Кіріспе
2019 жылдан бері Жапонияның императрицасы – Жапонияның императрицасы (皇后) – 2019 жылы әкесі тақтан басқаннан кейін Хризантема тағына отырған император Нарухитоның әйелі. Токиода туған Масако Гарвард колледжіне түсуге дейін Белмонт орта мектебінде білім алды, содан кейін экономика мамандығы бойынша "магна кум лауд" атағымен бакалавр дәрежесін алды. Ол сондай-ақ Токио университетінде заң және Оксфордтағы Баллиол колледжінде халықаралық қатынастарды оқыды. Кейін ол Жапония Сыртқы істер министрлігінде дипломат болып жұмыс істеді. Масако 1986 жылы Нарухито ханзадамен танысты. Екеуі 1993 жылы үйленді және 2001 жылы жалғыз қызы – Айко, Тоши ханшайымы дүниеге келді. Олардың қызының дүниеге келуі Жапонияның императорлық мұрагерлік туралы пікірталасқа жаңа серпіліс берді, нәтижесінде кейбір саясаткерлер Жапония Конституциясына Екінші дүниежүзілік соғыс одақтастары енгізген эркек балаға басымдық беру принципін жоюды қолдады. Алайда, 2006 жылы Нарухитоның інісі, Фумихито ханзаданың ұлы дүниеге келгеннен кейін заңға ешқандай өзгеріс енгізілмеді және ханшайым Айко қазіргі таңда таққа мұрагер болуға заңды түрде құқығы жоқ, сондықтан ол әкесінен кейін мұрагер бола алмайды. Ұл мұрагер болуға жасалған қысым Масаконың денсаулығына кері әсер етті және 2004 жылы оған бейімделу бұзылысы деген диагноз қойылды, бұл оны уақыт-уақыт қоғамдық өмірден шеттеуге мәжбүр етті. Тақ мұрагері және императрица ретінде Масако күйеуімен бірге шетелдерге ресми сапарлар жасады және император сарайындағы рәсімдерге қатысты.
is Empress of Japan (皇后) as the wife of Emperor Naruhito, who ascended to the Chrysanthemum Throne following his father's abdication in 2019. Born in Tokyo, Masako was educated at Belmont High School before attending Harvard College and earning a B. A. magna cum laude in economics. She also studied law at the University of Tokyo and international relations at Balliol College, Oxford. She then worked for Japan's Ministry of Foreign Affairs as a diplomat. Masako met Crown Prince Naruhito in 1986. The two were married in 1993 and welcomed their only child, Aiko, Princess Toshi in 2001. The birth of their daughter fueled the ongoing Japanese imperial succession debate, which had resulted in some politicians holding a favorable view on rescinding agnatic primogeniture imposed by World War II allies on the constitution of Japan. However, with the birth of a son to Naruhito's brother, Prince Fumihito, in 2006, no amendments to the law were made and Princess Aiko remains at present legally ineligible to inherit the throne, so she cannot succeed her father. The pressure to produce a male heir took a toll on Masako's health and she was officially diagnosed with adjustment disorder in 2004, which forced her to withdraw from public life periodically. As crown princess and empress, Masako has accompanied her husband on official visits to foreign countries and at ceremonies within the imperial court.
Ерте өмір және білім
Масако Овада (小和田雅子) 1963 жылғы 9 желтоқсанда Токио қаласы Минато ауданындағы Тораномон ауруханасында дүниеге келген. Ол Юмико Эгашираның (т. 1938) және Хисаси Оваданың (т. 1932) үлкен қызы, Хисаси Овада – жоғары дәрежелі дипломат және Халықаралық соттың бұрынғы президенті. Оның екі кіші әпкесі бар, егіз Сецуко мен Рейко (т. 1966). Масако екі жасқа толғанда ата-анасымен бірге Мәскеуге көшіп, 1127 нөміріндегі балалар бағында (ресейше Detskiy Sad) тәрбиеленді. Бес жасында Масаконың отбасы Нью-Йорк қаласына көшіп келді, ол Ривердейлдегі 81-ші мемлекеттік мектепте балабақшаға барды. 1971 жылы Овадалар Жапонияға оралды, Масако анасының ата-анасымен Мегуроға көшіп, Хисаси Сыртқы істер министрлігіне қайта оралды. Масако Токиодағы Ден-эн Чофуде орналасқан Футаба Гакуэн жеке католик қыздар мектебіне оқуға түсті. 1872 жылы Киелі Нәресте Иса қауымы құрған бұл мектепті Масаконың анасы мен әжесі де бітірген. Масако француз және неміс тілдерін – төртінші және бесінші тілдерін де үйренді. Бір мектеп досымен бірге Масако Футабаның софтбол командасын жаңғыртты, үшінші базада ойнап, үш жылдан кейін командасын аудандық чемпионатқа жеткізді. 1979 жылы, жоғары мектептің екінші курсында, Масако отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп, Массачусетс штатының Бостон маңындағы Белмонт қаласында қоныстанды, онда әкесі Гарвард университетінің Халықаралық қатынастар орталығында қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1981 жылы ол Белмонт орта мектебін бітірді, онда Ұлттық құрмет қоғамының президенті болды және мектептің математика командасы мен француз клубына қатысты. 1981 жылы ол Гарвард колледжіне оқуға түсті, бұл Жапония мен АҚШ арасындағы сауда шиеленісінің күшею кезінде болды. Масако шаңғы тебуді ұнататын, демалыс күндері шетелге саяхаттап, Франциядағы үй иелерінің үйінде тұрып, Гёте институтында оқыды. Масако Джеффри Сакспен бірге экономика саласында "magna cum laude" деген жоғары бағамен диплом алды.
