Кіріспе

Дифференциалдық геометрияның математикалық саласында Риччи тегістігі – Римандық көптүрліліктің қисықтығына қатысты шарт. Риччи тегіс көптүрліліктер – Эйнштейн көптүрліліктерінің ерекше түрі. Теориялық физикада Риччи тегіс Лоренцтік көптүрліліктер маңызды қызығушылық тудырады, себебі олар космологиялық тұрақтысы нөлге тең болған вакуумдағы Эйнштейннің өрістік теңдеулерінің шешімдері болып табылады. Лоренц геометриясында Карл Шварцшильд, Рой Керр және Ивонн Шоке Брухаттың еңбектерінен белгілі бірқатар Риччи тегіс метрикалар бар. Риман геометриясында Шинг Тунг Яудың Калаби болжамын шешуі Кахлер көптүрліліктерінде Риччидің бірнеше тегіс метрикаларын жасады.

Анықтама

Псевдоримандық көптік Риччи жазық деп аталады, егер оның Риччи қисықтығы нөлге тең болса. Екінші өлшемнен басқа, метрика Риччи жазық болады, егер және тек қана оның Эйнштейн тензоры нөлге тең болса, мұны тікелей тексеруге болады. Риччи жазық көптіктер – Айнштейн көптіктерінің үш ерекше түрінің бірі, олар скалярлық қисықтықтың нөлге тең болуының ерекше жағдайы ретінде туындайды. Вейль қисықтығы тензорының анықтамасынан, кез келген Риччи жазық метрикасының Вейль қисықтығы Риман қисықтығы тензорына тең екенін көру оңай. Іздерін есептеу арқылы керісінше де дұрыс екенін көру оңай. Бұл Риччи жазықтығы Риччи ыдырауының Вейльге жатпайтын екі бөлігінің жоғалуымен сипатталатынын айтуға болады. Вейль қисықтығы екі немесе үш өлшемде жоғалатындықтан, осы өлшемдердегі кез келген Риччи жазық метрикасы жазық болады. Керісінше, кез келген жазық метрика Риччи жазық екендігі анықтамалар бойынша автоматты түрде туындайды. Жазық метрикаларды зерттеу әдетте жеке тақырып ретінде қарастырылады. Сондықтан, Риччи жазық метрикаларын зерттеу төртінші және одан жоғары өлшемдерде ғана жеке тақырып болып табылады.

Мысалдар

Жоғарыда айтылғандай, кез келген жалпақ метрика Риччи-жазық болып табылады. Дегенмен, толық қисықтығы нөлден өзгеше Риччи-жазық көптүрліліктерді анықтау тривиальды емес. 1916 жылы Карл Шварцшильд Шварцшильд метрикасын тапты, ол нөлден өзгеше қисықтығы бар Риччи-жазық Лоренцтік көптүрліліктер болып табылады. Кейін Рой Керр Керр метрикасын тапты, ол Шварцшильд метрикасын ерекше жағдай ретінде қамтитын екі параметрлі отбасы. Бұл метрикалар толыққанды түрде нақты және қара тесіктердің математикасы мен физикасы үшін маңызды. Жалпы алғанда, жалпы салыстырмалылық теориясында Риччи-жазық Лоренцтік көптүрліліктер нөлдік космологиялық тұрақтысы бар Эйнштейннің өріс теңдеулерінің вакуумдық шешімдерін көрсетеді. Көптеген псевдо-Риманн көптүрліліктері гомогенді кеңістіктер ретінде құрастырылады. Алайда, бұл құрастырулар Риччи-жазық Риманн метрикалары үшін тікелей көмектеспейді, себебі Риччи-жазық кез келген гомогенді Риманн көптүрлігі жазық болуы керек. Дегенмен, Lie алгебраларының нақты құрылымы мен есептеулерінен туындайтын, Риччи-жазық, бірақ жазық емес гомогенді (тіпті симметриялық) Лоренцтік көптүрліліктер бар. 1970 жылдары Шинг Тунг Яудың Калаби болжамын шешуіне дейін, жабық көптүрліліктегі әрбір Риччи-жазық Риманн метрикасы жазық болатыны белгісіз болды. Оның ішінара дифференциалдық теңдеулер әдістерін қолдана отырып жасаған жұмысы, жабық күрделі көптүрліліктердегі Келер метрикасының ерекше жағдайында Риччи-жазық метрикалардың толыққанды болу теориясын құрды. Оның талдау әдістерінің арқасында, тіпті ең қарапайым жағдайларда да метрикалар нақты емес. Мұндай Риманн көптүрліліктері көбінесе Калаби-Яу көптүрліліктері деп аталады, бірақ әртүрлі авторлар бұл атауды сәл әртүрлі мағынада қолданады.

