Кіріспе

Ватерлоо маңындағы шаруа үйі, Бельгия. Басқа қолданылулары

Хогумонт сарайы (алғашқыда Гомонт деп аталған) – Бельгияның Ватерлоо маңындағы Брейне-л-Альлеуд муниципалитетінде, Нивель жолының жанындағы тік жардың төменгі бөлігінде орналасқан қабырғалы поместье. Бұл орын 1815 жылғы 18 маусымдағы Ватерлоо шайқасында Наполеон армиясына қарсы тұрған Веллингтон герцогының жетекшілігіндегі ағылшын-одақтас әскерінің алдыңғы қорғаныс позицияларының бірі болды. Уақыт өте келе тозығы жеткен Хогумонт шайқастың 200 жылдығына дейін толыққанды қалпына келтіріліп, 2015 жылғы 18 маусымда жұртшылыққа ашылды.

Құдықтардағы денелер

Виктор Гюго өзінің "Кедейлер" романында 300 адамның мәйіті Хугумон құдығына қалай тасталғанын сипаттаған. Бірнеше тарихшы 1985 жылы Дерик Сондерстің жүргізген археологиялық қазбаларында осы орында қайта табылған құдықта адам сүйектері табылмайтынын атап өтті. Осылайша, олар Хьюго кеңінен таратқан аңыздың шындыққа сай еместігін айтады. Джон Буттың шайқас туралы танымал есебі шайқастан кейін көп ұзамай Лондонда жарияланды. Онда туристтердің жазбалары бойынша, оларға сол шайқас алаңындағы танымал жол көрсетуші Жан Батист Декостер көрсетілген, және 1815 жылдың 16 шілдесінде (шайқастан бір ай өткен соң) ол екі құдық көрген: біреуі сегіз, екіншісі 73 адамды қамтыған. Бірінші құдық Ла Белль Альянс аумағында болған, "біз онда Наполеонның Императорлық гвардиясының сегіз адамының денесін көрдік; олар қаруларымен секіріп түскен", ал екіншісі, мүмкін, Хугумонтта, "француздар бақтың қабырғасында тесіктер жасап, батарея құрған; мұнда тағы бір құдық бар, онда 73 адам табылған; жеміс бағындағы ағаштар көптеп зақымдалған; осы жеміс бағының айналасындағы ор арық батарея ретінде пайдаланылған және жүздеген адам қаза тапқан; жаудан алынған 84 басқа пушканы көрді; олар тек 12 пушканы алып кеткен; бір акр жерде ағылшын офицерлерінің 40 қабірі саналған, олар тыңайтқыш жинағына ұқсас болған".

Кесу және қалпына келтіру

Хогумон 20-ғасырдың соңына дейін жұмыс істейтін шаруашылық болып келді. 2003 жылы шаруашылық иесі Гвиберт д'Ольтремон графы мен аймақтық билік арасында келісімге қол жеткізілді, содан кейін ол Интеркоммуналь (1815) меншігіне өтті. 2006 жылдың маусым айына қарай шаруашылық қираған күйде болды. Бұрынғы таза ақ түсті қабырғалар лас сары түске айналды. Бірнеше қабырғалар жарылып, бір бөліктері айқын түрде зақымдалған, әсіресе солтүстік қақпаның оң жақ есік тірегі. Хогумон жобасы, сол кездегі Веллингтон герцогы, жазушы Бернард Корнуэлл және қайтыс болған тарихшы Ричард Холмс сияқтылардың қолдауымен, Хогумонды қалпына келтіру және оны ұзақ мерзімді сақтау үшін қаржыландыруды бақылау мақсатында құрылды. Жоба 2015 жылдың маусым айында 3 миллион фунт стерлинг сомасында аяқталды, соның ішінде Landmark Trust сияқты ұйымдар мүліктің бір бөлігін (Жануарларды күтушінің үйі) жалға алу құқығы үшін қаржыға үлес қосты. Уэльс ханзадасы Чарльз 2015 жылдың 17 маусымында Ватерлоо шайқасындағы британдық әскерлерге арналған ескерткішті Хогумон қаласында ашты. Вивиан Маллоктың ескерткіші солтүстік қақпаның жанында орналасқан және француз әскерлерінен шаруашылықты қорғау үшін маңызды қақпаларды жабуға тырысқан екі толыққанды әскердің бейнесін көрсетеді. Келесі күні (2015 жылдың 18 маусымы) Ватерлоо шайқасының 200 жылдығына орай Хогумон көпшілікке ашылды.