Кіріспе

Құс түрі

Брахмин шарасы (Sturnia pagodarum) – шаралар тұқымдасына жататын құс. Ол көбінесе Үндістан субконтинентінің жазықтарындағы ашық жерлерде жұптармен немесе шағын топтарда кездеседі.

Таксономия

Брахмандар 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің «Жаратылыс жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында ресми түрде сипатталды. Ол оны құрлышаяндар тұқымдасына (Turdus) қосып, «Турдус пагодарум» деген екі атау берді. «Пагодарум» сөзі латын тілінде «ғибадатханаларға» немесе «пагодаларға» қатысты мағына береді. Гмелин өзінің сипаттамасын француз натуралисі Пьер Соннераттың 1782 жылы «Шығыс Үндістан және Қытайға саяхат» кітабында сипатталған «Le Martin Brame» деген құсқа негіздеді. Соннерат бұл құстың Үндістанның Малабар және Коромандель жағалауларында табылғанын атап көрсетті. Брахмандар бұрын шырғалақтар тұқымдасына (Sturnus) жатқызылған. 2008 жылы жарияланған молекулалық филогенетикалық зерттеу нәтижесінде бұл тұқымның көп тарамды екені анықталды. Монотиптік тұқымдар құру мақсатындағы қайта ұйымдастыру кезінде брахмандар 1837 жылы Рене Лессон енгізген қайта жаңғыртылған шырғалақтар тұқымдасына (Sturnia) көшірілген бес құстың бірі болды. Бұл түр монотипті, яғни оның ішкі түрлері танылмайды.

Сипаттама

Бұл мина ақшыл, қаймақ түсті, қара шапқасы және кең жалағы бар. Мұнығы сары, түбі көгілдір. Көздің қабығы ақшыл, ал көздің айналасында көкшіл тері бар. Сыртқы құйрық қауырсындары ақ, ал қанаттардың қара перлерінде ақ дақтар жоқ. Ересектегі атасы анасынан жалағы ірілеу, мойнындағы қауырсындары да ұзын. Жас миналар түсі болып, шапқасы қоңырлау. Бұл сайрақ көбінесе құрғақ ормандарда, бұталы жерлерде және егістіктерде кездеседі, көбінесе адам тұратын жерлерге жақын болады. Олар су толып жатқан немесе батпақты жерлерді артық жақсы көреді.

Тамақ және азықтандыру

Көптеген шыршалар сияқты, брахманиялық шырша да бәсекелес жем жейді, жемістер мен жәндіктермен қоректенеді. Олар көптеген омыртқалы жануарларға зиянды Thevetia peruviana жемістерін жегендері белгілі. Бұл құстар сұрбас миналар сияқты ағаштарда көп тұрмайды, және олар басқа миналармен араласып, шөп басқан жерде кішкентай топтарды құрайды. Кейде олар мал жайылып жүрген жерлерде азық іздейді. Гүлдерге де барады, әсіресе Сальмалия, Бутеа моносперма және Эритрина гүлдерінен нектар жинайды. Олар жапырақты ағаштарда үлкен санымен бірігіп қонақтайды, көбінесе бауырсақтар мен басқа миналармен бірге.

Өсіру

Ол ұясын ағаш қуыстарында немесе жасалма қуыстарда салады. Көбейту маусымы наурыздан қыркүйекке дейін, бірақ орналасқан жеріне байланысты өзгереді, оңтүстік Үндістанда ертерек басталады. Бұл маусым көптеген өсімдіктердің жеміс пісіп жетілу кезеңімен сәйкес келеді және балапандар жаңбыр басталар кезде шаңырақтануға асығады. Еркек ұяны таңдайды, кейде барбеттер мен құспандар сияқты басқа да қуыста мекендейтін құстармен бәсекелеседі. Еркек қауырсынын көтеріп, құйрығын жайып, шоқысын тіктеп, тұмсығын жоғары көтеріп әрекет етеді. Екі жыныс та ұя салуға қатысады. Ұя шөп, қауырсын және мата қиқымдарымен төселген. Әдеттегі ұяда 3-4 жұмыртқа болады, олар ақшыл көгілдір жасыл түсті. Аналық жұмыртқаларын алып тастағанда қосымша жұмыртқа салмайды, ал қолдан жұмыртқа қосылса, олар жұмыртқа салуын тоқтатпайды. Инкубация екінші жұмыртқа салынғаннан кейін басталады, аналық түні бойы күтіп бағады, ал еркек күні бойына қысқа ғана уақытқа қатысады. Жұмыртқалар шамамен 12-14 күнде шығады. Балапандар үш апталық болғанда ұядан ұшып кетеді. Жастар алғашқыда жәндіктермен, кейін дәнді азықтармен қоректенеді. Тамақтанғаннан кейін ата-аналар балапандардың нәжіс бөлшектерін шығаруын күтеді, оларды мұқият алып, ұядан шамалы алысқа тастайды. Бірден кейін бірі екі-үш рет балапандарды өсіруге болады.