Кіріспе

dextro Үлкен артериялардың орны ауысуы (d Үлкен артериялардың орны ауысуы, dextro TGA, немесе d TGA) – жүректің ірі артерияларындағы өмірге қауіп төндіретін туа біткен кемістік. Басты артериялар (аорта және өкпе артериясы) орнынан ауысады. d TGA-сы бар нәрестеде қабырғалардың астында қысылу және "жайлы тахипнея" (тез тыныс алу) байқалады; бұл гипоксияға жауап ретінде автономды нерв жүйесінің гомеостаздық рефлексі болуы мүмкін. Нәресте оңай шаршап, әсіресе тамақтандыру немесе ойнау кезінде әлсіздік сезінеді; тамақтандырудың тоқтауы гипоксиямен бірігіп, дене салмағының жетілмеуіне алып келуі мүмкін.

Қарапайым және күрделі d-TGA

d ТГА көбінесе басқа да жүрек ақауларымен бірге кездеседі, ең көп таралған түрлері – ішкі жүрек шанттары, мысалы, қарыншааралық пердедегі ақау (ҚАП), оның ішінде ашық сопақша тесігі (PFO), қарыншалық пердедегі ақау (VSD) және ашық артериялық өзек (PDA). Клапандар мен қантамырлардың тарылуы да болуы мүмкін. Егер басқа жүрек ақаулары болмаса, онда ол «қарапайым» d ТГА деп аталады; басқа ақаулар болса, онда ол «күрделі» d ТГА деп аталады. Бұл интуитивті емес сияқты болғанымен, күрделі d ТГА қарапайым d ТГА-ға қарағанда жақсырақ тірі қалу мүмкіндігін және азырақ даму тәуекелдерін ұсынады, сондай-ақ көбінесе аз инвазивті емдеу шараларын қажет етеді. Бұл күрделі d ТГА-ға тән ақаулардың салдарынан туындаған солдан оңға және екі бағытты шанттардың жүйелік қан айналымына көбірек оттегіге толы қанның енуіне мүмкіндік беруіне байланысты. Дегенмен, күрделі d ТГА түзету операциясының ұзақтығы мен тәуекелін сәл арттыруы мүмкін, өйткені жүрекке жасалатын барлық немесе көптеген басқа жүрек ақаулары әдетте бір уақытта түзетіледі, ал жүрек оған қаншалықты көп әсер етілсе, соншалықты «қоздырылады».

Емдеу

Жан сақтап қалатын жүрек операциясы әрқашан қажет. Бұл операция идеалды жағдайда 8–14 күндік сәбиге жасалады. Жүрек пен қан тамырлары медиандық стернотомия арқылы ашылады, содан кейін жүрек-өкпе байпас машинасы қолданылады; аталған машинаның "қан айналымын" толтыру үшін балаға қан құю қажет болады. Операция аорта мен өкпе артериясын кесіп, бөлуді қамтиды; содан кейін коронарлық артериялар аортадан ажыратылып, жаңа аортаға қайта тігіледі, ал аорта мен өкпе артериясының жоғарғы бөлігі қарама-қарсы артериялық тамырға "ауыстырылады". Анестезия және операциядан кейінгі алғашқы қалпына келу кезеңін қоса есептегенде, бұл операцияны аяқтауға шамамен алты-сегіз сағат уақыт кетеді. Кейбір артериялық ауыстыру операциясын өткерген науқастарда операциядан кейін өкпе тамырының тарылуы (өкпе стенозы) пайда болуы мүмкін, ол ангиопластика, жүрек катетері арқылы өкпеге стент салу немесе медиандық стернотомия арқылы, сондай-ақ ксенотрансплантация арқылы түзетіледі.

Ауызша түйме

Кейбір жағдайларда артериялық ауыстыру операциясын жасау мүмкін болмайды, себебі диагноз кеш қойылған, сепсис болған немесе коронарлық артериялардың құрылымы операцияға қарсы көрсеткіш болуы мүмкін. Сепсис немесе кешіктірілген диагноз болған жағдайда, кейде кешіктірілген артериялық ауыстыру ПАБ арқылы мүмкін болады, сонымен қатар аортадан өкпе артериясына шунт салу қажет болуы мүмкін. Екі әдіс те қанның қызыл және көк ағынын тиісті артерияға қайта бағыттау үшін баффл құруды қамтиды. 1970 жылдардың соңынан бері Мюстад операциясы басымдыққа ие.

Операциядан кейінгі

Түзету операциясынан кейін, бірақ анестезия тоқтатылғанға дейін, стернотомия кесігінің төменгі жағына екі кішкентай кесік жасалады, олар көкірек қуысынан сұйықтықты дренаждауға арналған көкірек дренаждарының шығу тесіктері болып табылады, бір дренаж жүректің алдына, екіншісі артқы жағына орналастырылады. Пациент операциядан кейін жағдайын жақсарту, күтімін қамтамасыз ету және қатаң бақылау үшін жансақтау бөліміне (ЖСБ) қайтарылады; қалпына келу уақыты әртүрлі болуы мүмкін, бірақ шамамен екі аптаға дейін созылады, содан кейін пациент ауыспалы күтім бөліміне (АҚБ), ал соңында кардиология бөліміне ауыстырылуы мүмкін. Операциядан кейінгі күтім алдын ала алынған паллиативтік күтімге ұқсас, бірақ пациентке енді PGE немесе хирургиялық паллиация процедуралары қажет емес. Сонымен қатар, пациенттің миына зақым келтіретін қызбаға жол бермеу үшін салқындатқыш жамылғымен біраз уақыт ұстайды. Стерн бірден жабылмайды, бұл көкірек қуысында қосымша кеңістік қалдырады, операциядан кейін ісінетін жүрекке артық қысым түспеуін қамтамасыз етеді; ісік жеткілікті деңгейде төмендегеннен кейін бірнеше күннен соң стерн мен кесік жабылады.

Қадағалау

Сәби кардиологқа жүйелі түрде тексерілуден өтеді. Бүкіл әлем бойынша шамамен бір миллион адам туа пайда болған жүрек ақауларымен (ТЖА) өмір сүруде. Туа пайда болған жүрек ақаулары бар баласы бар адамның тағы бір ТЖА-мен бала туу ықтималдығы 1%-дан 3%-ға дейін артады. Кейіннен туған ТЖА-мен туған балалардың саны бұл ықтималдықты одан әрі арттырады.