Кіріспе
1960 жылы доктор Сьюстың балалар кітабы "Жасыл жұмыртқа мен шұжық" – доктор Сьюстың балалар кітабы. Ол 1960 жылдың 12 тамызында Random House баспасының Beginner Books бөлімінде жарық көрді. Кітапта Сэм аты жоқ бір ер адамның артынан жүреді де, оған жасыл жұмыртқа мен шұжықты татып көргісі келіп, қайта-қайта сұрайды. Соңында ол татып көріп, ұнайды. Сьюсс "Жасыл жұмыртқа мен шұжық" кітабын редакторы Беннетт Серфпен 50 сөзден тұратын қызықты балалар кітабын жаза алмайтынына 50 доллар тікелей тікелей байысқаннан кейін жаза бастады. Бұл қиындыққа тап болған Сьюсс өзінің жетістіктерін қадағалау үшін жазбалар, кестелер мен тізімдерді пайдаланды. Кітапта жеке адамдар арасындағы қақтығыстар туралы мәселелер көтеріледі, бірақ Сьюсс оның терең мағынасы жоқ екенін айтқан. "Жасыл жұмыртқа мен шұжық" кітабы жазу стилі мен иллюстрациясы үшін сыншылардың жоғары бағасын алды, ал 50 сөзден кітап жазуға қойылған шарттың орындалуы табысқа жеткені есептеледі. Кітап негізінде бірнеше бейімдеулер жасалды, соның ішінде 2019 жылы осы атпен телесериал шықты.
the book
Green Eggs and Ham is a children's book by Dr. Seuss. It was published by the Beginner Books imprint of Random House on August 12, 1960. The book follows Sam I am as he follows an unnamed man, repeatedly asking him if he would like to try some green eggs and ham before the man eventually tries it and likes it. Seuss began writing Green Eggs and Ham after his editor Bennett Cerf bet him $50 that he could not write an engaging children's book with a vocabulary of 50 words. Finding the challenge difficult, Seuss used notes, charts, and checklists to keep track of his progress. The book covers themes of conflict between individuals, though Seuss has said that it lacks any deeper meaning. Green Eggs and Ham was widely praised by critics for its writing and illustration, and challenge of writing a book in 50 words is regarded as a success. The book has been the subject of multiple adaptations, including a television series of the same name in 2019.
Сюжет
"Мен Сэммін" және "Сэммін мен" деген жазулармен, аты-жөні айтылмаған бір адамның алды-артына жануарды мінгізіп, көрсетіп жүреді. Сэм оған жасыл жұмыртқа мен шұжықты ұсынады, бірақ ол оларды ұнатпайтынын айтады. Сэм сол адамға жасыл жұмыртқа мен шұжықты әр түрлі орындарда және заттардың қасында ұсынып тартады, соның ішінде үйдегі тышқан, қораптағы түлкі, машина, ағаш, пойыз, қараңғы туннель, жаңбыр және қайықтағы ешкіге кездеседі. Көлік пен пойыз қайыққа шағылысқаннан кейін, олар жолыққан барлық адамдар мен жануарлар олармен бірге суда қалқып жүзеді, сосын Сэм тағы да сол адамға жасыл жұмыртқа мен шұжықты ұсынады. Адам Сэмнің мазасын алмауы үшін келісіп, татып көргенде жасыл жұмыртқа мен шұжықты ұнататынын түсінеді. Ол оларды кез келген жерде жейтінін айтады және Сэмге алғыс білдіреді.