Талдау сипаты

Гармоникалық координаттарға қатысты, Риман метрикасы үшін Риччи тегістігінің шарты эллипстік дербес дифференциалдық теңдеулер жүйесі ретінде қарастырылуы мүмкін. Тегіс көпқырлыдағы кез келген Риччи тегіс Риман метрикасы стандартты эллипстік реттеліс нәтижелерінің тікелей салдары ретінде аналитикалық болады, яғни гармоникалық координаттар үйлесімді аналитикалық құрылымды анықтайды және метриканың жергілікті бейнесі нақты аналитикалық болады. Бұл Эйнштейн Риман метрикасының кеңірек жағдайында да орын алады. Айналымды түрде, гармоникалық координаттарға қатысты Лоренц метрикасының Риччи тегістігі гиперболалық дербес дифференциалдық теңдеулер жүйесі ретінде қарастырылуы мүмкін. Осы көзқарас негізінде Ивон Шоке Брухат Риччи тегістігі шартының дұрыс қойылуын дамытты. Ол 1960 жылдары Роберт Герохпен бірлесіп, белгілі бір Риманн деректерімен белгілі бір кластағы максималды кеңейтілген Риччи тегіс Лоренц метрикаларының қалай белгіленетінін және құрастырылатынын анықтады. Бұлар максималды жаһандық гиперболалық дамулар деп аталады. Жалпы салыстырмалылық теориясында бұл әдетте гравитация үшін Эйнштейннің өріс теңдеулерінің бастапқы шарттар тұжырымы ретінде қарастырылады. Риман және Лоренц жағдайларындағы Риччи тегістігін зерттеу өте ерекше. Бұл Риман геометриясына тән геодезиялық толық метрикалар мен Шоке Брухат және Герохтың жұмысынан туындайтын максималды жаһандық гиперболалық дамулар арасындағы негізгі айырмашылықтан көрінеді. Сонымен қатар, Риччи тегіс Риман метрикасының аналитикалық қасиеттері мен сәйкес келетін бірегей жалғасуы, Риччи тегіс Лоренц метрикаларынан түбегейлі өзгеше, олардың таралу жылдамдығы шектеулі және толыққанды жергілікті құбылыстарға ие. Бұл Лаплас теңдеуі мен толқын теңдеуі арасындағы айырмашылықтың сызықты емес геометриялық аналогы ретінде қарастырылуы мүмкін.

Риччи-жапсықтық және голономия

Қарапайым байланысқан Кэхлер көпқырлысында Кэхлер метрикасы Риччи жазық болады, егер және тек қана голономиялық тобы арнайы унитарлық топқа кірсе. Жалпы Кэхлер көпқырлысында, "if" шарты әлі де орындалады, бірақ Риччи жазық Кэхлер метрикасының тек шектелген голономиялық тобы ғана арнайы унитарлық топқа міндетті түрде кіреді. Гиперкэхлер көпқырлысы – бұл симплектикалық топқа кіретін голономиялық тобы бар Риманн көпқырлысы. Бұл жағдай Риманн көпқырлысында (шамамен айтқанда) барлық параллель 2 сфералы кешенді құрылымдардың болуымен де сипатталуы мүмкін. Бұл атап айтқанда, әрбір гиперкэхлер метрикасы Кэхлер болып табылады; сонымен қатар, Амброз-Сингер теоремасы бойынша, мұндай әрбір метрика Риччи жазық болады. Калаби-Яу теоремасы осы контекстке маманданған, голоморфты симплектикалық құрылымдарды қабылдайтын компактты Кэхлер көпқырлыстары үшін гиперкэхлер метрикаларының жалпы барлық және бірегейлік теоремасын береді. Эухенио Калаби бұрыннан-ақ компакт емес кеңістіктерде гиперкэхлер метрикаларының мысалдарының үлгілерін келтірген. Сонымен бірге ашылған Эгучи-Хансон кеңістігі оның құрылысының ерекше жағдайы болып табылады. Квартерниондық Кэхлер көпқырлысы – бұл голономиялық тобы Lie тобы Sp(n)·Sp(1)-ге кіретін Риманн көпқырлысы. Марсель Бергер кез келген мұндай метрика Эйнштейн болуы керек екенін көрсетті. Бұдан әрі, кез келген Риччи жазық квартерниондық Кэхлер көпқырлысы жергілікті гиперкэхлер болуы керек, яғни шектелген голономиялық тобы симплектикалық топқа кіреді. G2 көпқырлысы немесе Spin(7) көпқырлысы – бұл голономиялық тобы Spin(7) немесе G2 Lie топтарына кіретін Риманн көпқырлысы. Амброз-Сингер теоремасы кез келген мұндай көпқырлыстың Риччи жазық екенін білдіреді. Мұндай жабық көпқырлыстардың бар екендігін 1990 жылдары Доминик Джойс анықтады. Марсель Бергер жоғарыда аталған мүмкіндіктерге сәйкес, қарапайым байланысқан жабық көпқырлыстардағы Риччи жазық Риманн метрикаларының барлық белгілі мысалдары арнайы голономиялық топтарға ие екенін айтты. Бұл белгісіз жалпы теореманы білдіре ме, әлде белгілі әдістердің шектелуін білдіре ме, әзірге белгісіз. Осы себепті Бергер Риччи жазық көпқырлыстарды "өте құпия" деп санады.