарды жазуда қиындыққа тап болмайтынына сенімді болды. Алайда Ливингстон мен сценаристтер жаңа кейіпкерлердің түпнұсқа кейіпкерлермен қалай байланысатынын білмеді. Осыған қарамастан, Родденберри кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынас бірнеше эпизодтың барысында қалыптасатынын және жанкүйерлердің кейіпкерлер мен оқиғаларға реакциясы олардың қаншалықты жиі пайда болатынын анықтайтынын мәлімдеді. Дэвид Готро 26 қыркүйекте Ксон рөліне тағайындалды, ол актерлік құрам директорына өзі жүгінгеннен кейін, агенті болмады. Ол бұл рөл туралы естіген, себебі ол сол кезде агенттің қызметкерімен кездесіп жүрді. Рөлге арналған соңғы іріктеуге сегіз актер, оның ішінде Готро, әртүрлі жастағы және дене бітіміндегі актерлер қатысты. Кейіннен Готро олардың ортақ ерекшелігі – сәл ғарыштық көрініс екенін айтты. Ол пилоттық серия үшін 15 000 доллар төлем алды, түсірілсе де, түсірілмесе де 13 эпизодқа кепілдік берілді, сондай-ақ келісімшарты бойынша алты жылға опция берілді. Осыған қарамастан, ол бірнеше апта ішінде тағы да іріктеуге қатысуға міндетті болды. Маджел Барретт Кристин Чапел рөлінде қайта оралуға тиіс еді, бұл жолы дәрігер ретінде, актриса Нимоймен бөліскен романтикалық химия жас актермен жұмыс істемеуі мүмкін деп алаңдады. Оның орнына ол рөлді британдық үлкен актер ойнауын қалады. Готро енді агентімен бірге, қайта оралып, қайтадан іріктеуге қатысу үшін тағы 2 500 доллар төлем алды, себебі бұл оған "Fantasy Island" телесериалында бірдей төлеммен қонаққа шақырылудан бас тартуға мәжбүрлейтін еді. Ол рөлді сақтап қалды, өйткені басқа актер "толығымен қорқынышты" болды. Осы қосымша іріктеуден кейін ғана оған көпшілікке белгісіз болған нәрсе айтылды: екінші кезең жойылды және оның орнына толық метражды фильм түсіріледі. Готроның Ксон рөлі Нимойдың Спокты ауыстырғаны туралы хабарламалардан кейін, ол өлімі туралы немесе ЛСД берілетіні туралы қорқытқан жанкүйерлерден хаттар ала бастады. Готро кейіннен "Жұлдыздар жолы III: Спокты іздеу" фильміне жұмыс істеген кезде Нимоймен сұхбатқа шақырылды. Олар Нимойдың "Жұлдыздар жолына" оралуының Готроға қандай әсер еткені туралы әңгімелесті, соңғысы Нимойға оны бірінші түні тоқтатылған пьеса ретінде қарағанын айтты, бұл оның мансабына үлкен әсер етпеді. Жаңа, жас Вулкан ғалымы туралы идея "Жұлдыздар жолы II: Ханның ашуы" фильміне жұмыс істеген кезде қайта көтерілді, бұл кейінірек шолушылар Ксонның екінші кезеңнен ықпалына байланысты деп айтты. Бұл кейіпкердің жынысы кейіннен әйелге өзгертілді және Саавик деп аталды. Оны сол фильмде Кирсти Аллей, ал кейіннен "Спокты іздеу" және "Жұлдыздар жолы IV: Үйге саяхат" фильмдерінде Робин Кертис ойнады. "Жұлдыздар жолы: Фильм" фильмінің режиссерлік нұсқасының DVD шығарылымында жаңа инженерлік бөлме, актерлердің костюмдерін сынау, Готроның Ксон рөліндегі экрандық сынағы және Хамбаттаның Илия рөліндегі костюмдерін сынау сияқты бірнеше минуттық сынақ түсірілімдері қосылды. Екінші бес жылдық миссия, екінші кезеңде көрсетілуі тиіс болған, 1993 жылы Майкл мен Дениз Окуданың "Жұлдыздар жолы хронологиясы" кітабында "Жұлдыздар жолы" уақыт жобасына енгізілді. Бұл "Фильм" оқиғаларынан кейін орын алуы керек еді. Серияның өндірісіне арналған кітап, "Жұлдыздар жолы екінші кезең: Жоғалған серия" 1997 жылы Pocket Books баспасынан шықты. Оны Джудит және Гарфилд Ривз Стивенс жазды, жоспарланған және кейіннен тоқтатылған серияның тұжырымдамасын, өндірістің әртүрлі аспектілерін, серияның астындағы ақпаратты, түсті суреттерді, рақамаларды, техникалық ақпаратты және фотосуреттерді егжей-тегжейлі қарастырды. Онда сондай-ақ жоспарланған сериядан екі толық сценарий де болды. Джеймс Коули екінші кезеңде қолданылатын костюмдерді сатып алды және кейіннен оларды өзінің "Жұлдыздар жолы: Жаңа саяхаттар" атты жанкүйерлік сериясы үшін қайта пайдаланды. Ол олардың "Түпнұсқа сериядағы" және "Фильмдегі" формалар арасындағы кезеңді білдіретінін сезінді. Серия сондай-ақ екінші кезеңге басқа сілтемелер жасады, мысалы Ксон "Қан мен от" атты эпизодқа қосылды, ол "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" үшін пайдаланылмаған сценарийге негізделген. "Жаңа саяхаттарда" Ксонды Патрик Белл ойнады. 2008 жылдың ақпанында Коули "Жаңа саяхаттардың" атауын 1970 жылдардағы тоқтатылған серияға сілтеме жасай отырып, екінші кезең деп өзгертетінін хабарлады. 2015 жылдың 9 маусымында Коули жасаған хабарламадан кейін өзгеріс күшін жойды.

