Кіріспе

Нгуни – Оңтүстік Африкаға тән ірі қара мал тұқымы. Бұл тұқым түрлі үнді және кейіннен еуропалық ірі қара мал тұқымдарының араласуынан пайда болған. Оларды қазіргі Нгуни халқының ата-бабалары болған көшпелі малшы тайпалар континенттің солтүстігінен Оңтүстік Африкаға көшіп келген кезде әкелді. Нгуни малдары сүт және ет өндіруге арналған. Бұл тұқым орташа мөлшерде болады және жазық далаларда жаюға бейімделген.

Сипаттамалары

Нгуни ірі қарасы өнімділігімен және ауруларға төзімділігімен танымал, Оңтүстік Африканың (Оңтүстік Африка, Эсватини, Намибия, Зимбабве, Ботсвана және Ангола) жергілікті банту тілінде сөйлейтін халқы арасында ең сүйікті тұқым болып саналады. Олардың терісі көптеген әр түрлі үлгілерде кездесетін түрлі түсті болады, бірақ мұрындары әрқашан қара болып келеді. Бұл Санга ірі қарасының негізгі түрі, ол Шығыс Африкада зебу мен дөңгесі жоқ малдың будандарынан пайда болған. ДНК-талдаулар олардың Bos indicus және Bos taurus тұқымдарының араласуы екенін растады, яғни зебу мен еуропалық ірі қара тұқымдарының қосындысы. Олардың таза зебуге тән жоғары көкірек дөңесі орнына, алдыңғы аяқтарының алдында төменгі цервикоторакалық дөңесі болады. Түрлі-түсті үлгілерінен өзге, олардың мүйіздері де әртүрлі пішіндерде кездеседі. Ғасыр басында Оңтүстік Африканың мал өсірушісі барлық түрлі комбинацияларды тізімдеген. Бұл жұмыс Нгуни ірі қарасының тізімін құруға түрткі болды, ол нгуни сиыр немесе бұқаны толық сипаттауға арналған терминдер жинағы. Малдың салмағы орташа, бұқалар 500-600 кг, ал сиырлар 300-400 кг салмаққа жетеді.

Шығу тегі

Нгуни малдарының ата-бабалары, нгуни халқының (зулу, кхоса, ндебеле, свази және т.б.) ата-бабаларымен бірге Африканың оңтүстігіне жасаған көші-қоны кезінде әкелінген.