Ағылшындағы Dungeness атом электр станциясының тоқтатылуы

Кіріспе

Англиядағы пайдаланудан тоқтатылған ядролық электр станциясы

Дунгенесс ядролық электр станциялары – Англияның Кент графтығының оңтүстігіндегі Дунгенесс мүйісінде орналасқан екі қолданыстағы ядролық электр станциясы. Дунгенесс А – 1965 жылы Ұлттық желіге қосылып, 2006 жылы қызмет мерзімі аяқталған екі 250 МВт реактордан тұратын, бұрынғы Магнокс электр станциясы. Дунгенесс B – 1983 және 1985 жылдары жұмысын бастаған екі 520 МВт реактордан тұратын, озық газды салқындатушы реактор (AGR) электр станциясы. Олар Ұлыбритания бойынша салынған AGR реакторларының біріншісі болды. 2009 жылдың наурыз айында B21 блогында жүргізілген техникалық тексеру кезінде анықталған күтпеген мәселелер реактордың шамамен 18 айға тоқтауына себеп болды. 2015 жылы станция жаңартылып, 2028 жылға дейін қызмет ету мерзімі тағы он жылға ұзартылды. 2018 жылдың қыркүйегінде екі блок та жоспарлы техникалық жөндеуге жабылды, сол кезде EDF "маңызды және жалғасып келе жатқан техникалық қиындықтарға" тап болды, нәтижесінде 2021 жылдың 7 маусымында станцияның жабылуы туралы хабарланды.

А-қақтығы

Dungeness A – 1965 жылы Ұлттық желіге қосылған және қызмет мерзімі аяқталған мұралық Магнокс электр станциясы. Ол әрқайсысы 219 МВт электр энергиясын өндіретін екі ядролық реакторға ие болды, жалпы қуаты 438 МВт құрады. Құрылысын "Nuclear Power Group" (TNPG) деп аталатын консорциум жүзеге асырды. Реакторларды TNPG, ал турбиналарды C. A. Parsons & Co. компаниясы жеткізді. Турбина тоқтату клапандарындағы бу қысымы және температурасы болды.

Жабу және пайдаланудан шығару

2006 жылдың 31 желтоқсанында Dungeness A 40 жылдан астам жұмыс істегеннен кейін қуат өндіруді тоқтатты. 2012 жылдың маусым айында отынның барлық бөлігі қайта өңдеу үшін Селлафилдке жіберілді. Алдын ала отын қалдығы жоқ деп жарияланғаннан кейін, 2015 жылдың маусым айында турбиналық залды бұзудан бастап, демонтаж жұмыстары үдетілді. Басқа ескі Magnox станциялары сияқты, бұл орын радиологиялық ластанған жабдықтарды алып тастау және пайдасыз құрылымдарды демонтаждау жолынан өтеді. Толыққаннан кейін, реактор ғимараттары жаңадан қапталып, олардың сыртқы факторларға қарсы тиімді кедергі ретінде қалуын қамтамасыз етеді, содан кейін объект "күтімге алу және техникалық қызмет көрсету" кезеңіне өтеді. Күтімге алу және техникалық қызмет көрсету кезеңі Ядролық декоммиссиялау агенттігінің (NDA) декоммиссиялау стратегиясының бөлігі болып табылады және 80 жылдан астам уақытты қамтиды. Бұл күту мерзімі реакторлық ядродағы радиация деңгейінің төмендеуіне мүмкіндік береді және демонтаж процесін оңайлатуға көмектеседі. Dungeness A 2027 жылы күтімге алу және техникалық қызмет көрсету кезеңіне кіруі күтілуде. Реактор ғимараттарын демонтаждау және орынды толық тазалау 2088-2098 жылдарға жоспарланған. Ағымдағы декоммиссиялау процесін NDA-ның еншілес компаниясы Magnox Ltd басқарады.

