Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық-швед трубадуры (1937–1987)
Dutch Swedish troubadour (1937–1987)
Корнелис Вреезвик (; ; 8 тамыз 1937 – 12 қараша 1987) – Голландияда туған швед әнші-әндер авторы және ақын. 1949 жылы он екі жасында ата-анасымен бірге Швецияға көшіп келді. Ол әлеуметтік жұмыскер мамандығын алды және журналист болуды үміттенді, бірақ музыкаға көбірек тартылып, студенттер шараларында ерекше юмор мен қоғамдық белсенділікпен өнер көрсетті. Вреезвик Швециядағы ең беделді және сәтті трубадурлардың бірі саналады. 2010 жылы оның өмірі туралы «Корнелис» атты швед драмалық фильмі түсірілді, режиссері – Әмір Шамдин.
Cornelis Vreeswijk (; ; 8 August 1937 – 12 November 1987) was a Dutch born Swedish singer songwriter and poet. He emigrated to Sweden with his parents in 1949 at the age of twelve. He was educated as a social worker and hoped to become a journalist, but became increasingly involved in music, performing at events for students with idiosyncratic humor and social engagement. Vreeswijk is considered one of the most influential and successful troubadours in Sweden. In 2010, the Swedish drama film Cornelis was made about his life, directed by Amir Chamdin.
Ерте өмір
Корнелис Вреесвик Нидерландыда туып өскен. 1949 жылы он екі жасында ата-анасымен бірге Швецияға көшіп келді. 1955 жылы мектепті тастап, теңізге шығып, бос уақытын блюз ойнаумен өткізді. 1959 жылы Швецияға қайтып келді. Стокгольм университетінде әлеуметтік жұмыскер мамандығын алды және журналист болуды армандады, бірақ музыкаға көбірек бейімделіп, студенттік шараларда ерекше юморымен және қоғамдық мәселелерге қатыстылығымен өнер көрсетті.
Cornelis Vreeswijk was born and grew up in the Netherlands. He emigrated to Sweden with his parents in 1949 at the age of twelve. He left school in 1955 and went to sea, where he passed the time playing the blues. He returned to Sweden in 1959. He was educated as a social worker at Stockholm University and hoped to become a journalist, but became increasingly involved in music, performing at events for students with idiosyncratic humor and social engagement.
Швециядағы мансабы
Врезвик өзінің сирек берген сұхбаттарының бірінде, ол 1950-ші жылдары Джош Уайт пен Лид Беллиді еліктеп, ән айту мен ойнауды өзі үйренгенін айтты. Оның алғашқы альбомы "Ballader och oförskämdheter" ("Балладалар мен әдепсіздіктер", 1964) хитке айналып, жаңадан пайда болған радикалдық студенттердің арасында үлкен жанкүйерлерді жинады. Осы кезеңде ол швед джаз пианині Ян Йоханссонмен және оның триосымен бірге орындады. Оның "Ångbåtsblues" ("Бу кемесінің блюзі") және "Jubelvisa för Fiffiga Nanette" ("Ақылды Нанеткаға қуаныш әні") әндері осы жазбалардан шыққан классикалық туындылар. Оның өткір, көбінесе саяси лирикасы және конвенциялық емес орындалуы, ол кейінірек "әдемі ән айту мен зиянсыз лирика" деп сипаттаған швед ән дәстүрінен уысып, қасақана бұрылыс жасады – "жоғарғы таптың хоббиі". Джаз бен блюздың, әсіресе Жорж Брассенстің ән стилі мен әлеуметтік сын-пікірінің ықпалымен, Врезвик өзінің "құтпайларын" "сөйлейді" және тыңдаушыларын сөздерге жақын назар аударуға шақырады. Ол 1965 жылы Алан Шерманның шедевр туындысы "Hello Muddah, Hello Fadduh" әнін "Brev från kolonien" ("Жазғы лагерьден хат") деп аударды, ол ондаған жылдар бойы шведтер үшін сүйікті әнге айналды және халық мүрасына енді деуге болады. Богемиялық өмір салты бар саяси әнші Врезвик 1960-шы және 1970-ші жылдардың басында даулы болды, оның жанкүйерлері оны құдайландырды, бірақ оның "қабақты" тілі және жезөкшелер мен қылмыскерлер сияқты "қолайсыз" адамдарға деген қызығушылығы үшін көптеген адамдар оны жақтырмады. Оның кейбір жазбалары Sveriges Radio қоғамдық радиокомпаниясының қара тізіміне енді. Осы кезеңде ол қазір классика саналатын "Sportiga Marie" ("Спортты Мари") және "Polaren Pär" ("Досым Пер") сияқты әндерді ғана емес, сонымен қатар сахнада актер ретінде де танылды, сыншылардың жоғары бағасын алды, әсіресе "Иса Мәсіх Супержұлдызы" швед нұсқасындағы Пилат рөлінде және "Сыбызғымен үйлену" пьесасындағы Тевье рөлінде. Ол 1972 жылы "Melodifestivalen" (Евровидение ән байқауына шведтік іріктеу) фестивалінде "Önskar du mig, så önskar jag dig" әнімен өнер көрсетіп, алтыншы орын алды. Ол сондай-ақ "Svarta Palmkronor" ("Қара пальма бұталары", 1968) сияқты фильмдерде де ойнады, ол Бразилияда түсірілді. Бразилияда төрт ай өткізгеннен кейін Врезвик латын Америкасының музыкасына және әлеуметтік-саяси жағдайларына өмір бойы қызығушылық танытты, бұл кейіннен 1978 жылғы "Victor Jara" альбомында көрінді. Мансабының кейінгі кезеңдерінде Врезвик өзінің әндері мен басқа да шығармалары үшін танымалдылығы мен аудиториясын кеңейтті. Ол өмірінде бірнеше поэзия жинағын жариялады және одан кейін жарық көрген өлеңдердің мол қолжазба мұрасын қалдырды. Ол сонымен қатар Карл Майкл Беллман, Эверт Таубе және Ларс Форселлдің әндерін жазып, басқа авторлардың шығармаларын музыкалық тұрғыдан интерпретациялауда маңызды рөл атқарды. Врезвик жек көретін "зияны жоқ" дәстүрге жататын классиктер болған Беллман мен Таубенің жаңа, блюздік орындалуы оның жанкүйерлерін көбейткен көркемдік және коммерциялық табысқа жеткізді. Беллманды таңдауы маңызды болды: Беллманның жанды, романтикалық, пасторальдық, ішімдікке құмар және кейде әдепсіз әндері Врезвикке "Беллманның өзі сияқты" деген бедел берді. Досы Фред Акерстрем сияқты, ол Беллманның әндеріне бұрынғыдан гөрі "жаңа және күшті көрініс" берді, және өзі сияқты Беллманның ойдан шығарылған кейіпкері Фредменмен өзін-өзі сәйкестендірді, оның маскүнемдігін, кедейлігін және үмітсіздігін жылдар өте келе орындауларында күшейе түсетін қарқынмен білдірді. Беллманның әндері оның көптеген қойылымдарында орын алды; оның екі альбомы Беллман әндеріне арналды, атап айтқанда 1971 жылғы "Spring mot Ulla, spring!" ("Уллаға қарай шап!", Фредманның 13 хаты) және 1977 жылғы "Movitz! Movitz!" (12 ән, соның ішінде танымал 81-ші хат "Märk hur vår skugga"). Врезвикке ең танымал әндері 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында "Sist jag åkte jumbojet blues" ("Соңғы рет мен Jumbojet Blues-пен бардым", метафоралық жаман сапар) және "Blues för Fatumeh" сияқты қараңғы тонға ие болды, екеуі де ауыр есірткіге тәуелділік туралы айтады. Осы кезеңде Врезвик таблоидтық жанжалдың құрбаны болды және оның жетістіктерінен гөрі ішімдікке құмарлығы мен қарыздары туралы жаңалықтарда көтерілді (ол екеуі туралы да ашық сөйледі), бірақ ол өте өнімді болды. Ол сондай-ақ Hep Stars тобының "Speleman" әнінің авторларының бірі ретінде танымал. Өмірінің соңында оның беделі қайтадан көтерілді, оған кейбір жоғары бағаланған түнгі клубтардағы шоуларының теледидар көрсетілімі және Агнета Бруниустың 1986 жылы түсірген "Balladen om den flygande holländaren" ("Ұшқыш голландықтың балладасы") деректі фильмі көмектесті. Бауыр қатерінен қайтыс болған кезде, Врезвик швед музыкасының символына айналды және Стокгольмдегі Катарина кирка ұлттық зиратында жерленді. Бұл оқиға швед теледидарынан тікелей эфирде көрсетілді. 2010 жылы оның өмірінен жасалған "Cornelis" фильмі швед кинотеатрларында көрсетілді. Норвегиялық әнші Ханс Эрик Дывик Хусби (бұрынғы Turbonegro мүшесі) Врезвик рөлін ойнады.
