Паоло Мантегацца: Итальяндық невролог, физиолог және антрополог

Кіріспе

Италиялық невролог, физиолог және антрополог Паоло Мантегацца (; 31 қазан 1831 – 28 тамыз 1910) – кока жапырақтарын және оның адам психикасына тигізетін әсерін тәжірибелік түрде зерттеуімен белгілі итальяндық невролог, физиолог және антрополог. Ол сонымен қатар көркем әдебиет авторы болған.

Өмір

Мантегацца 1831 жылы 31 қазанда Монца қаласында дүниеге келген. Ол Пиза және Милан университеттерінде студенттік жылдарын өткізгеннен кейін 1854 жылы Павия университетінде медицина докторы ғылымын қорғады. Еуропа, Үндістан және Америкада саяхаттағаннан кейін Аргентина мен Парагвайда дәрігер болып жұмыс істеді. 1858 жылы Италияға оралған соң Милан ауруханасының хирургы және Павия университетінің жалпы патология профессоры болып тағайындалды. 1870 жылы Флоренциядағы Жоғары Оқу Орталығында (Istituto di Studi Superiori) антропология профессоры болып бекітілді. Онда Италиядағы алғашқы антропология және этнология мұражайын, содан кейін Итальяндық Антропологиялық Қоғамды құрды. 1865-1876 жылдары Италия Парламентіне Монцадан депутат болып сайланды, кейін Италия Сенатына өкілдік етті. Ол жасаған вивисекциялық тәжірибелердің ауқымына байланысты қызу шабуылға ұшырады. 1879 жылы Мантегацца әріптесі Стефан Сомьермен бірге саамдар туралы «антропологиялық фактілерді» жинау үшін Норвегияға сапар шекті. Ол үш түрлі ақпарат жинады: мәдени заттар, антропометриялық өлшемдер және фотосуреттер. Соңғы жинақта Сомьермен бірге түсірген суреттері мен саяхат барысында өзі түсірген фотосуреттер болды. Барлығы Флоренцияға қайтарылды, онда Мантегацца антропологиялық мұражайдың директоры қызметін атқарды. 1895 жылы Мантегацца Америка философиялық қоғамының халықаралық мүшесі болып сайланды. 1897 жылы «3000 жыл: Арман» атты романын жариялады. Онда болашақ азаматтардың ауа кондиционерлеріне, жаңартылатын электр энергиясына, несие карталарына және виртуалды шындық ойын-сауықтарына ие болатынын, сондай-ақ Еуропада ауқымды соғыс болатынын, одан кейін бейбітшілік, интеграция және бірыңғай валюта орнатылатынын болжады. Италиядағы танымал және ресми ғылым мен мәдениет әлі де Рим-католик шіркеуінің ықпалында болған кезде, Мантегацца тұңғыш либерал болды және антропологиядағы дарвинизм идеяларын қорғады, оның зерттеулері оны «адамның табиғи тарихы» ретінде орнықтыруға көмектесті. Ол 1868-1875 жылдары Чарльз Дарвинмен хат алмасып жүрді. Дегенмен, Мантегаццаның табиғи тарихын нәсілдік немесе әлеуметтік дарвинистік тұрғысынан қарастыру керек, бұл оның Адам Расаларының Морфологиялық Ағашында айқын көрінеді. Бұл ағаш үш қағиданы көрсетеді: әлемнің көптеген мәдениеттерін бір еуропалық мета-тұжырым басқарады; адамзат тарихы прогрессивті ретінде көрінеді, еуропалық адам прогресс пен дамудың шыңы ретінде қарастырылады; және соңында, әртүрлі нәсілдердің иерархиялық құрылым бойынша орналасуы. Иерархия ағаш құрылымына ұқсас, арий нәсілі ең жоғарғы бұтағында, одан кейін полинезиялықтар, семиттер, жапондықтар және төменгі бұтаққа қарай «негритолар» орналасқан. Мантегацца сондай-ақ ұқсас нәтижелерге қол жеткізген «Адам Расасының Эстетикалық Ағашы» жобасын жасады. Мантегацца болашақта дәрі-дәрмектер мен белгілі бір тағамдар адамзатты өзгертеді деп сенді және кокаиннің тәжірибелік зерттеуін және қолдануын осы керемет дәрі-дәрмектердің бірі ретінде қорғады. Оңтүстік Америкадан оралғаннан кейін, жергілікті халықтың кока қолданатынын көрген Мантегацца 1859 жылы кока жапырақтарын үнемі жеп, содан кейін оларды өзінде сынап көрді. Кейін ол «Sulle Virtù Igieniche e Medicinali della Coca e sugli Alimenti Nervosi in Generale» («Коканың гигиеналық және дәрілік қасиеттері және жалпы нервтік тамақтану туралы») атты мақала жазды. Ол кока жапырақтарындағы кокаиннің танымға тигізетін қуатты әсерін қызуымен атап өтті: «Мен екі кока жапырағының қанатында ұшып, 77 438 сөзден тұратын кеңістікте ұшып жүргенде, көз жасының осы аңғарында өмір сүруге сотталған қасіретке ұшыраған адамдарды мазақ еттім. Бір сағаттан кейін мен бұл сөздерді тұрақты қолмен жазуға жеткілікті тыныш болдым: Құдай әділетсіз, өйткені ол адамды коканың әсерін өмір бойы көтере алмайтындай етіп жаратты. Мен кокасыз 10 000 000 000 000 000 000 ғасыр өмір сүруден гөрі кокамен 10 жыл өмір сүруді артық көремін». Мантегацца 1910 жылы 28 тамызда Сан-Теренцода (Ла-Специя) қайтыс болды.