Жазу және шығару
"Жасыл жұмыртқа мен шұжық" кітабын Теодор Сьюсс Гейзель доктор Сьюсс деген қаламдымымен жазған. Ол бұл кітапты Random House баспасының редакторы Беннет Серфпен 50 долларға тікелей сынасып, тек 50 түрлі сөзден тұратын қызықты балалар кітабын жаза алмайтынына келісім шарт жасағаннан кейін жазды. Бұл тікелей сынасып жасалған келісім Сьюстің бұрынғы табысы, "Қалпақты мысыққа" жауап ретінде болды, ол 236 түрлі сөзді пайдаланып жазылған. Сьюс 50 сөзді қалай тиімді пайдалану керектігін ойластыру үшін жан-жақты жазбалар жасап, әртүрлі диаграммалар мен тізімдер құрды. Сөздерді реттеп бітірген кезде, ол оларды қалай қолданғанының статистикасын жаттап алды. Сьюс бұл шектеуді өте қиын деп тапты және рифмаларға қанағаттанғанша көптеген беттерді қайта жазды. Ол суреттерін рисовая қағазына түсіріп, оларды кітапқа қосты. Оның әйелі Хелен Палмер кейде оның тастап кеткен нұсқаларын үстеліне қайта қоятын, екінші рет қарағаннан кейін оларды ұнатпақ деген үмітте, бірақ ол мұны сирек істеді. Алғашқы нұсқаларда аты-жөні айтылмаған ер адам Сэммен тікелей және агрессивті сөйлескен. Екі кейіпкер көлікпен ағаш басына шыққанда, ол бастапқыда: "Сәм менмін. Мені жалғыз қалдыр. Көлікте емес. Мені жалғыз қалдыр!" деген. Сьюс мұны "Мен ағашта болмаймын, болмаймын. Көлікте емес! Мені жалғыз қалдыр!" деп өзгертті, бұл тікелей бұйрықтан ауытқып, леп белгісін бұйрықтан алшақтату үшін жасалды. Тағы бір мысалда ол "Мен сені ұнатпаймын, Сәм менмін" деген сөздерді айтқан. Алғашқы нұсқаларда бұл тақырып "жасыл жұмыртқа және шұжық" деп аталған, кейін "жасыл жұмыртқа мен шұжық" деп өзгертілді. Доктор Сьюс "Жасыл жұмыртқа мен шұжықты" 1960 жылдың көктемінде жазып аяқтады. 19 сәуірде Random House кеңсесінде Луиза Бониноның кабинетінде оқу шарасы жоспарланған. Мұндай оқу шараларына көбінесе барлық қызметкерлер қатысқан, бірақ Серф сол күні кеңседе болмағандықтан, оқу үшін кешкі ас ұйымдастырылды. Оқу шарасы қол соғумен аяқталды, бірақ Сьюс өзін-өзі сынға алып, күткен реакцияны алмаған беттерін зерделеді. Филис Серф "Жасыл жұмыртқа мен шұжықты" тағы екі балалар кітабымен бірге жариялауды жоспарлаған, олар "Менің анамсың ба?" және "Мені зоопарққа қосыңыз" кітаптары еді, сондай-ақ бір журналистті рецензияларды алдын ала таратылған материалдардан кейін кейінге шегеруді сұрап жіберді. "Жасыл жұмыртқа мен шұжық" 1960 жылдың 12 тамызында жарық көрді.
Қабылдау
Green Eggs and Ham шыққаннан кейін кеңінен мақталып, сыншылар кітаптың бар болғаны 50 түрлі сөзді пайдаланып жазылғанын қуана атап өтті. The New Yorker журналының Эмили Максвелл Сьюстің сөздік қорын пайдалануы туралы: «Оны оқығанда, елу сөзден астам сөз бар екеніне көңіл жетпейсіз» деді. Кітаптың ырғағы мен суреттері, сондай-ақ ұйқастары да жоғары бағаланды. Кітаптың қызықты және әзіл-қалжыңға толы болуы да жақсы қабылданып, мақталды. The Saturday Review of Literature журналы кітаптың қарқынын жоғары бағалап, Сэм-мынның тақтайшасымен өзін таныстыратын алғашқы беттеріне ерекше назар аударды. Балалар әдебиеті профессоры Филип Нель де кіріспеге ризашылық білдірді, себебі ол Сэм-мынның белсенді қимылдары мен аты-жөні айтылмаған адамның қашуы арқылы кітаптағы қақтығысты визуальды түрде көрсеткенін айтты. 1999 жылы Ұлттық білім беру қауымдастығы балалар мен мұғалімдер арасында онлайн сауалнама жүргізіп, ең танымал 100 балалар кітабын анықтады. Балалар Green Eggs and Ham кітабын үшінші орынға қойды, бұл Д-р Сьюстің «Кепедегі мысық» кітабынан жоғары нәтиже болды. Мұғалімдер оны төртінші орынға қойды. Мұғалімдер оны 2007 жылы Ұлттық білім беру қауымдастығы жүргізген сауалнамада да төртінші орынға тағайындады. Scholastic Parent & Child журналы 2012 жылы оны «Балалар үшін 100 ең ұлы кітап» тізімінде 7-орынға орналастырды. Сол жылы School Library Journal журналы жариялаған сауалнамада «Top 100 Picture Books» тізімінде 12-орынды иеленді – бұл тізімдегі Д-р Сьюстің кітаптарының біріншісі.
