Кіріспе

Рат Терьер – американдық ит тұқымы, шаруашылықта қолданылатын және аң аулауға серіктес ретінде танымал. Олардың тегі кішкентай аңшыл иттер, яғни фисттерге жақын. 1920 және 1930 жылдары шаруашылық фермаларында кеңінен таралған, қазір Біріккен (UKC) және Американдық Кеннел Клубтары (AKC) тарапынан мойындалған және сирек кездесетін тұқым саналады. Рат Терьерлер – есті және белсенді тұқым, оларды зиянкестерді жою үшін де, отбасылық жануар ретінде де ұстауға болады.

Сыртқы келбеті

Рат-терьердің бойы шамамен және иық биіктігіне жетеді. UKC анықтағандай, кішкентай өлшемді рат-терьерлер үй жануарлары және серіктес итке айналды, бірақ кішкентай рат-терьерлер әлі де аң аулауға жарамды. Стандартта «кішкентайдан орташаға дейін» делінген, ал кішкентай рат-терьердің өлшемі зиянкестер жасырынуды ұнататын жерлерге кіруге және олардың астына сыйып өтуге жеткілікті. Көбінесе , одан да ірі штаммдар өрбітілген. Олар Декер немесе Декер алыптары деп аталады, оларды ірі аң аулау серігін шығарған және Ұлттық рат-терьер қауымдастығы (NRTA, төмендегі «Тұқымды тану» бөлімін қараңыз) мойындаған селекционер Милтон Декердің құрметіне аталған. UKC және AKC Декер штаммын жеке тұқым ретінде танымайды; олар стандартты түр деп есептеледі. NRTA салмағы 10 кг аспайтын Toy түрін мойындайды. NRTA Тедди Рузвельт терьерін В типіндегі рат-терьер ретінде жіктейді. 1970 жылдары бір рат-терьерде түксіз мутация пайда болды және ол рат-терьер тұқымында таратылды. Даму кезеңінен кейін бұл желі бірнеше тіркемелерде жеке тұқым ретінде танылған американдық түксіз терьерге әкелді. Рат-терьерлердің терісі әртүрлі түстерде болады. Классикалық түсі – қара қоңыр нүктелі (қара үш түсті деп аталады), бірақ шоколад, қоңыр (көк алтыннан қара махоганиға дейінгі түрлерде), көк, изабелла (жемжұй), лимон және абрикос түстері де жиі кездеседі. Олар үш түсті немесе екі түсті болуы мүмкін, әрқашан белгілі бір мөлшерде ақ түс болуы керек. Сэбль кез келген түсті жабуы мүмкін. Жапырақты қоңыр (көбінесе «Calico») да қабылданады. Тегістеу әдетте терінің ақ бөлігінде немесе тері астында көрінеді. Бриндель, қазіргі уақытта негізгі тұқымдық стандарттарда рұқсат етілмеген, кейбіреулер оны дәстүрлі рат-терьер үлгісі деп санайды және осы үлгіні тұқымға қабылдауға бағытталған қозғалыс күшейіп келеді. Дегенмен, мерль соңғы кездері жасалған будандастырудың нәтижесі деп есептеледі және денсаулыққа байланысты проблемалар болғандықтан, көптеген рат-терьер өсірушілер оны қабылдамайды. Құлақ тік тұрады, бірақ сондай-ақ иілген немесе түймеленген болуы мүмкін, бұл ақылды және сергек көрініске үлес қосады. Құйрық дәстүрлі түрде шамамен 15 см-ге дейін қысқартылған, бірақ бобтейл гені рат-терьерлерде өте көп кездеседі және құйрықтың әртүрлі ұзындығына әкелуі мүмкін. Бүгінде кейбір өсірушілер табиғи, қысқартылмаған құйрықты артық көреді, ол тұқым стандарттарында қабылданған. Рат-терьерлер ақылды және қырсық болады, олар қалаған нәрселерін қалаған уақытта алудың жолын біледі. Олар энергиясы мен балалармен үйлесімділігіне байланысты жақсы отбасылық үй жануарлары болып саналады. Олар ойнақы және көп жаттығуды қажет етеді.