B-тің қалыңдығы

Dungeness B – 1983 және 1985 жылдары іске қосылған екі 1,496 МВт реактордан тұратын озық газбен салқындатылған реактор (AGR) электр станциясы. Dungeness B коммерциялық ауқымда салынған алғашқы АГР электр станциясы болды. Оның жобасы WAGR деп аталатын Windscale AGR прототипіне негізделген. 89 миллион фунт стерлингтік келісімшарт 1965 жылдың тамызында Atomic Power Construction ('APC') компаниясына берілді, бұл консорциумды Crompton Parkinson, Fairey Engineering, International Combustion және Richardsons Westgarth қолдады. Сонымен қатар, қазандықтардың құрылымында да қиындықтар анықталды, олар реактордың салқындатқыш контурында қысыммен және ірі газ циркуляторларымен сорғыланатын ыстық көмірқышқыл газының соққысына төтеп беруі керек болды. Нәтижесінде корпустар, ілгіштер және құбырларды қолдаушы конструкциялардың барлығы қайта қарастырылды. Түзету жұмыстарының құны және кешігулер кезіндегі қаржыландыру консорциум мен оның демеушілеріне ауыр қаржылық қиындықтар тудырды, ал 1969 жылы APC әкімшілікке құлдырады. CEGB жобаны басқаруды өз мойнына алды, Fairey және International Combustion компанияларын қиын жағдайға түсірмеу үшін жеңіл санкциялар салды және басты мердігер ретінде British Nuclear Design and Construction (BNDC) компаниясын тағайындады. 1971 жылы бірінші буын Magnox реакторларындағы жұмсақ болаттан жасалған компоненттердің коррозиясы жобалаушыларды алаңдатты. Dungeness B-дің тығыздау байланыстары – графит өзегін ұстап тұратын, сонымен бірге температура өзгерістеріне байланысты кеңейіп, жиырылуға мүмкіндік беретін механикалық байланыстар – жұмсақ болаттан жасалған және сол коррозияға ұшырауы мүмкін еді. Оларды жаңа материалдан жасалған компоненттермен ауыстыру туралы шешім қабылданды. 1972 жылы терможұптарды тот баспайтын болаттан жасалған қазандық құбырларына бекіту үшін қолданылатын мырышталған сыммен проблемалар табылды. Құбырларды жылумен өңдеу кезінде мырыш құбырларға сіңіп, оларды қатайтты. Ол кезде жобаның құны 170 миллион фунтқа дейін жеткен болатын. 1975 жылы CEGB электр станциясы 1977 жылға дейін аяқталмайтынын және оның құны 280 миллион фунтқа дейін өскенін хабарлады. 1979 жылы бұл шығын 410 миллион фунтқа дейін өсті. 1-ші реактор 1983 жылдың 3 сәуірінде, жоспардан 13 жыл кешігіп, 685 миллион фунт стерлингке, инфляцияға түзетілген бастапқы бағадан төрт есеге артық, электр қуатын өндірді. Алғашқы құрылыс консорциумы құлдырап кетті. "A" станциясындағыдай, турбиналарды C. A. Parsons & Company компаниясы салды. 2005 жылы станцияның жабылу мерзімі 2008 жылдан 10 жылға ұзартылды, бұл оған 2018 жылға дейін, алғашқы электр энергиясын өндіргеннен кейін 35 жылға дейін жұмыс істеуді жалғастыруға мүмкіндік берді. 2009 жылдың наурыз айында 21-ші блок жөндеу жұмыстарына тоқтатылған кезде күрделі проблемалар анықталды, ал реактор 18 ай бойы жұмыс істемеді. 2009 жылдың 24 қарашасында 22-ші блоктың қазандық бөлімінде болған шағын өрт екінші реактордың да тоқтауына себеп болды. Осыдан кейін 22-ші блок бірнеше ай бойы үнемі тоқтап тұрды. 21-ші блок 2010 жылдың тамызында қайта іске қосылды. 2011 жылдың қарашасынан 2012 жылдың наурызына дейін жөндеу жұмыстары үшін 21-ші блок жоспарланбаған тоқтаулар жалғасты. 2015 жылы зауыттың қызмет ету мерзімі тағы 10 жылға ұзартылды, бұл басқару бөлмесінің компьютерлік жүйелерін жаңартуға және су тасқынынан қорғанысты жақсартуға мүмкіндік берді, бұл есеп беруді 2028 жылға дейін тоқтатуға мүмкіндік берді.

