Жоғары қан қысымын емдеуге арналған дәрі

Кіріспе

Жоғары қан қысымына қарсы дәрі

| биожетімділік = 64–90%
| ақуызға байланысуы = 93% Ауызбен қабылданады. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Көрінетін тізіміне" кіреді. Ол жалпы қолданыстағы дәрі ретінде қол жетімді. 2021 жылы АҚШ-та ең көп тағайындалған бесінші дәрі болды, 73 миллионнан астам рецепт жазылды.

Медициналық қолданыстар

Амлодипин артериялық гипертонияны (жоғары қан қысымын) және жүрек ишемиялық ауруын емдеуде қолданылады, бұл ауру тұрақты стенокардиямен (көкірек ауруы көбінесе физикалық немесе эмоционалдық күш түскен кезде пайда болады) немесе вазоспастикалық стенокардиямен (цикл бойынша пайда болатын) және жүрек жеткіліксіздігі жоқ адамдарда кездеседі. Оны артериялық гипертонияны немесе жүрек ишемиялық ауруын емдеу үшін монотерапия ретінде немесе басқа препараттармен бірге қолдануға болады. Амлодипин ересектерге де, 6-дан 17 жасқа дейінгі балаларға да тағайындалуы мүмкін. Кальций арналарын блокадалайтын препараттар, амлодипин сияқты, бета-блокаторларға қарағанда инсультқа қарсы жақсы қорғаныс береді. Екі мета-талдаудың нәтижелері кальций арналарын блокадалайтын препараттар мен АПФ ингибиторлары, диуретиктер арасында айтарлықтай айырмашылық жоқ екенін көрсетті.

Қарсы көрсетілімдер

Амлодипинге қарсы жалғыз абсолютті қарсы көрсетілім – амлодипинге немесе кез келген басқа дигидропиридинге аллергия. Аорта стенозы (аортаның сол қарыншамен қосылатын жерінің тарылуы) бар пациенттерде қолдану, қарынша функциясын тежемейтіндіктен, көбінесе қауіпсіз, бірақ ауыр стеноз жағдайында құлдырауға әкелуі мүмкін. Тұрақсыз стенокардия (вариантты стенокардияны қоспағанда) кезінде амлодипин жүрек бұлшық етінің жиырылу күшін (қарыншалардың қаншалықты қатты жиырылуын) және жүрек соғу жиілігін рефлекторлі түрде арттыруы мүмкін, бұл жүрекке қажетті оттегі мөлшерін арттырады. Ауыр гипотензиясы бар пациенттерде қан қысымы одан да төмендеуі мүмкін, ал жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде өкпе ісінуі пайда болуы мүмкін. Бауыр функциясы бұзылған адамдар амлодипинді толыққанды метаболизмдей алмайды, сондықтан оның жартылай ыдырау кезеңі қалыптыдан ұзақ болады. Амлодипиннің жүктіліктегі қауіпсіздігі анықталмаған, бірақ жоғары дозаларда репродуктивті токсикалық әсері белгілі. Амлодипиннің бала емізетін аналардың сүтіне өтетіні де белгісіз.

Жағымсыз әсерлер

Амлодипиннің дозасына байланысты жиі кездесетін қосымша әсерлеріне тамыр кеңейту әсері, перифериялық ісіну, бас айналу, жүрек қағу және бетке қызыл түс кіру жатады. Перифериялық ісіну (тіндерде сұйықтық жиналуы) 10 мг дозада 10,8% жиілікпен (плацебоға қарағанда 0,6%) кездеседі және әйелдерде ерлерге қарағанда үш есе көп байқалады. АПФ-ингибиторларын немесе ангиотензин II рецепторларының антагонистерін қосу арқылы амлодипинмен байланысты ісінудің алдын алуға болады. Амлодипинмен байланысты қызыл иекдің гиперплазиясы – амлодипинмен емдеу кезінде салыстырмалы түрде жиі кездесетін қосымша әсер. Амлодипин дозасын бастағанда немесе арттырғанда, әсіресе ауыр обструктивті коронарлық артерия ауруы бар науқастарда стенокардияның күшеюі немесе миокард инфарктінің қаупі артуы мүмкін. Дегенмен, жағдайға қарай, амлодипин коронарлық артериялардағы тамырлардың тарылуын тежеп, қан ағынын қалпына келтіреді, себебі ол тікелей қан тамырларының тегіс бұлшық еттеріне әсер етеді, бұл перифериялық тамырлардың қарсылығын төмендетеді және осының салдарынан қан қысымын төмендетеді.

Фармакокинетика

Амлодипин 14C белгіленген препаратты ауызға қабылдаған сау еріктілерде зерттелді. Амлодипин ауыз жолымен жақсы сіңіріледі, орташа биожетімділігі шамамен 60%; амлодипиннің жартылай ыдырау кезеңі 30-ден 50 сағатқа дейін, ал тұрақты плазмалық концентрацияға 7-8 күн бойы күнделікті қабылдағаннан кейін жетеді. Қанда плазма ақуыздарымен байланысу деңгейі 97,5% құрайды. Негізгі шығарылу жолы – бүйрек арқылы, қабылданған дозаның шамамен 60% зәрмен шығарылады, көбінесе инертті пиридин метаболиттері түрінде. Дегенмен, бүйрек функциясының нашарлауы амлодипиннің шығарылуына елеулі әсер етпейді. Препараттың 20-25% фекалиямен шығарылады.

Тарих

Pfizer компаниясының Norvasc-қа патенттік қорғау 2007 жылға дейін сақталды; патенттің толық мерзімі 2007 жылдың соңында аяқталды. Көптеген генериктік нұсқалары қолжетімді. Ұлыбританияда әртүрлі өндірушілерден шыққан амлодипин таблеткаларында әртүрлі тұздар болуы мүмкін. Таблеткалардың күші амлодипин негізімен, яғни тұздарсыз көрсетіледі. Сондықтан, әртүрлі тұздардан тұратын таблеткалар өзара алмастырылатын болып есептеледі. Амлодипин мен периндприлдің бірге берілетін тұрақты дозалы комбинациясы, ангиотензин түрлендіргіш фермент тежегіші де бар. Дәрілік түрі – безилат, мезилат немесе малеат түрінде шығарылады.

Ветеринариялық пайдалану

Амлодипин көбінесе мысықтар мен иттердің жүйелік гипертензиясын емдеу үшін қолданылады. Мысықтарда бұл емнің бірінші қадамы болып табылады, өйткені ол тиімді және аздаған жанама әсерлері бар. Мысықтардағы жүйелік гипертензия көбінесе басқа патологиялық жағдайға, мысалы, созылмалы бүйрек ауруына байланысты, сондықтан амлодипин көбінесе бүйрек ауруы бар мысықтарға тағайындалады. Иттерде де жүйелік гипертензияны емдеу үшін амлодипин қолданылады, бірақ оның тиімділігі төмендеу. Амлодипин митральды қақпақшаның жеткіліксіз жабылуынан туындаған жүрек жеткіліксіздігін емдеу үшін де қолданылады. Жүйелік қан айналымындағы алға бағытталған қан ағынына қарсылықты төмендету арқылы сол жақ жүрекшеге қайта ағынның азаюына себеп болады. Сол сияқты, оны қарыншааралық пердедегі кемшілік сияқты солдан оңға қарай қан ағыны бұзылыстары бар мысықтар мен иттерде шантты азайту үшін де қолдануға болады. Мысықтарда жанама әсерлер сирек кездеседі. Иттерде негізгі жанама әсер – иегінің гиперплазиясы.