Кіріспе
Чай ағашының жапырақтарынан алынған эфир майы, Melaleuca alternifolia. Чай ағашы майы, сондай-ақ мелалеука майы деп те аталады, жаңа, камфоралы иісі бар және ашық сарыдан түссүзге дейін болатын эфир майы. Ол Австралияның Квинсленд штатының оңтүстік-шығысы мен Жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстік-шығыс жағалауында өсетін Melaleuca alternifolia түлкіағашының жапырақтарынан алынады. Майдың құрамында көптеген химиялық қосылыстар бар, және ол ауаға ұшыраса, тотығады. Чай ағашы майын коммерциялық тұрғыда пайдалану 1920 жылдары басталды, оның бастамашысы – кәсіпкер Артур Пенфолд. Дәстүрлі медицинада, әдетте тері ауруларын емдеу үшін төмен концентрациядағы жергілікті препарат ретінде қолданылады, бірақ клиникалық тиімділігін растайтын деректер аз. Чай ағашы майы АҚШ-та патенттелген өнім де, мақұлданған дәрі де емес. Оны ауызға алғанда улы, және балалар үшін қауіпті. Зерттеулердің жеткіліксіз сапасы салдарынан осы талаптарды қолдайтын жеткілікті дәлелдер жоқ. Еуропалық дәрі-дәрмек агенттігінің дәрілік өсімдіктер жөніндегі комитетінің (CHMP) мәлімдемесіне сәйкес, дәстүрлі қолданыс бойынша, чай ағашы майы «кішкентай, беткей жараларға, жәндік шаққан жерлерге және кішкентай іріңділерге» ем бола алады, сондай-ақ денешілдердің аяғының шағын жағдайында қышынуды азайтуға көмектеседі. CHMP-нің пікірінше, чай ағашы майы 12 жасқа дейінгі балаларға қолданылмауы керек. Балаларда бас құрттарын емдеу үшін ұсынылмайды, себебі оның тиімділігі мен қауіпсіздігі анықталмаған, және ол терінің тітіркенуіне немесе аллергиялық реакцияларға әкелуі мүмкін. Чай ағашы майының демодекс кенесінен туындаған инфекцияны емдеуде тиімді екенін көрсететін нақты дәлелдер жоқ.
essential oil isolated from the leaves of the tea tree, Melaleuca alternifolia
Tea tree oil, also known as melaleuca oil, is an essential oil with a fresh, camphoraceous odor and a colour that ranges from pale yellow to nearly colourless and clear. It is derived from the leaves of the tea tree, Melaleuca alternifolia, native to southeast Queensland and the northeast coast of New South Wales, Australia. The oil comprises many constituent chemicals, and its composition changes if it is exposed to air and oxidizes. Commercial use of tea tree oil began in the 1920s, pioneered by the entrepreneur Arthur Penfold. As a traditional medicine, it is typically used as a topical medication in low concentrations for the treatment of skin conditions, but little evidence exists of clinical efficacy. Tea tree oil is neither a patented product nor an approved drug in the United States, It is poisonous if consumed by mouth and is unsafe for children. insufficient evidence exists to support any of these claims due to the limited quality of research. According to the Committee on Herbal Medicinal Products (CHMP) of the European Medicines Agency, traditional usage suggests that tea tree oil is a possible treatment for "small, superficial wounds, insect bites, and small boils" and that it may reduce itching in minor cases of athlete's foot. The CHMP states that tea tree oil products should not be used on people under 12 years of age. Tea tree oil is not recommended for treating nail fungus because it is yet to be proven effective, It is not recommended for treating head lice in children because its effectiveness and safety have not been established and it could cause skin irritation or allergic reactions. There is no good evidence tea tree oil is an effective treatment for demodex mite infestations.
Уыттылық
Шәй ағашы майы ауызға түскен кезде өте улы. Ол ұйқышылдық, бағдаудың шатысуы, көріністер, кома, дененің тепесін жоғалту, әлсіздік, құсу, іш кешіру, лоқсығу, қан жасушаларының қалыптан ауытқуы және күшті бөртпелерге себеп болуы мүмкін. Оны балалар мен үй жануарларынан алыс ұстау керек. Шәй ағашы майын теріге жағу аллергиялық реакцияны тудыруы мүмкін. Қолайсыз әсерлерге терінің тітіркенуі, аллергиялық контактты дерматит, жүйелік контактты дерматит, сызықтық иммуноглобулин А ауруы, көп түрлі эритема сияқты реакциялар және жүйелік гиперсезімталдық реакциялары жатады. Аллергиялық реакциялар майдың жарық пен ауаға ұшырауынан пайда болатын түрлі тотығу өнімдеріне байланысты болуы мүмкін. Сондықтан, тотыққан шәй ағашы майын пайдалануға болмайды. Австралияда шәй ағашы майы, көбінесе балаларда улануға себеп болатын көптеген эфир майларының бірі болып табылады. 2014 жылдан 2018 жылға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльсте 749 жағдай тіркелді, бұл эфир майларынан уланудың барлық жағдайларының 17% құрайды.
Гормоналды әсерлері
Чай ағашы майы ерлер мен жасы келмеген балаларда емізу бездерінің қалыптан тыс үлғаюына себеп болуы мүмкін. 2018 жылы Ұлттық қоршаған орта денсаулығы институты жүргізген зерттеуде оның құрамындағы төрт химиялық зат (эвкалиптол, 4-терпинеол, дипентен және альфа-терпинеол) эндокриндік жүйені бұзатыны анықталды, бұл майдың қоршаған ортаға тигізетін әсеріне қатысты алаңдаушылық тудырады.
Жануарларда
Иттер мен мысықтарда жоғары дозаларды сыртқа қолданғаннан кейін өлім немесе уыттылықтың өтпелі белгілері (екі-үш күнге созылатын), мысалы, әлсіздік, осалдық, координацияның бұзылуы және бұлшық еттердің дірілі, байқалған. Ауызға қабылдау арқылы уыттылықты тексеру үшін егешқұйрықтың орташа өлімшік дозасы (LD50) 1,9–2,4 мл/кг құрайды. Чай ағашы майының құрамында әртүрлі фитохимиялық заттар бар, олардың ішінде терпинен-4-ол басты компонент болып табылады. Чай ағашы майының коммерциялық өндірісі 1920 жылдары австралиялық химик Артур Пенфолд бірнеше жергілікті өндірілген майлардың бизнес әлеуетін зерттеген кезде басталды; ол чай ағашы майының антисептикалық қасиеттері бар екенін хабарлады. Чай ағашы майы алғаш рет Австралиядағы Melaleuca alternifolia-дан алынған, және бұл түр коммерциялық маңызын сақтап келеді. 1970 және 1980 жылдары коммерциялық шаруашылықтар M. alternifolia-дан чай ағашы майын көп көлемде өндіре бастады. Осы шаруашылықтардың көпшілігі Жаңа Оңтүстік Уэльсте орналасқан. Melaleuca linariifolia және Melaleuca dissitiflora-дан су бумен айну арқылы да ұқсас майлар өндірілуі мүмкін. Чай ағашы майының қолжетімділігі және патенттелмегендігі, егер тиімділігі дәлелденсе, кедейлерге пропорционалды түрде әсер ететін, мысалы, қышыма сияқты ауруларға өте ыңғайлы етеді, бірақ осы қасиеттері корпорациялардың оны дамытуға және растауға деген қызығушылығын азайтады.