Тендерлік

Рат терьерлердің әлеуметтік сезімталдығы оларды оқытуды жеңілдетеді және орташа жануар иесі үшін олармен бірге өмір сүруді ыңғайлы етеді, бірақ бұл сонымен қатар оларды ерте жастан бастап кең ауқымды әлеуметтендірудің өте маңызды екенін білдіреді. Рат терьер күшігін дұрыс әлеуметтендіруге жануарды әртүрлі адамдар мен орындарға, әсіресе өмірінің алғашқы үш айында тануды қосу керек. Көптеген белсенді және ақылды тұқымдар сияқты, рат терьерлер де көп мөлшерде ақыл-ой жаттығулары мен физикалық жүктеме алғанда бақыттырақ болады. Рат терьерлер әдетте иелеріне адал және жас кезінде тиісті деңгейде тәрбие алса, өте құрметті болады.

Денсаулық

Тарихында үнемі басқа тұқымдармен шағылыстырылғандықтан, Рат-терьер тұқымы жалпы өте денсаулы болып келеді. Дегенмен, соңғы жылдары оның танымалдылығы артуына байланысты кейбір мәселелер жиірек кездесуде. Ит денсаулығы туралы ақпарат орталығы (CHIC) Рат-терьерлерді жамбас шығуына, жүрек аномалияларына, бүйрек безінің ауруларына, жамбас дисплазиясына және Легг-Кальве-Пертес синдромына тексеруді ұсынады. Дұрыс өсірілген Рат-терьердің орташа өмір сүру ұзақтығы 16–19 жылды құрайды.

Тарих

Ең ерте белгілі тышқан аулаушы иттің жазбасы – «Хатч» есімді ит туралы, оның қалдықтары 1545 жылы батып, 1982 жылы қайта ізделген Генри VIII-нің «Мэри Роза» флагманынан табылған. Хатчтың аралас тұқымды болғаны саналады және оны кеміргіштер популяциясын бақылау үшін кемеге әкелген. Бұл тұқымның аты оның алғашқы ата-бабаларының жұмысшы табының британдық көшпенділерімен АҚШ-қа әкелуімен байланысты, себебі бұл иттер тышқан аулауға пайдаланылған. Дегенмен, олардың көп бөлігі жылдамдық үшін өсірілген. Олардың жылдамдығы зиянкестерді бақылау және үйректер мен қоян сияқты ұсақ жануарларды аулау үшін қолданылады. 1890 жылдардан кейін, тұқым АҚШ-та танымал болғандықтан, олар бигльдермен, итальяндық грейхаундтармен және Манчестер терьерлерімен шағылыстырылды. Көптеген негізгі Rat Terrier-лерді «фейст» деп аталатын ұсақ аралас тұқымды аң аулаушы иттерден ажырату қиын болды. Кішкентай түрлері өте ертеде Rat Terrier желісінен бөлініп кетті, ал Toy Fox Terrier-дің UKC тіркеуі 1936 жылы басталды. Rat Terrier-лер 20-ғасырдың американдық шаруашылықтарында адал аң аулау серіктері және зиянкестерді тиімді өлтірушілер ретінде бағаланды: нәтижесінде, олар 1920-1940 жылдар аралығында ең танымал ит түрлерінің бірі болды. Алайда, химиялық пестицидтерді кеңінен қолдану және коммерциялық шаруашылықтың өсуі 1950 жылдардан бастап тұқымның күрт төмендеуіне әкелді. Тұқымның адал өкілдері тұқымдық желіні сақтап, қазіргі заманғы Rat Terrier-ін жасады. Rat Terrier-дің генетикалық әртүрлілігі тұқымның жалпы денсаулығына, өткір зиятына және мықтылығына үлкен үлес қосты. Көптеген қазіргі заманғы тұқымдар бірнеше негізгі иттерден дамытылып, жабық гендік қорынан таратылды. Керісінше, Rat Terrier ұзақ тарихында жақсартудан пайда көрді, пайдалы қасиеттер мен генетикалық өзгермелілікті әкелу үшін жүйелі шағылыстырулар жасалды. Қазіргі уақытта Rat Terrier тек үй жануары ретінде ғана емес, сонымен қатар бірнеше салаларда жұмыс істейтін ит ретінде де танымал болып келеді. Олардың мейірімді және тыныш мінезі, сонымен қатар кішкентай дене мөлшері оларды хосписте, депрессиямен күресуде, көмекші тұру орындарында және басқа да адамдарға күтім көрсету жұмыстарында қызмет етуге ыңғайлы етті. Полиция бөлімдері оларды контрабанданы іздеуге пайдалана бастады, өйткені олардың зиялы деңгейі оқытуды үш аптаға дейін қысқартады, бұл дәстүрлі полиция қызметіне пайдаланылатын тұқымдарға қарағанда әлдеқайда аз. Сонымен қатар, олардың кішкентай мөлшері көліктерді, үйлерді және түрме жасушаларын үлкен неміс қойшысы немесе басқа дәстүрлі полиция қызметіне пайдаланылатын иттерге қарағанда аз зақым келтіре отырып іздеуге мүмкіндік береді, сондай-ақ іздеу кезінде ештеңе табылмайтын жағдайда ірі қаржылық талаптардың ықтималдығын азайтады. Бір дерек көзі бір терьердің жеті сағат ішінде сыңарсыраған қорада 2501 сыңарды өлтіргенін (әр он секунд сайын орта есеппен бір сыңар) мәлімдейді.

