Кіріспе

Американдық сценарист және актриса (1901–1973)

Ирна Филлипс (1 шілде 1901 – 23 желтоқсан 1973) – американдық сценарист, кастинг директоры және актриса. Ол АҚШ-та әйелдерге бағытталған күндізгі драмалардың жаңа форматын қалыптастырушы ретінде танымал. Филлипс мансабында «Guiding Light», «As the World Turns» және «Another World» сияқты бірнеше радио және телесериалдарды жасады, өндірді және сценарийлерін жазды. Ол сондай-ақ Агнес Никсон, Уильям Дж. Белл және Тед Кордей сияқты американдық күндізгі драмалар саласындағы басқа да белгілі тұлғаларға ұстаздық етті.

Жеке өмір

Филипс Чикаго қаласында неміс еврей отбасында туған 10 баланың бірі болды. Әкесі 8 жасында қайтыс болды, содан кейін анасы балаларды жалғыз өзі тәрбиеледі. Ол өзінің жалғыз бала болғанын, әрқашан ескі киім кигенін және қуыршақтары үшін ұзақ, қиын оқиғалар құрастырып айтатынын айтты. 19 жасында жүкті болды, жігіті оны тастап кетті, содан кейін тірі тумаған баласын дүниеге әкелді. Ол Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы драма факультетінде оқыды (онда ол Phi Sigma Sigma студенттік қауымының мүшесі болды), Висконсин университетінің Мэдисон қаласында журналистика магистрі дәрежесін алудан бұрын өнер магистрі дәрежесін алды. Филипс актриса болғысы келді, бірақ оның оқытушылары оның актерлік мансапқа жеткілікті тартымды еместігін айтты. 1925 жылдан 1930 жылға дейін Огайо штатының Дейтон қаласында мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, оқушыларға драма және театр тарихы пәндерін оқытты. Осы қызметте жүріп ол актриса ретінде мансап құруға тырысты, ал Чикагодағы WGN радиосында бірнеше актерлік рөлдер орындағаннан кейін мұғалімдік жұмысын тастады. 42 жасында Филипс Томас Дирк Филипсті асырап алды. Бір жылдан кейін ол Кэтрин Луиза Филлипс есімді қызды асырап алды.

Радиодағы алғашқы мансабы: Painted Dreams және Woman in White (193040)

Күндізгі ток-шоуда штат жазушысы болып жұмыс істегеннен кейін, Филлипс «Painted Dreams» сериалын жасады, ол жексенбі күнінен басқа күн сайын Чикагоның жергілікті WGN станциясында эфирге шықты. Филлипс сериалдың әрбір эпизодын жазды, сонымен қатар актерлік құрамның мүшесі ретінде Мойнихан анасы мен Сью Мортон рөлдерін сомдады. Мойнихан ана – үлкен ирланд-американдық отбасының жесір анасы болды. Филлипс Мойнихан анасының күресін өзінің анасының басынан өткен қиындықтармен байланыстырды. Филлипс жазуы үшін көп сынға ұшырады, әсіресе Procter & Gamble сияқты демеушілерден. 1930 жылдары радио бизнесі көбінесе ерлердің басымдығында болды, сондықтан Филлипс сериалдарының көрермендері балаларша, шынайы емес, әдепсіз және жағымсыз деп есептелді. Шындығында, оның әйел кейіпкерлері таңдау, білім және жекелігі бар күшті әйелдер ретінде бейнеленді. Филлипс кейіпкерлері 1930 жылдардағы стереотиптік әйелдерден ерекшеленді. Сериалдың кейінгі кезеңдерінде ғана еркек рөлдер енгізілді. Бағдарламаның драмалық құрылымындағы негізгі қақтығыс – дәстүрлі және өзгеретін гендерлік рөлдер арасындағы күрес: Мойнихан анасының қызы Айрин Мойнихан «мансапқа ұмтылыс жасайтын заманауи қыз» ретінде сипатталды, бұл Мойнихан анасы мен Сью Мортонның дәстүрлі көзқарастарына қарсы болды. «Painted Dreams» басында демеушісі болмаса да, Филлипс радио сериалдары «демеушілеріне пайдалы болуы керек» және «тауар сатуға көмектесуі керек; әйтпесе радио жарнамасының мақсаты орындалмайды» деп сенді. Осыны ескере отырып, ол өнімдерді байланыстыруға мүмкіндік беретін келісімшарт пен үйлену тойын жазды. 1932 жылы Филлипс WGN станциясын «Painted Dreams» сериалын ұлттық желіге сатуға шақырды. Олар бас тартқан соң, Филлипс оларды сотқа беріп, сериалдың өзіне тиесілі екенін мәлімдеді. WGN станциясының директоры Генри Селинджер күндізгі сериалды әйелдерге арналған өнімдерді сату үшін ойлап тапқанын айтты. Алайда, Филлипс осы алғашқы сериалда жазумен қатар орындау үшін де шақырылды. Инновациялық сериалдың меншік құқығына қатысты даулар Филлипс пен WGN станциясының арадағы байланысын аяқтады, ол қарсылас WMAQ станциясымен жұмыс істеуге мүмкіндік алды. «Painted Dreams» кейін «Today’s Children» деп өзгертілді, онда сол сюжет және мансапты бастау немесе отбасы құру туралы пікірталас сақталды. Филлипс өзінің жаңа атаулы шоуының барлық құқығы мен меншігін, сондай-ақ оның мансабында соңынан ерген көптеген шоулардың құқығын сақтап қалуға үйренді. 1938 жылы «Painted Dreams» соттан шығып, CBS станциясы сатып алды. Сот шешімінің шарты Филлипсті болашақта сериалға қатысудан тыйым салды. Сол жылы Филлипс анасы қайтыс болғаннан кейін, «Today’s Children» сериалын тоқтатуды талап етті. CBS келісіп, оны өзінің жаңа сериалы – «Woman in White» сериалымен ауыстырды, ол аурухананың ішкі жұмысына назар аударды; бұл ауруханада өткен алғашқы күндізгі сериалдардың бірі болды. Филлипс алғаш рет «Woman in White» сериалында Агнес Никсонмен жұмыс істеді. Уильям Дж. Белл радиодағы жұмысы кезінде Филлипстің шәкірті болды.