Dungeness B is an advanced gas cooled reactor (AGR) power station consisting of two 1,496MWt reactors, which began operation in 1983 and 1985 respectively. Dungeness B was the first commercial scale AGR power station to be constructed. Its design was based on the much smaller Windscale AGR prototype, the WAGR. The £89million contract was awarded in August 1965 to Atomic Power Construction ('APC'), a consortium backed by Crompton Parkinson, Fairey Engineering, International Combustion and Richardsons Westgarth. Serious problems were also discovered with the design of the boilers, which had to withstand the pounding of hot carbon dioxide , pressurised to and pumped around the reactor coolant circuit by massive gas circulators. As a consequence, the casings, hangers and tube supports all had to be redesigned. The cost of the modifications, and financing during the delays, caused severe financial pressures for the consortium and its backers, and in 1969 APC collapsed into administration. The CEGB took over project management, imposed light penalties in order not to cripple Fairey and International Combustion, and appointed British Nuclear Design and Construction (BNDC) as main contractor. In 1971, problems with corrosion of mild steel components in the first generation Magnox reactors gave the designers cause for concern. The Dungeness B restraint couplings mechanical linkages that held the graphite core in place whilst allowing it to expand and contract in response to temperature changes were made of mild steel and could be subject to the same corrosion. It was decided to replace them with components made from a new material. In 1972, problems were found with the galvanised wire that was used to attach thermocouples to stainless steel boiler tubes. During heat treatment of the tubes at temperatures up to , the galvanising zinc diffused into the tubes and made them brittle. The cost had by then risen to £170million. By 1975, the CEGB was reporting that the power station would not be completed until 1977 and that its cost had risen to £280million. By 1979, the cost had risen further to £410million. Reactor 1 first generated power on 3 April 1983, 13 years behind schedule and at a cost of £685million, four times the initial estimate in inflation adjusted terms. The original construction consortium had collapsed. As with the "A" station, the turbines were built by C. A. Parsons & Company

In 2005, the station's closure date was extended from 2008 by ten years, which would allow it to continue operating until 2018, 35 years after first power generation. In March 2009, serious problems were found when Unit 21 was shut down for maintenance, and the reactor remained out of action for almost 18 months. On 24 November 2009, a small fire in the boiler annexe of Unit 22 caused the second reactor to be shut down as well. Subsequently, Unit 22 has been intermittently shut down for up to several months at a time. Unit 21 was restarted in August 2010. Unplanned shutdowns continued into 2011, with 21 down for repairs from November 2011 to March 2012. In 2015, the plant was given another ten year life extension, allowing an upgrade to control room computer systems and improved flood defences, taking the accounting closure date to 2028.

Электр қуаты

2015 жылы Dungeness B станциясы 4,4 ТВт/сағ энергия өндірді. Операторлар бұл 3,4 миллион тонна көміртегі диоксидін қысқартуға мүмкіндік бергенін хабарлады.

