Кіріспе

Шағын муниципалитеттердегі жергілікті өзін-өзі басқару нысаны. Қалалық кеңес, қала әкімдігі немесе муниципалитеттік кеңес – шағын муниципалитеттердегі жергілікті өзін-өзі басқару нысаны болып табылады. Мұндай терминдердің қолданылуы әртүрлі мемлекеттік құқықтық жүйелерде өзгеше болуы мүмкін.

Ирландия Республикасы

2002 жылы 49 қалалық округтік кеңес және 26 қалалық комиссарлар округтік кеңестен төменгі жергілікті басқару деңгейі ретінде 75 қалалық кеңес ретінде қайта ұйымдастырылды. Бес қосымша жергілікті билік органы жоғары мәртебесін, яғни боров кеңесі мәртебесін сақтап қалды. Барлық 80 екінші деңгейдегі муниципалдық билік органдары 2014 жылғы Жергілікті Өзін-Өкіметтендіру реформасы Заңына сәйкес, 2014 жылғы Ирландияның жергілікті сайлауынан бастап таратылды.

Белиз

Қазіргі уақытта Белизде жеті қалалық кеңес бар. Әр қалалық кеңеске қала әкімі және бірнеше кеңесшілер кіреді, олар әр үш жыл сайынғы муниципалдық сайлауда тікелей сайланады. Белиздегі қалалық кеңестер көшелерді күтіп ұстау және жарықтандыру, дренаж жүйесі, қоқыс жинау, қоғамдық зираттар, инфрақұрылым, саябақтар мен ойын алаңдары сияқты түрлі функцияларға жауапты.

Англия мен Уэльс

Англияда 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңнан бері "қалалық кеңес" – өзін қалалық кеңес деп қарармен жариялаған азаматтық приход кеңесінің нақты атауы. Егер Лутон немесе Стивенэдж сияқты бір қаланы қамтитын аудандық билік сияқты басқа типтегі жергілікті кеңес болса, онда кеңес көбінесе "барроу кеңесі" деп аталады: алайда барроу мәртебесі Тәждің қалауы бойынша беріледі. Азаматтық приходтар – жергілікті басқару жүйесіндегі ең төменгі деңгей. Жоғары деңгейлер – аудандық, біртұтас және округтік. Дегенмен, қалалық кеңестер демократиялық жауапкершілік тұрғысынан жоғары деңгейлерге емес, олардың азаматтық приход аймағындағы сайлаушыларға бағынады. Қалалық кеңестің төрағасы "қала әкімі" деп аталуға құқылы. Бұл термин "әкім" деген сөзден өзгеше, ол барроу немесе қаланың әкімін білдіреді. Алайда, бұл көбінесе әкім деп қысқартылады, әсіресе қала тарихи тұрғыдан барроу немесе қала болған жерлерде, мысалы, Льюс немесе Эли. Шотландияда қалалық кеңестің басшысын белгілеу үшін көбінесе "провост" термині қолданылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1972 жылға дейін "қалалық кеңес" термині муниципалды барроудың басқару органы үшін қолданылған. Уэльсте, жергілікті басқарудың ең төменгі деңгейі қауымдастық ретінде белгілі болғандықтан, Қоғамдық кеңес өзін бір жақты түрде Қалалық кеңес деп жариялай алады, бірақ бұл Қоғамдық кеңеспен бірдей мәртебеге ие.

Онтарио

Онтариодағы қалашықтар кеңестері кіші немесе төменгі деңгейдегі муниципалитеттерде қалалық кеңестерге ұқсас қызмет атқарады. Әр төрт жыл сайын тікелей сайланатын кеңесшілердің саны муниципалитеттерінің мөлшеріне қарай өзгеріп отырады. Кеңесшілердің өкілеттіктері мен жауапкершілігі Муниципалдық заңмен реттеледі.

Манитоба

Манитоба қалалық кеңесінің мүшелері негізінен қауымдастық үшін саясатты қалыптастыру және бағыт беру органы болып табылады. Олар бес-жеті мүшеден тұрады, ал кеңестің төрағасы – қала әкімі немесе рев.

Индиана штаты

Индиана штатындағы қалалық кеңестердің мүшелері штат ішінде қала ретінде тіркелген шағын қауымдастықтар үшін атқарушы және заңнамалық билік органдары ретінде жұмыс істейді. Олар қала халқының санына байланысты үш немесе бес мүшеден тұрады. Кейбір штаттардан өзгеше, Индианадағы кеңес мүшелері, егер бар болса, лауазымға түсу үшін тіркелген кезде өздерінің саяси партиялық тиесілігін жариялауға міндетті. Қараша айында сайланғаннан кейін, олар келесі жылдың 1 қаңтарына дейін қызметке кіріседі, олардың өкілеттік мерзімі төрт жылды құрайды. Кандидаттың қайта сайлануға қанша рет қатыса алатынына мемлекеттік шектеулер жоқ. Сайлаудан кейінгі алғашқы отырыста қалалық кеңес мүшелері ұйымдастыру жиналысын өткізеді, онда болашақ күн тәртібін бекіту үшін президент сайланады және қаланың ресми өкілі немесе қала мен штат және округтік үкімет арасындағы байланыс қызметін атқарады. Индиана қалалық кеңестері сайланған қала хатшысымен бірлесіп жұмыс істейді, ол қалалық басқарудың күнделікті іс-қимылын ұйымдастырады. Сайланған лауазым иесі ретінде қала хатшысы тек атқарушы функцияларды орындайды және қалалық кеңестен тәуелсіз жұмыс істейді. Алайда, кеңес хатшылардың жұмысын қамтамасыз ететін бюджеттерді бекітуде шешімді қабылдайды. Қала хатшысынан өзге, кеңес үкіметтің жұмысын жүзеге асыру үшін басқа да қызметкерлерді, соның ішінде құқық қорғау қызметкерлерін, коммуналдық қызметкерлерді, саябақтар мен демалыс аймақтарының қызметкерлерін және қала басшыларын жұмысқа алуға құқылы. Бұл қызметкерлер кеңестің қалауымен қызмет етеді.