Vreeswijk explained in one of his few interviews that he had taught himself to sing and play in the fifties by imitating his first idols Josh White and Lead Belly. His first album, Ballader och oförskämdheter (Ballads and rudenesses, 1964), was a hit which immediately gained him a large following among the emerging radical student generation. In this period he also played with Swedish jazz pianist Jan Johansson and his trio. His songs "Ångbåtsblues" ("Steam Boat Blues") and "Jubelvisa för Fiffiga Nanette" ("Joyful song for Clever Nanette") are classics from these recordings. His abrasive, frequently political lyrics and unconventional delivery were a deliberate break with what he was later to describe as a Swedish song tradition of pretty singing and harmless lyrics, "a hobby for the upper classes". Influenced by jazz and blues and especially by the singing style and social criticism of Georges Brassens, Vreeswijk "speak sings" his "insults", and compels his listeners to pay close attention to the words. His 1965 loose translation of Allan Sherman's masterpiece "Hello Muddah, Hello Fadduh" remains beloved to Swedes as "Brev från kolonien" (Letter from the summer camp) decades later, and could be said to have passed into folklore. A political singer with a bohemian lifestyle, Vreeswijk remained controversial in the sixties and early seventies, idolized by his fans but disapproved of by many others for his "rude" language and persistent interest in "unsuitable" people like prostitutes and criminals. Some of his records were blacklisted by the public broadcasting company Sveriges Radio. During this period, he not only wrote and recorded songs now considered classics, such as "Sportiga Marie" ("Sporty Marie") and several affectionate salutes to the ever less employable "Polaren Pär" ("My Buddy Pär"), but he was an actor on the stage, receiving considerable critical acclaim, most notably as Pilate in the Swedish version of Jesus Christ Superstar, and as Tevye in Fiddler on the Roof. He participated in Melodifestivalen (the Swedish preselection for the Eurovision Song Contest) in 1972 with "Önskar du mig, så önskar jag dig", which finished sixth. He also appeared in movies, including Svarta Palmkronor (Black Palm Trees, 1968), which was filmed on location in Brazil. Spending four months in Brazil began Vreeswijk's lifelong interest in Latin American music and social and political conditions, later seen for example in his Victor Jara album of 1978. Later in his career, Vreeswijk was to gain increasing fame and a wider audience both for his songs and his other work. He published several volumes of poetry in his lifetime and left a considerable manuscript legacy of poems which have been published since. He also became an important musical interpreter of the works of other people, recording the songs of Carl Michael Bellman, Evert Taube, and Lars Forssell. His fresh, bluesy renderings of Bellman and Taube, who had up to then been classics belonging to the "harmless" tradition that Vreeswijk despised, were artistic and commercial successes which extended his fanbase. The choice of Bellman was significant: Bellman's lively, romantic, pastoral, drinking and sometimes bawdy songs gained Vreeswijk the reputation of being a drunken womaniser, with the association of being "something of a Bellman himself". Like his friend Fred Åkerström, he gave Bellman's songs, "a new and more powerful expression" than they had had before, and like him identifying himself with Bellman's fictional character Fredman, expressing his drunkenness, poverty, and despair, with an intensity that increased in his performances over the years. Bellman's songs featured in many of his performances; two of his albums were dedicated to Bellman's songs, namely the 1971 Spring mot Ulla, spring! Cornelis sjunger Bellman containing 13 of Fredman's Epistles, and the 1977 Movitz! Movitz!, containing 12: the popular Epistle 81, Märk hur vår skugga, appears on both albums. Vreeswijk's own best known songs of the later seventies and early eighties tend to be dark in tone, like "Sist jag åkte jumbojet blues" ("Last time I Went by Jumbojet Blues", a metaphorical bad trip) and "Blues för Fatumeh", both addressing heavy drug addiction. Even though in this period Vreeswijk was a prey of tabloid scandal and in the news for his drinking problem and his debts (about both of which he spoke with frankness) rather than for his achievements, he remained highly productive. He is also known as the co writer of the Hep Stars song "Speleman" which was released for their album Songs We Sang 68. Towards the end of his life his reputation soared again, aided by the televising of some highly regarded nightclub shows, and by Agneta Brunius' TV documentary Balladen om den flygande holländaren (The Ballad of the Flying Dutchman) in 1986. By the time of his death from liver cancer at the age of fifty, Vreeswijk had become an icon of the Swedish music scene, and he was honored with burial at the cemetery of Katarina kyrka, a national cemetery in Stockholm. It was broadcast live on Swedish television. In 2010, Cornelis, a movie about his life, premiered in Swedish cinemas. Norwegian singer Hans Erik Dyvik Husby (previously in Turbonegro) played the role of Vreeswijk.