Пайдаланудан шығару

2018 жылдың қыркүйегінде Ядролық реттеу жөніндегі басқарма (ONR) EDF Energy компаниясына қауіпсіздікке байланысты жасырын жүйелердің коррозиясын қайта бағалау жүргізуді тапсырды. Тексерулер сейсмикалық шектеулер, құбырлар және сақтау ыдыстарының "қабылдауға болмайтын жағдайға дейін коррозияға ұшырағанын" көрсетті, және реактор жұмыс істеген кезде олар осы жағдайда болған. Түзету шараларына құбыржолдардың және көмірқышқыл газы сақтау ыдыстарының жаңартылуы кірді. ONR бұл оқиғаны Халықаралық ядролық оқиғалар шкаласының 2-ші деңгейіне жатқызды. Dungeness B бастапқыда 2019 жылдың ақпан айында қызметке қайта оралуы күтілген, бірақ тексерулерді аяқтау үшін кейін 2019 жылдың 30 қыркүйегіне шегерілді. 2020 жылдың тамызында B21 және B22 блоктарының тоқтатылу мерзімі 2018 жылдың қыркүйегінде тоқтатылғаннан кейін 2020 жылдың желтоқсанына дейін ұзартылды. 2021 жылдың 7 маусымында EDF Dungeness B қайта іске қосылмайтынын және нормативтік рұқсаттар берілгеннен кейін дереу отын шығару кезеңіне көшетінін мәлімдеді, себебі 2018 жылдың қыркүйегінен бері "бірнеше негізгі компоненттердегі, соның ішінде отын жинағындағы бөліктердегі станцияға тән қауіптер" анықталды. EDF Dungeness B отынын шығару құны 0,5-1,0 миллиард фунт стерлинг болатынын, ал процестің он жылға дейін созуы мүмкін екенін бағалады. Ұлыбритания Парламенті комитетінің баяндамасында бөлшектеп тастау шығындарының бір бөлігін Ұлыбритания салық төлеушілері көтеретіні атап өтілді.

С тығыздығының ескерілуі

2009 жылғы 15 сәуірде Dungeness, Dungeness B-ге иелік ететін және оны басқаратын EDF Energy компаниясының өтініші бойынша жаңа атом электр станцияларының 11 әлеуетті орнының тізіміне қосылды. Үкімет 2009 жылғы 9 қарашада жарияланған Ұлттық саясат мәлімдемесінде қоршаған ортаға қатысты себептерді, сондай-ақ жағалау эрозиясы және оған байланысты су тасқыны қаупі туралы алаңдаушылықты келтіре отырып, Dungeness C-ді тізімге енгізбеді. Энергетика және климаттық өзгерістер министрі Крис Хун 2010 жылдың қазан айында бұл орынды толықтырудан бас тартты, бұрынғы үкіметтің он бір әлеуетті орын тізімі сегізге дейін азайтылды. Осы экологиялық мәселелерге қарамастан, жергілікті консерватор партиясының депутаты Дэмиан Коллинз, бірқатар тұрғындардың қолдауымен, парламентте бұл шешімді қайта қарау үшін лоббилік жұмыс жүргізді.

HVDC станциясы

1961 жылдан 1984 жылға дейін Dungeness электр станциясы ағылшын арнасы арқылы Францияға электр қуатын жеткізетін жоғары кернеулі тұрақты ток кабелі HVDC Cross Channel үшін айнымалы токты тұрақты токқа түрлендіретін статикалық инвертор орнатылымының сынаптық арка клапандарын қамтыды. 1983 жылы Sellindge-де осы орналымды жаңа, қуаттырақ инвертор алмастырды.

Меншік

Екі станция да бастапқыда CEGB құрамында салынды, оларға тиесілі болды және олармен басқарылды. Электрмен жабдықтау саласы жекешелендірілгеннен кейін, содан соң ядролық энергия өндіру саласының жартылай жекешелендірілуінен кейін қазір олар екі түрлі ұйымға тиесілі: бастапқы Магнокс станциясы Dungeness A – ведомстволық емес мемлекеттік орган NDA-ға, ал жаңа AGR станциясы Dungeness B – EDF Energy компаниясына.