Тұқымның танылуы

Rat Terrier ұйымдары тұқымның дамуы мен сақталуы үшін атқарылатын іс-қимылдар жөніндегі әдеттегі пікір келіспеушіліктерді көрсетеді. Жұмысшы тұқымдар арасындағыдай, басты мәселелер – тұқымды ең жақсы бейнелейтін ит түрі қандай және иттің жұмысқа қабілеттері конформациялық көрмелердегі бәсекеге сай таңдау арқылы құрбандыққа шалына ма. Американың Rat Terrier клубы – Америкалық Kennel Club (AKC) үшін ресми тұқымдық ата-ана клуб. Rat Terrier-лер 2012 жылдың маусымында AKC-нің терьерлер тобына қабылданды. Rat Terrier-лер 15 жылдан бері Біріккен Kennel Club (UKC) жарыстарында қатысып келеді. UKC – иттерге жарысу үшін көптеген мүмкіндіктер ұсынатын, отбасылық қарым-қатынасқа бауырсалықпен қараушы ұйым. Ұлттық Rat Terrier қауымдастығы – ең ірі тәуелсіз тіркеуші және ондаған жылдар бойы тұқымдық ағаштарды сақтап келеді. Тұқымның жұмысшы терьерлік табиғаты зардап шегетінін сезіне отырып, бұл клубтар мен қауымдастықтардың арасында Kennel Club-тың жабық тіркелімінің асыл тұқымды өсіру ережелеріне қарсы шығушысы ең белгілісі болып табылады. Декердің аң аулау терьерінің тіркелімі Декер Giant үшін арнайы құрылды. Бұл тіркелімнің мақсаты – Декерді стандартты Rat Terrier-ден ерекшелендіретін барлық қасиеттерін сақтап, аң аулау қабілетін арттыру. UKC бұл тұқымды 1999 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде мойындады. AKC 2010 жылдың 1 шілдесінде Rat Terrier-ді тұқым ретінде мойындады; алайда, оларға 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап AKC серіктес іс-шараларында (Бағыну, Шапшаңдық, Ралли) қатысуға рұқсат берді. AKC санкциясы бойынша титул алған алғашқы Rat Terrier 2006 жылдың 14 қаңтарында Калифорния штатының Ван-Нюйс қаласында Харпурдың Giddy Upp "Gigi" және D. Davidson Harpur иесіндегі "Шапшаңдық" байқауында болды. 2012 жылдың маусым айында AKC терьерлер тобына Rat Terrier қабылданды. Бірінші AKC чемпион Rat Terrier "Энни" GCH GRCH King Pen RnB's Queen Ann болды, ол Калифорния штатының Модесто қаласындағы Шерри және Дуд Ли Хендрикске тиесілі.