Кәсіби мансап
Мектепті бітіргеннен кейін Масако Жапонияға оралып, алты ай бойы (1986 жылғы сәуірден қазанға дейін) Токио университетінде заң пәнін оқыды, Жапония Сыртқы істер министрлігінің емтиханына дайындалу үшін. 800 үміткердің ішінде тек 28-і ғана қабылданды; "Ол ең алдымен, Жапонияның Халықаралық ұйымдар екінші бөліміне тағайындалды, бұл бөлім еркін сауда мен дамуға ұмтылған 30 бай елдің клубы – ЭЫДҰ сияқты халықаралық агенттіктермен қарым-қатынастармен айналысады. Оның міндеттері ЭЫДҰ-ның қоршаған орта мәселелері жөніндегі комитетімен жұмыс істеуді қамтыды, және ол өзін жақсы көрсетті – жапон тілінде еркін сөйлей білуі, Жапонияда сирек кездесетін қабілет, үлкен артықшылық болды, және көптеген әріптестері оны жақсы көретін. Бос уақытында Масако ас дайындау курстарына қатысты, өйткені оқытушысымен сұхбаттасқанда, ол "[шетелдіктерге] қонақ шақыру кезінде дұрыс жапон тағамдарын дайындауға үйренгісі келді". Екі жылдан кейін, 1988 жылы, Масако Министрлік тарапынан екі жылға шетелде аспирантурада оқуға толық төлеммен жіберілді, бұл оның әкесі Хисашиге де бұрын жасалған болатын. Масако "Гарвардқа магистратураға оқуға өте құштар еді". Оның бұрынғы Гарвард кеңесшісі Оливер Олдманның айтуынша, ол "заң докторы атағын алу үшін қайтадан түсуге тырысты. Бірақ Гарвард бюрократиясы Токио университетінде оқыған кезі үшін оған есеп бермеді". Сондықтан Масако екінші таңдауы бойынша, Оксфордтағы Баллиол колледжінде сэр Адам Робертспен халықаралық қатынастарды зерттеді. Алайда, себептері белгісіз, Масако диссертациясын аяқтамай, 1990 жылы Жапонияға оралды.
"She was assigned, first, to the oddly named Second International Organizations Division which deals with Japan's relations with international agencies, such as the OECD, a club of 30 rich countries committed to free trade and development. Her assignments included dealing with the OECD's environmental affairs committee by all accounts she acquitted herself well—her command of spoken languages, so rare in Japan, was a huge advantage—and was popular with most of her workmates." During her free time, Masako attended cooking classes to, according to interviews with her instructor, "be able to cook proper Japanese dishes when she was entertaining [foreigners]." Two years later, in 1988, Masako was chosen by the Ministry to be sponsored for two years' postgraduate study overseas with full pay, just as her father Hisashi had been years earlier. Masako "desperately wanted to go back to Harvard to do her master's". According to her former Harvard adviser Oliver Oldman, she "tried to re enroll to work towards a Juris Doctor. However, Harvard's bureaucrats would not give her credit for her study time at the University of Tokyo." Therefore, Masako enrolled in her second choice, studying international relations under Sir Adam Roberts at Balliol College, Oxford. However, for unclear reasons Masako did not finish her thesis and instead returned to Japan in 1990.