Голландиялық мансап
1966 жылы голланд телерадиокомпаниясы VARA Вреезвикті Нидерландқа шақырды. Ол бірнеше әнін голланд тіліне аударды және бірнеше жаңа ән жазды. Оның "De nozem en de non" ("The Greaser and the Nun") атты әнінің бірі сингл ретінде шықты, бірақ ол көпке танылмады. Оның алғашқы голланд тіліндегі альбомы тек 1972 жылы, он сәтті швед альбомынан кейін жарық көрді. "Корнелис Вреезвик" альбомының 100 000 данасы сатылды, ал "Veronica" синглі "Veronica" пираттық радиостанциясы қолға алғаннан кейін үлкен хитке айналды. Ол кезде оның "De nozem en de non" әні қайта жазылып, үлкен табысқа ие болды. Оның кейінгі альбомдары алғашқысының сәттілігіне жете алмады, және Вреезвик Нидерландта Швециядағыдай танымал болған жоқ. Бүгінгі күні голланд халқының көпшілігі "De nozem en de non" әнін ғана біледі. Дегенмен, Вреезвиктің Нидерландта әлі де жанкүйерлері бар, және 2000 жылы Корнелис Вреезвик қоғамы құрылды. Нидерландта оның танылмауының бір себебі – ол көнекілді адам сияқты көрінуі. Швецияда ұзақ тұрғандықтан, ол азаматтық алған жоқ болса да, жастығында үйренген голланд тілінің айтылуы мен сөздері 70-ші және 80-ші жылдары көнеріп қалды. Ол голланд және швед тілдерін жетік білгенмен, соңғысы оның негізгі тіліне айналды. Оның Стокгольм акцентімен айтылған швед тілі ерекше тапқыр және көркем болды.
In 1966, the Dutch broadcasting organisation VARA invited Vreeswijk to the Netherlands. He translated several of his songs into Dutch, and wrote a couple of new ones. One of his songs, "De nozem en de non" ("The Greaser and the Nun"), was released as a single, without much popular success. His first Dutch album was only released in 1972, after ten successful Swedish albums. 100,000 copies of Cornelis Vreeswijk were sold, and the single "Veronica" became a big hit after it was picked up by the pirate radio station Veronica. His old song "De nozem en de non" was then re recorded and released with much success. His later albums could not match the success of the first one, and Vreeswijk never achieved the fame in the Netherlands that he did in Sweden. Nowadays, only "De nozem en de non" is still known by the general Dutch public. Vreeswijk still has some fans in the Netherlands, however, and in 2000 the Cornelis Vreeswijk society was founded. One reason for his lack of popularity in the Netherlands was the impression that he was a bit old fashioned. Because of his long stay in Sweden, though he never became a citizen, the Dutch pronunciation and idiom that he had learned to speak in his youth were out of date in the seventies and eighties. Although he was fluent in both Dutch and Swedish, the latter became his primary language. His Stockholm accented Swedish was famously witty and expressive.
Кейінгі өмірі
Ол 1987 жылдың қыркүйегінде Упсала қаласында бауыр қатерлі ісігі мен қант диабетінен зардап шегіп, соңғы концертін берді. Ол соңғы альбомын және «Till Fatumeh» деген атпен өлеңдер жинағын жазды. Отбасын көру үшін ол Нидерландыға соңғы рет сапар шекті, Стокгольмге қайтып келді де, көп ұзамай дүниеден озды.
He gave his last concert in Uppsala in September 1987, suffering from liver cancer and diabetes. He recorded his last album and a book of poetry, both entitled Till Fatumeh. He travelled one last time to the Netherlands to see his family, returned to Stockholm and died soon afterwards.