Кіріспе

Сауд бин Фейсал Әл-Сауд (سعود بن فيصل آل سعود), сондай-ақ Сауд Әл-Фейсал (سعود الفيصل, Suʿūd Āl Fayṣal; 2 қаңтар 1940 – 9 шілде 2015), Сауд Арабиясының мемлекеттік қайраткері және дипломаты, 1975 жылдан 2015 жылға дейін Сауд Арабиясының сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Сауд Арабиясының патшалық отбасының мүшесі, ол әлем тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен сыртқы істер министрі болды.

Ерте өмір, білім және алғашқы мансап

Сауд ибн Фейсал 1940 жылдың 2 қаңтарында Тайф қаласында дүниеге келді. Ол Фейсал патша мен Иффат әл-Туньянның екінші ұлы, ал Иффат әл-Туньян түрік отбасында туған. Оның Сара бинт Фейсал, Мұхаммед бин Фейсал, Латифа бинт Фейсал, Абдул Рахман бин Фейсал, Бандар бин Фейсал, Түркі бин Фейсал, Лулува бинт Фейсал, Сара бинт Фейсал және Хайфа бинт Фейсал сияқты толыққанды бауырлары болды. Сауд ханзада Принстонның Хун мектебінде білім алды және 1964 жылы Принстон университетін экономика саласында бакалавр дәрежесімен аяқтады. 2007 жылы ол АҚШ-тың Сауд Арабиясындағы елшісі Форд Фрейкерге Принстон университетінде оқып жүргенде университетті тастап, елге оралуды қалағанын айтты. Бірақ оның әкесі Фейсал кампусқа келіп, оны білімін аяқтауға көндірді. Сауд ханзада 1975 жылға дейін мұнай министрлігінде осы қызметте болды, содан кейін ол сыртқы істер министрі болып тағайындалды.

Сыртқы істер министрі

1975 жылғы 13 қазанда Халид патша Сауд ханзадасын сыртқы істер министрі етіп тағайындады. Денсаулығының нашарлауына байланысты ол 2015 жылғы 29 сәуірде қызметтен алынып, оның орнына Сауд Арабиясының АҚШ-тағы бұрынғы елшісі Әдель әл-Жубейр тағайындалды.

Уақыт шкаласы

Сауд ханзадасы дипломатиялық қауымдастықта жоғары бағаланды. 1978 және 1985 жылдары Сауд ханзадасы Ұлыбританияда Африка мүйізіндегі кеңестік қызметі туралы хабардар етті. 1985 жылдың мамырында ол Иранға ресми сапар жасады. Кездесулер ирандықтардың Меккеге жыл сайынғы қажылық сапарына қатысты болды. Ол Кондолиза Райске палестиналық-израиль қақтығысының "негізгі мәселелеріне" назар аударуды сұрады. Ол АҚШ банктерінің Сауд Арабиясының елшіліктеріндегі банктерді заңсыз тексеріп отырғанын айтты. Ол аудиторлардың "тиісті емес және агрессивті" екенін мәлімдеді. Сондай-ақ Сауд Арабиясының елшілігінің дипломатиялық иммунитетке ие екенін жариялады. Сауд ханзадасы 2004 жылы Сауд Арабиясының АҚШ-қа тәуелділігін азайтуды қалайтынын айтты. 2004 жылдың шілдесінде ол Таяу Шығыстағы проблемалардың нақты себебі мұсылмандар емес, "аймақтағы әділетсіздік пен кемсірту" екенін мәлімдеді. 2007 жылдың тамызында Сауд Арабиясынан Иракқа террористер бара жатыр деген мәлімдемелерді жоққа шығарды және керісінше болғанын айтты. 2006 жылдың 10 наурызында ол Эр-Риядта Хамас жетекшілерімен кездесті. 2006 жылдың шілдесінде ол АҚШ президенті Джордж Бушты Ливандағы бомбалау кезінде атысты тоқтатуға шақырды. 2008 жылдың қаңтарында ол Пәкістанда парламент сайлауын қолдады. Ол Пәкістанға саяси дағдарысты шешу үшін "ашық сыртқы араласудың" қажеті жоқ екенін көрсетті. Ол Наваз Шарифті екі партиялық тұрақты кандидат ретінде жоғары бағалады. 2010 жылдың ақпанында ол генерал Джонсқа Пәкістанда достар мен жауларды ажыратуды, ал әскери қимылдарды ерекше жағдайда қолдануды тапсырды. Ол Пәкістан армиясының беделін сақтауы керектігін атап өтті. 2010 жылдың қарашасында ол G20 саммитінде Сауд Арабиясының делегациясын басқарды. 2011 жылдың қаңтарында Ливандағы үкіметті қайта орнатуға делдалдық жасаудан бас тартты. 2011 жылдың наурызында ол Сауд Арабиясының Бахрейндегі араласуына қолдау көрсету үшін Еуропаға барды. 2012 жылдың 31 наурызында АҚШ-тың Перс шығанағы ынтымақтастық кеңесінің Риядтағы GCC хатшылығында өткен форумынан кейін ол Сирия оппозициясын қаруландыру және оларға президент Башар Асадқа адал күштердің күнделікті қанды қысымына қарсы тұруға көмектесу "міндет" екенін айтты. Қауіпсіздік жағдайының нашарлығына тоқталып, Сауд ханзадасы: "Ең маңызды себептердің бірі – шешілмеген қақтығыстың жалғасуы, сондай-ақ палестиналықтарға қарсы Израильдің агрессиялық саясатының жалғасуы болып табылады. Біз кездесуде көптеген мәселелерді, әсіресе Сирия халқына қарсы жасалған қырғынды талқыладық. Біз сондай-ақ Йемендегі соңғы жағдайларды талқыладық және Персия шығанағы аймағындағы, Таяу Шығыс пен Солтүстік Африкадағы жалпы жағдай мен саяси ахуалды, сондай-ақ олардың аймақтың және әлемнің қауіпсіздігі мен тұрақтылығына тигізетін әсерін қарастырдық", – деді Сауд ханзадасы.