Радио және теледидар сериалдары: "Жолға салатын жарық" және "Әлем айналып тұрғанда" (194060)

1937 жылы Филлипс Эмонс Карлсонмен өзінің үшінші радиосериалы – «Жетекші жарық» (1975 жылдан кейін жай ғана «Жетекші жарық» деп қысқартылды) жұмысын бастады, ол оның жеке тәжірибесіне негізделген. 19 жасында өлі туған баласын дүниеге келтіргеннен кейін, ол адамгершілікке бағытталған шіркеудің уағыздарын тыңдап рухани тыныс тапты. Осы уағыздар «Жетекші жарық» сериалын жасаудың негізі болды. 1937 жылдан 1946 жылға дейін сериал Чикаго қаласынан NBC радиожелісі арқылы хабарланды. Шоу NBC арнасынан екі рет тоқтатылды: 1939 жылы бір рет және 1946 жылы бір рет. Алғашқы тоқтатылғаннан кейін, 1939 жылдың 13 қазанында, көрермендердің өтініші бойынша қайта жаңғырылып, төрт айдан соң, 1940 жылдың 22 қаңтарында қайта басталды. NBC арнасы серияны екінші рет 1946 жылдың 29 қарашасында тоқтатты, бұл АҚШ Федералды байланыс комиссиясының NBC арнасын бөліп, ABC желісін құруға мәжбүрлеуімен бірге болды. CBS арнасы серияны жеті айдан кейін, 1947 жылдың 2 маусымында көрсетуді бастады, ал 1952 жылдың маусымында теледидарға көшірілді. Сериал 2009 жылдың қыркүйегінде теледидарда аяқталғанша көрсетіле берді. 1940 жылдары Филлипс жылына екі миллион сөз жазып, күніне 6-8 сағат диктант берді және жылына 250 000 доллар табады. Оның сол дәуірдегі басқа сериалдары: «Бақытқа құқығы» (1939–1960) және «Жарқын күн» (1954–1962). 1938 жылы Филлипс «The Guiding Light» атты кітаптың жарыққа шығуына қадағалау жасады. Кітапта радиосериалдың тарихы баяндалған, ол «жетекші жарықты сақтайтын» Джон Рутледж пасторының көзқарасынан айтылған. 1949 жылы Филлипс ірі телеарналардағы алғашқы сериалды – «Бұл менің балаларым» жасады, ол NBC арнасында бір ай бойы көрсетілді. 1956 жылы ол жарты сағаттық екі күндізгі сериалдың бірін – «As the World Turns» (екіншісі – CBS арнасында сол күні көрсетілген «The Edge of Night») жарыққа шығарды. Екі жыл ішінде «As the World Turns» ең жоғары рейтингке ие болды және бұл позициясын екі онжылдықтан астам уақыт сақтап тұрды. Сериалдың тұсаукесерінен кейін алты ай өткен соң, Филлипс жетекші актриса Хелен Вагнерді жұмыстан шығарды, себебі ол оның кофе құюын ұнатпады. Procter & Gamble және CBS екеуі де Вагнерді қолдады, соның салдарынан Филлипс оны қайта жұмысқа алуға мәжбүр болды. Вагнер «As the World Turns» сериалы аяқталғанға бірнеше ай қалғанда, 2010 жылы қайтыс болғанша актерлік құрамда қалды.

