Кіріспе

Француз археологы (1787–1848)

Жан Антуан Летронн (25 қаңтар 1787 – 14 желтоқсан 1848) – француз археологы.

Өмір

Летронн Парижде дүниеге келген. Оның әкесі, кедей гравер, оны суретші Давидтен өнер оқуға жіберді, бірақ оның көңілі әдебиетке жақын болды, сондықтан ол Франция колледжінде студент болып оқыды. Мұнда ол грек авторларының ескі аудармаларын түзету арқылы және кейіннен нәтижелерді соңғы, ең беделді басылымдармен салыстырып, өзінің қалыптасқан сыншылдық қабілетін дамытты. 1810-1812 жылдары ол Франция, Швейцария және Италияда саяхаттап, Парижге оралған соң «Сиракуза топографиясы туралы сындық зерттеу» атты мақала жариялады. Екі жылдан кейін Дикуилдің «De Mensura Orbis Terrae» еңбегі бойынша географиялық зерттеулер мен сын-пікірлері жарық көрді. 1815 жылы үкімет Франсуа Жан Габриэль де Ла Порте дю Тель бастаған Страбон аудармасын аяқтауды оған тапсырды, ал 1816 жылғы наурыз айында патшалық жарлық бойынша ол Жазулар академиясына қабылданды. Бұған дейін ол «Мысырлықтардың метрикалық жүйесі» тақырыбында еңбек жазған болатын. 1817 жылы ол École Nationale des Chartes директоры, 1829 жылы университет бас инспекторы, ал 1831 жылы Collège de France-те тарих профессоры болып тағайындалды. 1838 жылы ол бұл кафедраны археология кафедрасына ауыстырды, ал 1840 жылы Пьер Клод Франсуа Данудан кейін ұлттық архивтердің сақтаушысы болды. Осы аралықта ол, басқа еңбектермен қатар, 1817 жылы «Америка ашылғанға дейін грек және рим тиындарының бағасы және алтын мен күмістің құны туралы жалпы ойлар», 1823 жылы «Гректер мен римдіктердің үстемдігі кезеңінде Египет тарихына арналған зерттеулер» және 1837 жылы «Египеттік зодиактардың грек тегі» атты еңбектерін жариялады. Соңғысы арқылы ол осы уақытқа дейін заманауи египтологтардың хронологиясын бұрмалаған жаңылысты жоққа шығарды. Оның «Меровинг дәуірінің дипломдары мен харталары, папирус және пергаментте» атты еңбегі 1844 жылы жарық көрді. Летроннның ең маңызды еңбегі – «Recueil des inscriptions grecques et latines de l'Égypte» («Египеттің грек және латын жазулары жинағы»), оның бірінші томы 1842 жылы, ал екінші томы 1848 жылы жарық көрді. Летронн сонымен қатар «Жердің жазық екендігі» мифін алғаш қолдағандардың бірі ретінде де танымал.