Массачусетс штаты

Массачусетс штатындағы қалалық кеңестер – қалалық үкімет нысанын қабылдаған, бірақ өз аттарында "қала" деген сөзді сақтап қалғысы келетін қалалардағы қалалық кеңестердің өзіне жуық. Мұндай үкіметті қабылдаған бірнеше қауымдастықта қауымдастықтың ресми атауы "Қала, сонымен қатар қалашық" болып табылады. Массачусетс штатындағы заңды қаланың заң шығару органы – қалалық мәжіліс, ал атқару органы – таңдаулы кеңес. Мэрі мен кеңесі бар қала құрылымын қабылданудан басқа, Массачусетс қалалары қаулылар қабылдай алады, ал қалалар қағидалар бекіте алады, олар Бас прокурордың бекітуіне жатады. Қалалық қаулылар сотта күші жойылмаса, заңды деп есептеледі. Массачусетс үкіметі туралы көріңіз.

Мичиган

Мичиган штатында 257 инкорпорацияланған ауыл бар, оларды ауылдық кеңестер басқарады, бұл әлсіз мэрлік басқарудың бір түрі. Мичиган "қала" терминін анықталған муниципалитет ретінде пайдаланбайды, ал ауылдар – инкорпорацияланған муниципалитеттің ең төменгі деңгейі болып табылады. Ауылдар қалалардан өзгешелігі, олар өздерін қоршаған аудандармен (township) бірқатар міндеттерді бөліседі және толыққанды дербес емес. Ауылдық үкіметтерге қатысты ережелер 1895 жылғы "Жалпы заңмен ауыл туралы" заңда (3-ші заң) белгіленген. Ауылдық кеңестерге сайланған лауазым иелері кіреді, оның ішінде ауыл президенті, сенімділер, хатшы және қазынашы.

Нью-Гэмпшир

Нью-Гэмпшир штатында қалалық кеңес – қаланың заң шығару және атқару органы ретінде қызмет ететін сайланған орган. Қала Конституцияның "үй ережесі" ережесі (I бөлім, 39-бап) және Нью-Гэмпширдің жаңартылған заңдарының III тақырыбына сәйкес жарғымен басқарылады. Қалалық кеңес жарғысы RSA 49 D:3 I (а) – (е) тармақтарының және басқа да қолданылатын заңдардың барлық талаптарына сай болуы керек. Нью-Гэмпширдегі "үй ережесі" тұжырымының мәні – жергілікті қауымдастықтарға мемлекеттің оларға тікелей берген өкілеттіктерін жоққа шығаруға рұқсат етілмейді.

Палестина билігі

Палестина Ұлттық Әкімдігі палестиналық ауылдар мен шағын қалалар үшін жергілікті басқару органдары және қызметтер ұйымдастырушылар ретінде жұмыс істеу үшін ауылдық кеңестерді құрды. Ауылдық кеңестер "D" деңгейлі муниципалитеттер деп те аталады.

Сингапур

Сингапурда қалалық кеңестер Тұрғын үй және даму кеңесінің (HDB) пәтерлері мен үйлерімдерінің ортақ аумақтарын күтіп ұстауға жауапты, мысалы, ортақ дәліздерді, бос алаңдарды, лифттерді, су резервуарларын, сыртқы жарықтандыруды және үйлерімдерді қоршап тұрған ашық кеңістіктерді. Бұл реттеудің мақсаты мүлік басқару міндеттерін парламент мүшелеріне, олардың қолданыстағы міндеттеріне қоса, жүктеу болды. Олар сондай-ақ басқару тәжірибесін жинап, өз сайлау округтерінің тұрғындарына есеп беретін болады. Қалалық кеңестердің шекаралары сайлау округтерінің шекараларымен сәйкес келеді. Қалалық кеңес аймағына топтық өкілдік сайлау округі (ГКЗ), жеке мүшелік сайлау округі (СМК) немесе бірдей саяси партияның бақылауындағы көршілес ГКЗ және СМК-лердің жиынтығы кіруі мүмкін. Парламент депутаттары өздерінің сайлау округтеріндегі қалалық кеңестерге жетекшілік етеді. Қалалық кеңестердің шекаралары жаңа қала шекараларымен сәйкес келмейді; бір HDB қаласының әртүрлі бөліктерін әртүрлі қалалық кеңестер басқаруы мүмкін.