Орналасқан жері

Станциялар мыңдаған жылдар бойы теңізде жиналып, қалыптасқан кең көлемді ашық қиыршық тастың үстінде салынған, оның ауданы құрайды. Теңіздің қиыршық тасты бір жағалаудан екінші жағалауға жылжытуы арқылы бүкіл аймақ солтүстікке және шығысқа қарай баяу қозғалады. Оны ерекше ғылыми маңызы бар табиғи қорық қоршап тұр. Зауыттың жағалау қорғанысын үнемі күтіп-ұстау үшін жүк машиналарының паркі пайдаланылады, өйткені жағалау эрозиясы жыл сайын шамамен мөлшерінде қиыршық тасты алып кетеді. Жыл сайын шамамен қиыршық тас жылжытылады. Солтүстік жағалаудағы шөгінді эрозиямен бірқатар жүрмейтін сияқты, әйтсе де электр станциялары солтүстік жағалаудан шамамен қашықтықта орналасқан. Барлығы жыл сайын Петт Левел мен Хайт арасындағы жағалаудың кейбір бөліктерінде жылжытылады. Бұл электр станцияларын қоса алғанда, бүкіл аймақтың қауіпсіздігі үшін қажет. Жұмыс істеу кезінде әр сағатта шамамен салқындату суы алынып, қыздырылғаннан кейін теңізге қайтарылады. Жазбаларға сүйенсек, электр станцияларының батысындағы Валланд батпағы су тасқынына ұшыраған. Алпыс жылдың ішінде қатты су тасқыны орын алып, теңізді уақытша Аппледорға және Ротер өзенінің бастапқы аузына, Ромниден солтүстікке қарай Рай гарманына дейін оңтүстікке жылжытқан. Бұл жер теңіз деңгейінен бірнеше метр биіктікте орналасқан және 1953 жылы Шығыс Англия мен Нидерландының үлкен аумақтарын су басқан су тасқыны кезінде оқшауланады. 1987 жылғы Ұлы дауыл теңізді станцияға жақындатпаған, себебі сол кезде төмен су болған деген болжам бар. Климаттың өзгеруі жиі және күшті дауылдарға, сондай-ақ толқындар мен су көтерілуіне әкелуі мүмкін, бірақ бұл ықтимал емес, және бұл жағалаудың тұрақсыздығын арттыруы мүмкін. Бұл орын 2016 жылы жарық көрген «Алан Партридж: Кошпенді» кітабында маңызды сюжеттік элемент ретінде пайда болады. Станция суретші Дерек Джарманның Prospect Cottage бағының көрінетін жерінде орналасқан. «Бақ» фильмі осы үйде түсірілді және 2020 жылдың ақпан айында BBC Countryfile бағдарламасының бір бөлігі болды.

The stations are built on a large area of open shingle, measuring , which has been deposited by the sea and built up over thousands of years. The entire area is moving slowly north and east as the sea moves the shingle from one side of the headland to the other. It is surrounded by a nature reserve Site of Special Scientific Interest (SSSI). A fleet of lorries is used to continuously maintain shingle sea defences for the plant as coastal erosion would otherwise move shingle away at an estimated rate of per year. Around of shingle are moved each year. It seems that deposition on the north shore of the headland does not keep pace with erosion, although the power stations are about to the west of that shore. In all, are moved each year along parts of the coast between Pett Level and Hythe. This is necessary for the safety of the entire area including the power stations. During operation, around of cooling water was extracted and returned to the sea each hour, after being heated by
The headland and the coastline between Pett Level and Hythe are volatile. In recorded history Walland Marsh to the west of the power stations has been flooded. In the space of sixty years severe inundation occurred, temporarily bringing the sea inland to Appledore and the original mouth of the River Rother from north of the headland at Romney to the south at Rye Harbour. The site is a few metres above Mean Sea Level and would be isolated in the event of flooding of the magnitude that submerged large areas of East Anglia and the Netherlands in 1953. It has been conjectured that the Great Storm of 1987 did not bring the sea to the stations because there was a low tide at the time. Climate change could cause more frequent and powerful storms, and associated waves and surges are possible though not probable, and might increase the instability of the headland. The site provides a key plot point in the 2016 book, Alan Partridge: Nomad. The station is within sight of artist Derek Jarman's garden at Prospect Cottage. The film The Garden was filmed at the house, and it was the main subject of an episode of BBC's Countryfile in February 2020.

Басқа дереккөздер

139-бетте жоғарыда айтылған 1990 жылғы су тасқыны туралы да хабар беріледі. 139-бетте жоғарыда айтылған 1990 жылғы су тасқыны туралы да хабар беріледі.