"Жұлдыздар жолы: Келесі буын"

II кезең жеті жылдан кейін басталған "The Next Generation" сериалына зор әсер етті. Ксон, Деккер және Илия кейіпкерлері Data, Уильям Райкер және Дианна Трои кейіпкерлерін жасау үшін негіз болды. Дегенмен, сериалдың жоспарланған II кезеңнен өзгеше тонға ие болуына рұқсат берілді, себебі бұрынғы фильмдер көрермендердің "Жұлдызды жол" туралы көзқарасын өзгерткен еді. Алғашқыда Gerrold-тың "Жұлдызды жол әлемінде" екінші бастықтың алыс сапарға қатысушы топты басқаруы ұсынылған, және бұл II кезеңге енгізіледі деп күтілген. Бірақ ол бірінші рет "The Next Generation" сериалында пайда болды. 1988 жылғы Америка Жазушылар Гильдиясының ереуіліне байланысты "The Next Generation" сериалының екінші маусымы кешікті. Продюсерлер ереуіл аяқталғаннан кейін мүмкіндігінше жылдам өндіріске кірісетін сценарийлер іздеді, сондықтан II кезеңдегі "Бала" атты сценарий жаңа сериалда қолдануға лайықты деп танылды, онда Илияның рөлі Троиге ауыстырылды. Сериалдың кейінірек "Devil's Due" сценарийі төртінші маусымда "The Next Generation" үшін бейімделді. Клингон мәдениетінің кейбір элементтері, мысалы, император, сондай-ақ жапон мәдениетінің құрмет пен ар-ұятына баса назар аударуы, алғаш рет екі бөлімді "Kitumba" сценарийінде зерттелді. Жазушы Джон Мередит Лукас: "Мен сериалда бұрын-соңды көрілмеген бір нәрсені жасағым келді, ол – жау территориясына терең ену. Мен клингондықтардың қалай өмір сүретінін ойлай бастадым. Әрине, ромуландар үшін римдіктер болды, және біз ежегі Жердегі мәдениеттерден үлгі алған басқа да мәдениеттерді жасадық, бірақ мен клингондық қоғамның қандай болатынын ойлауға тырыстым. Маған жапондықтар есімізге келді, сондықтан ол қасиетті император, соғыс батыры және т.б. болды" деді. Эпизодтың өзі кейінірек жанкүйерлер түсірген "Жұлдызды жол: Жаңа саяхаттар" фильмінде көрсетілсе де, "Жұлдызды жол" алғаш рет Клингонның туған жеріне "The Next Generation" сериалының "Әкесінің күнәлары" атты эпизодында сапар жасады, және бұл тақырыптар сериал бойына қайта-қайта қарастырылды.

" Жұлдыздар жолы: Вояджер "

Джудит және Гарфилд Ривз Стивенс «Вояджерді» ІІ кезеңнің «концептуалды туысы» деп сипаттады, себебі ол 1995 жылдың қаңтарында Біріккен Парамаунт желісін (UPN) іске қосуға қолданылды. Бұл бесінші телеарна болды, өйткені Диллер ІІ кезең мен «Вояджер» арасындағы жылдары Fox Entertainment Group компаниясына көшкен болатын, онда ол төртінші телеарна – Fox Broadcasting Company-ді іске қосты. Олар ІІ кезеңнің «Вояджер» бағдарламасының бірінші маусымында байқалғандай рейтингтерінің төмендеуіне ұшырар еді деп болжады, бірақ бұл төмендеу 1970-ші жылдары алғашқы эфирде көрсетілген кезде ІІ кезеңнің тоқтатылуына әкелген болар еді. Олар бұл франшизаның соңы болмас еді деп есептегенмен, бүкіл экипажты жаңадан таңдау арқылы бірден қайта іске қосылар еді дейді.