Кіріспе
Рики – Польшаның шығысында, Варшава мен Люблин қалаларының арасында орналасқан қала. 2007 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 9 767 адамды құрайды. 1999 жылдан бері Люблин воеводиясының құрамында. Рики – Рики округінің орталығы. Рики Кіші Польша аймағына жатады және тарихи тұрғыдан Земя Стенжицка (Стенжица жері, ежелгі округ, тарихи Сандомир воеводиясының Висла өзенінің оң жағалауында орналасқан жалғыз бөлігі) құрамына кірген. Қала Люблин воеводиясының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Польша астанасына дейінгі қашықтық – 100 км, Люблин қаласына дейінгі қашықтық – 64 км. Қаланың атауы алғаш рет 1439 жылы «Рики» деп құжатта тіркелген.
Тарих
Кіші Польшаның осы бөлігінің алғашқы қалалық орталығы Сиецеховта орналасқан, оның приход шіркеуі Висланың шығысы мен батысындағы аумақтарды бақылаған. 14 ғасырда Сиецеховтың маңызы төмендеді, ал 15 ғасырдың ортасында Сандомир воеводтығының құрамында Стенжица уезі құрылды. Стенжица уезіне қарасты Рики (Рики) патшалық ауылы алғаш рет 1424 жылы айтылған. 1570 жылы Рикиде апостол Яковқа арналған ағаш шіркеу, сондай-ақ приход мектебі болған. 1591 жылы аурухана ашылды, ал осы жерде старостаның резиденциясы орналасты. Рики 1782 жылы қала құқығын алды, бірақ 1810 жылы жоғалтты. Польшаның үшінші бөлінісіне дейін Рики Сандомир воеводтығында қалды. Содан кейін, 1795-1809 жылдар аралығында ол қысқа мерзімге Австрия империясының Батыс Галиция провинциясына қарады. Наполеон соғыстары кезінде қала Варшава герцогтығының, кейіннен Ресей билігіндегі Конгресс Польшасының құрамына кірді. Бұл Хасидтік қозғалыстың маңызды орталығы болды, ал 1908 жылы қала халқының 94% еврейлерді құрады. 1919 жылдың 2 тамызында Рики Люблин воеводтығының бөлігі болған Гарволин уезіне қосылды. Гарволин уезі 1939 жылдың 1 сәуірінде Варшава воеводтығының құрамына енді. 1939 жылдың қыркүйегінде неміс Люфтваффесі Рики қаласының орталық бөлігін қиратты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланың еврей тұрғындары – 3000-4000 еврей – Холокост кезінде Треблинка немесе Собибор жойғы лагерлерінде қаза болды. Шлоим Юденснайдер (қазіргі Солли Ирвинг) сияқты бірнеше еврей балаларын поляк отбасылары құтқарып қалды. Олардың ұрпақтары қазір Польшада, Ұлыбританияда және Израильде тұрады. Қала мен оның уезі 1944 жылдың 26 шілдесінде Рикиді азат еткен Армия Крайованың маңызды орталығы болды. Соғыстан кейін Рики Варшава воеводтығына қарады, ал 1975 жылы қала қайтадан Люблин воеводтығына көшірілді. 2000 жылы FM және TV мұнарасы Рикиде салынды. Рики 1957 жылы ресми түрде қала мәртебесін қайта алды. Бүгінде Рики маңызды көлік түйіні болып табылады. Жақын орналасқан Мощанка ауылында екі ұлттық тас жол – 48-ші (Кок – Томашув-Мазовецкий) және 17-ші (Люблин – Варшава) қиылысады. Қалада теміржол станциясы және бірнеше бағыттарға автобус қатынасы бар.
Танымал атаулар
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы және ядролық теңіз флотының әкесі саналатын Хайман Г. Риковердің тегі Рики қаласынан шыққан. 1900 жылы Маков-Мазовецкиде дүниеге келген Риковер 1906 жылы еврей отбасымен бірге АҚШ-қа эмиграциялаған. Адмирал 63 жыл бойы қатарында қызмет етті, бұл АҚШ әскери шенеунігінің ең ұзақ қызмет мерзімі.