Соңғы жылдары: Басқа әлем, махаббат - бұл көптеген тамаша нәрсе және әлем айналғанда (196473)

Филипс Уильям Дж. Беллмен 1964 жылы «Another World» сериалын бірлесіп жасады, бастапқыда «As the World Turns» сериалының серігі ретінде жоспарланған. Procter & Gamble екі сериалдың да иесі болғанымен, CBS бағдарламаға орын таппады, ал бәсекелес NBC телеарнасы көрсету құқығын алды. Филипс «Another World» сериалының тәжірибелі актері Джон Билді бір эпизодтан кейін, ал актриса Фрэн Шеронды екі аптадан кейін жұмыстан шығарды. Актриса Кей Кэмпбелл: «Мен ешқашан ұмытпаймын, бірде «As the World Turns» сериалында Розмари Принц бір көрініс ойнады, ал біз эфирден бес минут өткен соң, Ирна телефонға шығып, оны тілге келмейтіндей сынады. Менің ойымша, Ирна актерлерді ұнатпады». Филипс пен Белл «Another World» сериалындағы бас жазушы рөлін Джеймс Липтонға берді, ал оның орнына Агнес Никсон келді. 1965 жылы Филипс «Days of Our Lives» сериалының редаторы болды және «Our Private World» сериалын жасауға дейін «Peyton Place» сериалының кеңесшісі қызметін атқарды. Сериалда «As the World Turns» сериалының кейіпкері Лиза Миллер бейнеленген; сериал 1965 жылдың көктемі, жазы және күзінің басында көрсетілді, бірақ кейін тоқтатылды. Ол «Love Is a Many Splendored Thing» сериалынан CBS цензурасы америкалық-азиялық әйел (түпнұсқа фильмдегі махаббат оқиғасынан туған) мен ақ нәсілді ер адам арасындағы махаббат оқиғасын толық көрсетуден бас тартқанда кетіп қалды. CBS және Twentieth Century Fox Television шоудың бірлескен өндірушілері болды. «Love Is a Many Splendored Thing» сериалының барлық 1430 эпизоды Нью-Йорктегі CBS Broadcast Center Studio 41 студиясында бейнетаспаға жазылды. Филипс өзінің қызы Кэтрин жасаған ABC телеарнасының «A World Apart» сериалының ресми емес редакторы болды. Басты кейіпкерлердің бірі Чикагода тұратын және Нью-Йорктегі сериалды басқаратын мыс операсының жазушысы болды. Біраз уақыттан кейін «As the World Turns» сериалы оны қайта оралып, олар үшін жазуға шақырды. Филипс шоуға бірнеше кейіпкерлерді енгізіп, оларды Хьюз отбасымен байланыстырды. Оның жаңа тарихы және шоудың жаңа қаһарман қызы Кимберли Салливан (Кэтрин Хейс) ұзақ жылдар бойы қаһарман Боб Хьюзбен (Дон Гастингс) араласты. Боб Кимнің әпкесі Дженниферге үйленген, бірақ Филипс Кимге Бобты азғыруға мүмкіндік берді. Ол жүкті болды. P&G 1973 жылдың басында Филипс жұмыстан шығарды; бұл оның соңғы жазушылық жұмысы болды. 2007 жылдың 25 қаңтарында «Guiding Light» сериалының 70 жылдығын тойлаған эпизодта қазіргі актерлер сериалдың алғашқы жылдарының (радио және теледидар) актерлері мен сахна артындағы қызметкерлерін сомдады. Бет Элерс Филипс рөлін ойнады, ал оның өмірінен алынған бірнеше оқиғалар сериалда ойдан шығарылды. Филипс өзінің барлық сериалдарына меншік құқығын сақтап, Carl Wester and Company арқылы өндіріс жасады және агенттіктерге, демеушілерге және телеарналарға оның мыс операсы империясына аз ғана бақылау жасауға мүмкіндік берді.

Өлім

Ирна Филлипс 1973 жылғы 23 желтоқсанда Чикагода 72 жасында, себебі жария етілмеген аурудан қайтыс болды. Хардинг Лемей оның некрологын жазды, ол және оның әйелі бұл хабарламаны "Нью-Йорк Таймс" газетінде жариялау үшін төледі. Агнес Никсон Филипстің қайтыс болғанын Рождество күні оның ұстазына телефон соғып, мерекелік тілек білдірген кезде естіді. Никсонның сөзінше, Филлипс өлімі туралы ешкімге хабарланбауын қалаған.