Сүйісу және неке
Масако тұңғыш рет 1986 жылы қарашада Токио университетінде оқып жүрген кезінде Испанияның инфанта Еленасына арналған шайда принц Нарухитомен кездесті. Ол ханзадаға бірден ұнады және ол келесі бірнеше аптада олардың бірнеше рет кездесуін ұйымдастырды. Осының салдарынан 1987 жыл бойына оларды баспасөз қысымға алды. Алайда, Масаконың есімі ықтимал патшалық келіндер тізімінен жоғалып кетті, себебі оның анасының әкесі Ютака Эгашира жөнінде пікір таластары болды. Ютака Эгашира, Жапонияның Өнеркәсіптік банкінде жұмыс істеген кезде, қаржылық құлдыраудан сақтау үшін Чиссо корпорациясының басқаруын жүзеге асыруға тағайындалған еді. 1930 жылдары салынған Чиссо компаниясы, ацетальдегид (пластикадағы химиялық зат) жасау үшін қолданылатын метил сынабын Минамата және басқа қалаларды қоршап тұрған суға төгіп, нәтижесінде әйгілі Минамата ауруы мен одан туындаған дау-жанжалға себеп болды. Императорлық үй Кеңесі 1993 жылдың 19 қаңтарында олардың некелерін ресми түрде жариялады; неке рәсімі 1993 жылдың 12 сәуірінде өтті. Көптеген адамдар бұл жаңалыққа таң қалды, өйткені ханзада мен Масако ажырасқанын естігендері бар еді. Бірақ, бұл жаңалық Императорлық отбасы мен олардың болашақ ханшайымына бағытталған жаңа медиа назарына айналды. Масако 1993 жылдың 9 маусымында принц Нарухитоға дәстүрлі той жасады. Осы неке арқылы Масако Овада Жапонияның тәждік ханшайымы деген ресми атауға ие болды. Дәстүр бойынша, императорлық отбасыға кірген кезде және басқа мүшелер сияқты, ол императорлық жеке эмблема ретінде эндемикалық қисық жапырақты жапондық Рамана розасының гүлін (о шируши (お印)): Rosa rugosa (хаманасу, жағажай баклажаны (ハマナス)) алды – гүлдің түсі мауе лилактан қызылға дейін, немесе ақ (сирек жағдайларда толық немесе жарқын сары түсті сорттары) болады. Ал, тәждік ханшайым ретіндегі оның белгісінде императорлық үйдің ежелгі алтынмен шектелген ақ хризантемасы бейнеленген. Сонымен қатар, ол ең ресми шараларда қолданылатын Жапон императорлық үкіметінің тізімінде қайын енесі, императрица Мичико мен әжесі, императрица Нагакодан кейін орналастырылды. Оның құрметіне тойды атап өту үшін орхидея гүлінің Dendrobium Masako Kotaishi Hidenka сорты аталды. Масако императорлық отбасыға үйленген үшінші қарапайым адам болды, оның алдында оның қайын анасы, зейнеткер императрица Мичико (Мичико Шода) және қайын қарындасы, тәждік ханшайым Кико (Кико Кавасима) болған.
Балалар
1999 жылдың желтоқсан айында Масаконың алғашқы жүктілігі жарияланды, бірақ ол түсік тартты. Император мен Императрицаның бір қызы бар: Айко, Тоши принцессасы (敬宮愛子内親王).
Мұрагерлік дағдарыс
Олардың қызының дүниеге келуі, некелерінен кейін сегіз жылдан астам өткен соң, Жапонияда 1947 жылғы Императорлық үй шаруашылығы заңы агнатикалық тұңғыштықтан когнатикалық немесе абсолютті тұңғыштыққа өзгертілуі керек пе деген кең пікірталас тудырды. Бұл өзгеріс әйелге Хризантема тағына отыруға мүмкіндік берер еді. Үкімет тағайындаған сарапшылар тобы 2005 жылдың 25 қазанында баяндама ұсынып, Императорлық мұрагерлік заңына абсолютті тұңғыштықты рұқсат ету үшін түзетулер енгізуді ұсынды. 2006 жылдың 20 қаңтарында Премьер-министр Джуничиро Коидзуми жылдық мәлімдемесінің бір бөлігінде осы мәселеге тоқталып, императорлық тақтың тұрақты жалғасуын қамтамасыз ету үшін әйелдерге таққа отыруға рұқсат беретін заң жобасын Ұлттық диетаға (парламентке) ұсынуға уәде берді. Ол заң жобасын қашан ұсынарын және мазмұны туралы толық мәлімет бермеді, бірақ 2005 жылғы Үкіметтік комиссияның қорытындыларына сәйкес болатынын атап өтті. Императорлық мұрагерлік заңындағы тек еркектерге арналған шектеуді өзгерту жоспарлары 2006 жылдың ақпан айында Масаконың күйеуінің інісі, ханзада Акишино мен оның әйелі ханшайым Акишино үшінші баланы күтіп жатқаны туралы хабарланғаннан кейін тоқтап қалды. 2006 жылдың 6 қыркүйегінде ханшайым Акишино Хисахито есімді ұлды дүниеге әкелді. Қазіргі заң бойынша, ол императордың және әкесі ханзада Акишиноның кейіннен туғандықтан Хризантема тағына үшінші болып мұрагерлікке ие болды.