Тиімділігі мен мұрасы
1967 жылы «Жасыл жұмыртқа мен шұжық» балалар кітабы ең көп сатылған кітап ретінде танылды. 2000 жылдың соңына қарай 8 143 088 данасы сатылды, бұл доктор Сьюстің ең танымал кітабы және АҚШ-тағы барлық уақыттағы ең көп сатылған қатты мұқабалы балалар кітабының төртіншісі болды. Доктор Сьюс оқыған Дартмут университетінде кітаптың атауы университет кафетерийінде берілетін таңғы асқа сілтеме екені жөнінде әзіл болды. 1985 жылы доктор Сьюс Принстон университетінен құрметті докторлық диплом алғанда, бітірушілер тұрып, оның алдында «Жасыл жұмыртқа мен шұжық» кітабын толығымен оқып берді. Доктор Сьюс өмірінің қалған бөлігін «жағымсыз нәрсе» деп сипаттаған жасыл жұмыртқа мен шұжықтың сыйлықтарын алумен өткізді. Өмірінің соңында ол «Жасыл жұмыртқа мен шұжық» кітабының өзін әлі де күлдіретін жалғыз кітап екенін айтты. «Green Eggs and Ham Cafe» 1999 жылы Universal Islands of Adventure ойын-сауық паркіндегі Seuss Landing аралында ашылды. Ол 2015 жылы жабылып, 2019 жылы қайта ашылды. Кафеде атақты жасыл жұмыртқа мен шұжық, сондай-ақ доктор Сьюс кітаптарында көрсетілген басқа да тағамдар ұсынылады. АҚШ округтік сотының судьясы Джеймс Мьюрхед 2007 жылдың 21 қыркүйегінде түрмедегі тамаққа наразылық білдірген тұтқын Чарльз Джей Вольфтен пошта арқылы жұмыртқа алғаннан кейін «Жасыл жұмыртқа мен шұжық» туралы сот шешімін шығарды. Мьюрхед жұмыртқаны жоюға бұйрық беріп, Сьюс стилінде үкім шығарды. Сенатор Тед Круз кітапты АҚШ Сенатының мәжілісінде, «Қолжетімді сақтандыру туралы заңға» қарсы өткізген филибүстері кезінде оқыды. Музыкант will.i.am өзінің лақап атының осы оқиғадан шабыттанғанын айтты. «Жасыл жұмыртқа мен шұжық» кітабының көптеген пародиалары жасалды, соның ішінде Moxy Früvous тобының рэп әні және Saturday Night Live бағдарламасында пастор Джесси Джексонның уағыз кезінде кітапты оқыған көрінісі бар. «Жасыл жұмыртқа мен шұжық» кітабы сахналық және теледидарлық нұсқаларға бейімделді. 2019 жылы Netflix телеарнасы сол атпен «Жасыл жұмыртқа мен шұжық» телесериалын шығарды. Басты рөлдерде Адам ДеВайн (Сам Мен, жабайы табиғатты қорғаушы) және Майкл Дуглас (аты аталмаған, серия үшін Гай Ам Ай деп аталған сәтсіз өнертапқыш) ойнады. Сериал кітаптан тәуелсіз жаңа кейіпкерлерді, оқиға орындарын және сюжеттерді ұсынады.