Иран мен Ливан

Сауд Әл Фейсал Иранға қарсы әскери әрекеттердің орнына, саяхаттарға тыйым салу және банк кредиттерін одан әрі шектеу сияқты қатаң санкциялар қабылдауды ұсынды. Ол АҚШ-тың сыртқы саясаты Иранның ықпалын күшейткенін мәлімдеді. Иранның Ирактағы ықпалын Ливандағы ықпалымен салыстырды. Иранның Хезболла арқылы көшедегі наразылықтарды тоқтатуға қол жеткізгені сияқты жағымды өзгерістерін жоғары бағалады. 2011 жылдың басында Саад Харири басқаратын үкімет құлағаннан кейін Ливандағы "қауіпті" тұрақсыздықтан алаңдауын білдірді. Сондай-ақ, егер ел үкімет құруда сәтсіз болса, Ливанның көптеген түрлі топтармен бейбіт қатар өмір қабілеті араб әлемі үшін зор шығынға айналуы мүмкін екенін айтты.

Басқа мемлекеттік қызмет

1998 жылдан бастап король Фахд тұсында, Сауд бин Фейсал және кейіннен Мұрагер ханзада Абдулла энергетика секторын технократтар мен ханзадалардан құралған комитет арқылы басқарды. Атап айтқанда, Сауд ханзада 1999 жылдың қыркүйегінде жобаларды бағалаумен айналысатын Сауд Арамосы комитетінің төрағасы болып тағайындалды. 2009 жылдың 20 қарашасында король Абдулла Сауд ханзадасын Сауд Арабиясының ықпалды Жоғарғы экономикалық кеңесінің төрағасы етіп тағайындады. Сауд ханзадасы сонымен қатар әскери қызмет кеңесінің мүшесі де болды.

Көзқарастар

Сауд Арабиясының сыртқы саясатын сыртқы істер министрі емес, патша жасады. Ол Израильдің ұсыныстарына Фахд патшадан гөрі көбірек қарсылық танытты. Сауд Арабиясының корольдік сарайында оның Фахд патшамен қарым-қатынасы шиеленісті болды. 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін Сауд Арабиясының халықаралық беделін жақсарту және Америка Құрама Штаттарымен берік қарым-қатынасын сақтау үшін жұмыс істеген саудтік шенеуніктердің бірі ол болды.

Жеке өмір

Сауд ханзадасы өзінің туысы Жаухара бинт Абдулла бин Абдул Рахманға үйленген. Оның ұлдары Мұхаммед, Халед және Фахд, ал қыздары Хайфа, Лана және Реем. Сауд ханзадасы Джидда қаласында тұрған. Сауд әулетінің басқа мүшелерінен өзгеше, ол жиі жұрт алдында сөйлейтін және журналистермен байланыс құратын. Ол бірнеше тілді білген, оның ішінде ағылшын, түрік, испан, иврит, француз, итальян және неміс тілдерін. АҚШ-та ол 1983 жылы салдырған үйі Лос-Анджелестегі Беверли-Хиллз пошта бөлімі маңында орналасқан.

Әлеуметтік рөлдер

Сауд ханзадасы қайырымдылық қызметімен айналысты. Ол Король Фейсал қорының негізін қалаушы мүшесі болды және Эр-Риядтағы Король Фейсал мектебі мен Аль-Фейсал университетінің директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол Мүгедек балалар қоғамы мен Мәдина қаласының әл-ауқат және әлеуметтік қызметтер қоғамының мүшесі болды.

Ауру және өлім

Сауд ханзадасы Паркинсон ауруынан және арқа ауруынан зардап шекті. Операция Джиддадағы мамандандырылған ауруханада жасалды. Сауд ханзадасы 2012 жылдың 6 қыркүйегінде ауруханадан шыққан соң Лос-Анджелеске кетті. Министрлік оның біраз уақытқа сол жерде болатынын хабарлады. 2015 жылдың 25 қаңтарында Сауд ханзадасы АҚШ-та сәтті омыртқа операциясын жасады. 2015 жылдың наурыз айында ол тіреу құрылғысын қолданып жүргенде суретке түсірілді. Жасы ұлғайған сайын Сауд көптеген денсаулық проблемаларына тап болды, созылмалы арқа ауруынан қиналды және түрлі операциялар жасады. Сауд ханзадасы 2015 жылдың 9 шілдесінде 75 жасында Лос-Анджелесте қайтыс болды. Оның жаназасы 2015 жылдың 12 шілдесінде Меккедегі Ұлы мешітте оқылды, ал ол Әл-Адл зиратына жерленді.