Жапонияның мұрагерлік ханшайымы
1994 жылы ерлі-зайыптылар Сауд Арабиясына, Оманға, Катарға және Бахрейнге сапар жасады. Олар 1995 жылы Кувейт, Біріккен Араб Әмірліктері және Иорданияға барды, ал 1999 жылы тағы да Иорданияға сапар шекті. 1999 жылы олар Бельгияға Брабант герцогы Филипптің үйлену тойына қатысты. 2013 жылдың 30 сәуірінде Мұрагер ханзада мен Мұрагер ханшайым Нидерланды королі Виллем-Александрдың тағына отыру рәсіміне қатысты, бұл Мұрагер ханшайымның он бір жылдан бергі алғашқы ресми шетелдік сапары болды. 2014 жылдың қазан айында Токио император сарайында король Виллем-Александр мен королева Максиманың құрметіне өткен банкетке қатысты, бұл оның он бір жылдан бергі осындай шарада алғашқы рет қатысуы еді. Ол жұпты сарайдағы ресми салтанат кезінде қарсы алды, бұл оның бес жылдан кейін алғашқы қарсы алу рәсімі болды.
Жапонияның патшайымы
2019 жылдың 30 сәуірінде Масаконың қайын атасы, Хэйсэй дәуірінің императоры Акихито тақтан бас тарғаннан кейін, оның үлкен ұлы, мұрагер ханзада Нарухито Жапонияның 126-шы императоры болды, ал оның әйелі Масако 1 мамырда императордың жұбайы атанды. Рейва дәуірінің императоры мен император қызы 2019 жылдың 22 қазанында Токиодағы Император сарайында (Сокуй Рей Сейден но Ги) рәсімімен таққа отырды. Нарухито мен Масаконың император және император қызы ретіндегі алғашқы шетел сапары 2022 жылдың қыркүйегінде Ұлыбританияға, королева Елизавета II-нің мемлекеттік жерлеу рәсіміне қатысу үшін жасалды.
Денсаулық
Масако 2004-2014 жылдар аралығында көпшілік назарынан тыс болды, негізінен императорлық отбасының өміріне бейімделу және еркек мұрагерді тудыруға жасалған қысымнан туындаған деп болжанатын эмоционалдық ауруларға байланысты. 2004 жылдың шілдесінде оған бейімделу бұзылысы диагнозы қойылып, ем алуға жіберілді. 2008 жылдың 11 шілдесінде Нарухито ауырып жатқан әйеліне жұртшылықтың түсінігін сұрады. Ол әйелізсіз Испанияға сегіз күндік сапарға шықты: «Адамдардың Масаконың айналасындағылардың көмегімен бар күшін салуда екенін түсінуін қалаймын. Оны ұзақ мерзім бойы мейіріммен күтіп, қолдау көрсетуіңіздерді өтінемін». Оның ауруының себебі – ежелгі дәстүрлерге және 1947 жылғы Императорлық үй заңына сәйкес еркек мұрагерді тудыруға жасалған қысым, сондай-ақ оның мінез-құлқы туралы жағымсыз БАҚ жарияланымдары, патшалық міндеттердің және қоғамдық өмірдің стресі, Императорлық үй агенттігінің ішкі тартыстары деп саналады. 2012 жылдың желтоқсан айында 49 жасқа толған күні Масако жапон халқына қолдауы үшін алғыс айтып, әлі де ем қабылдап жатқанын мәлімдеді. Жапон Конституциясы Императорлық отбасының мүшелеріне саяси қызметпен айналысуға рұқсат бермейді. Нарухито әйеліне Императорлық үй агенттігі тарапынан көрсетілген сыпайылықтың жоқтығы мен қысым, сондай-ақ оның дипломаттық мансапты жалғастыруға деген ниеті туралы пікір білдірді. 2019 жылы Масако күйеуімен бірге ресми шараларға және оның таққа отыру салтанатына қатысты. АҚШ президенті Дональд Трамп пен бірінші ханым Мелания Трамптың Жапонияға жасаған сәуір айындағы мемлекеттік сапары барысында Масако мен Нарухито олармен аудармашысыз сөйлесті; императорлық жұп екеуі де ағылшын тілін жақсы меңгерген. Дәрігерлер оның толыққанды сауықпағанын, бірақ адал міндет сезімі оған өзіне жүктелген міндеттерді орындауға көмектескенін хабарлады.
Шығу тегі
Оның әкесі Хисаши Овада әулетінен тарайды, оның басшысы Шинроку – Масаконың 4-ші буыннан ағасы – 1787 жылы Токугава сёгуны 67 жыл бұрын қаланың билеушілері ретінде орнатқан Найто әулетіне қызмет ету үшін Муракамиге шақырылған. Осыдан түскен табыс Хисаши және оның әкесі Такео сияқты көптеген жергілікті балалардың біліміне қолдау көрсетті.