Mantegazza was born in Monza on 31 October 1831. After spending his student days at the universities of Pisa and Milan, he gained his M. D. degree at the University of Pavia in 1854. After travelling in Europe, India and the Americas, he practised as a doctor in Argentina and Paraguay. He returned to Italy in 1858 he was appointed surgeon at Milan Hospital and professor of general pathology at the University of Pavia. In 1870, he was nominated professor of anthropology at the Istituto di Studi Superiori in Florence. Here, he founded the first Museum of Anthropology and Ethnology in Italy, and later the Italian Anthropological Society. From 1865 to 1876, he was deputy for Monza in the Parliament of Italy, and was subsequently elected to the Italian Senate. He became the object of fierce attacks because of the extent to which he practised vivisection. In 1879, Mantegazza travelled to Norway with his colleague Stephan Sommier on a quest to collect "anthropological facts" about the Sámi. He gathered three types of information: cultural items, anthropometric measurements, and photographs. The last category featured images he and Sommier had created as well as photos he had taken along the way. All of them were returned to Florence, where Mantegazza was the director of the anthropological museum. Mantegazza was elected an International Member of the American Philosophical Society in 1895. In 1897, he published his novel The Year 3000: A Dream; through this work he projected that future citizens would have air conditioning, renewable electricity, credit cards, and virtual reality entertainment, as well as a massive war in Europe, which would be followed by peace, integration, and a unified currency. During a time when the popular and official science and culture in Italy were still influenced by the Roman Catholic Church, Mantegazza was a staunch liberal and defended the ideas of Darwinism in anthropology, his research having helped to establish it as the "natural history of man". He also maintained a correspondence with Charles Darwin from 1868 to 1875. Mantegazza's natural history, however, must be considered to be from a racial or social Darwinist perspective, evident in his Morphological Tree of Human Races. This tree maps three principles: a single European meta narrative controls all of the world's many cultures; human history imagined as progressive, with the European human as the pinnacle of progress and development; and lastly, a ranking of different races onto a hierarchical structure. The hierarchy was structured similarly to a tree, with the Aryan race as the topmost branch, followed by Polynesians, Semites, Japanese, and moving downward to the bottom most branch, the "Negritos." Mantegazza also designed an "Aesthetic Tree of the Human Race" with similar results. Mantegazza believed drugs and certain foods would change humankind in the future, and defended the experimental investigation and use of cocaine as one of these miracle drugs. When Mantegazza returned from South America, where he had witnessed the use of coca by indigenous people, he was able to chew a regular amount of coca leaves and then tested them on himself in 1859. Afterward, he wrote a paper titled Sulle Virtù Igieniche e Medicinali della Coca e sugli Alimenti Nervosi in Generale ("On the hygienic and medicinal properties of coca and on nervous nourishment in general"). He noted enthusiastically the powerful stimulating effect of cocaine in coca leaves on cognition:

" I sneered at the poor mortals condemned to live in this valley of tears while I, carried on the wings of two leaves of coca, went flying through the spaces of 77,438 words, each more splendid than the one before An hour later, I was sufficiently calm to write these words in a steady hand: God is unjust because he made man incapable of sustaining the effect of coca all life long. I would rather have a life span of ten years with coca than one of 10 000 000 000 000 000 000 000 centuries without coca." Mantegazza died at San Terenzo (La Spezia) on 28 August 1910.