Кіріспе

Американдық астролог (1895–1985)

Дэйн Рудхяр (23 наурыз 1895 – 13 қыркүйек 1985), шын аты Дэниел Ченневьер, американдық жазушы, модернист композитор және гуманистік астролог болған. Ол қазіргі заманғы трансперсоналды астрологияның негізін салушысы.

Өмірбаян

Дане Рудхяр 1895 жылғы 23 наурызда Парижде дүниеге келген. 12 жасында ауыр сырқаттан соң жасалған операция оны мүгедек қалдырды, ол дене қимылының шектеулі болуын өтеу үшін музыка мен интеллектуалды дамуға бет бұрды. Ол Сорбоннада, Париж университетінде (16 жасында бітірді) және Париж консерваториясында оқыды. Философияға ерте қызығушылығы және Париждегі суретшілер қауымымен байланысы оның барлық өмірдің циклдік сипатта екендігіне сендіруіне әкелді. Жастық шағында Ницшеден әсер алған Рудхяр өзін жаңа дәуірдің мәдени эволюциясының "тұқым себушісі" деп санады. 1916 жылдың қараша айында Рудхярдың музыкасы оны Нью-Йорк Метрополитен Операсы арқылы Нью-Йорк қаласына жеткізді. Бұл Америка Құрама Штаттарында орындалған алғашқы политональды музыкалық шығармалардың бірі болды. Ол сондай-ақ Америкадағы алғашқы жапондық Дзен шеберлерінің бірі – Сасаки Рошимен танысты, ол оны Шығыс философиясы мен эзотериканы зерттеуге бағытталды. 1920 жылдары Калифорнияда тұрды (жиі Нью-Йоркке сапар шекті), ал 1930 жылы тәуелсіз теософ Уилл Левингтон Комфорттың хатшысы Марла Контентоға үйленді. Комфорт Рудхярды Марк Эдмунд Джонсқа таныстырды, ол оны астрологиямен таныстырды. Рудхяр Джонстан астрология бойынша нұсқаулықтарды алды. Рудхяр Карл Густав Юнгтың психологиялық еңбектерін зерттеген кезеңде астрологияны үйренді және астрология мен Юнг психологиясын біріктіру туралы ойлай бастады. Рудхяр мен Эя 1953 жылы ажырасқанға дейін Колорадо, Нью-Мексико, Айова және Нью-Йорк штаттарында өмір сүрді. Келесі екі онжылдық бойы Рудхяр астрология туралы жазуды және лекция оқуды жалғастырды, бірақ астрологиялық қауымдастықта құрметке ие болғанымен, одан тыс жерлерде оның есімі көп танылмады. Жаңа дәуір қозғалысы пайда болғаннан кейін, 1970 жылдары ғана ірі баспа үйлер оны танып, оның еңбектерін жариялай бастады: алғашқылардың бірі 1970 жылы Penguin Books баспасында жарық көрген «Астрология практикасы» кітабы болды. 1969 жылы Рудхяр өзінің көзқарасын дамытуға бағытталған шағын кәсіби ұйым – Халықаралық гуманистік астрология комитетін құрды. Ол өміріндегі ең жемісті кезеңдерінің бірін бастады, келесі он жыл ішінде жылына бірнеше кітап жариялады. Ол трансперсоналдық психологияның түсініктерін қабылдады, ол өзгертілген және жоғары деңгейдегі саналық күйлерін зерттеуге бағытталған, ал 1970 жылдардың ортасына қарай гуманистік астрологиядан асып, оны «трансперсоналдық астрология» деп атады. Ол сондай-ақ Жаңа дәуір қозғалысы туралы ойлана бастады және планеталық сана мен Жаңа дәуір философиясы туралы бірнеше терең зерттеулер жазды. Дане Рудхяр 1985 жылғы 13 қыркүйекте Сан-Францискода қайтыс болды.

Астрологиялық жазбалар

Рудхьярдың қырықтан астам кітабы мен жүздеген мақаласының көбі астрология мен руханилыққа арналған. Астрология саласында оның атын шығарған кітабы – осы тақырыптағы алғашқы еңбегі, "Тұлға астрологиясы" (1936). Астрологияның негізінен болжам жасау емес, интуитивті түсініктерді дамыту екенін айтқан "Тұлға астрологиясы", Рудхьярдың өзге де жазбаларына тән, тығыз және қиын стильде жазылса да, "еркін таңдау" астрологиясының ең ықпалды еңбектерінің бірі болды. Рудхьярдың астрологиялық еңбектері 1960-1970 жылдардағы Жаңа дәуір қозғалысына, әсіресе ол тұрған және лекция оқыған Сан-Францискодағы хиппилер арасында үлкен әсер етті. Рудхьяр "шынайы алғашқы хиппилерді" Жаңа дәуірдің алға басушылары деп есептеді. 1967 жылы бұл оқиға Сан-Францискодағы "Махаббат жазы" кезеңінде ең жоғары деңгейге жетті. Ең бастысы, 1972 жылы Дейн Рудхьяр Суқұйғыш дәуірі 2062 жылы басталады деп болжады.

Музыка және музыкалық композициялар туралы жазбалар

Дане Рудхяр музыка туралы да көп жазды, «Клод Дебюсси және оның шығармалары» (1913), «Диссонанстық үйлесім» (1928), «Инду музыкасының қайта жаралуы» (1928), «Дыбыстың жаңа сезімі» (1930) және «Тонның сиқыры мен музыка өнері» (1982) сияқты кітаптар жариялады. Рудхярдың өзінің композициялары диссонанстық гармонияны пайдаланады, бірақ Чарльз Сигердің туындылары сияқты жүйелі емес; Рудхяр мұндай қатаң тәсілге философиялық тұрғыдан қарсы болды. Оның музыкалық ой-өрісіне Анри Бергсон және теософия ықпал етті, ал ол композиторларды медиумдар деп қарастырды, «жаңа композитор» енді «композитор» емес, шақырушы, сиқыршы. Оның материалы – оның музыкалық аспабы, тірі нәрсе, өзінің өмірлік заңдарымен жабдықталған, формулаларды келемеждейтін, қорқынышты түрде тірі құпия. Рудхярдың ең ерекше музыкасы фортепианоға арналған, оның ішінде «Тетраграмма» (1920–67) және «Пентаграмма» (1924–26) сериялары, «Синтония» (1919–24, қайта жөнделген 1967) және «Граниттер» (1929) бар. Оның туындыларының көбісі қысқа бөлімдерден тұрады – ол ұзақтық пен оған байланысты құрылымдық талаптар абстракцияға және дыбыстың сезімтал физикалық жаратылысынан алшақтатуға әкеледі деп ойлады. Ол ХХ ғасырдың басындағы бірнеше композиторларға, соның ішінде Рут Кроуфорд пен Карл Рагглсқа, сондай-ақ Генри Коуэллтің айналасындағы «ультрамодернистер» деп аталатын топтың мүшелеріне әсер етті. Коуэлл оған «Рудхяр» (1924) атты жеке фортепианолық пьесасымен құрмет көрсетті. Өмірінің соңында Рудхярдың музыкалық шығармашылығы композиторлар Джеймс Тенни, Хсиунг Зей Вонг және Питер Гарландпен қайта ашылды, олар Рудхярдың «ең жақсы туындылары 1920 және 1970 жылдары жарық көрді!» деп мәлімдеді.