Кіріспе

Жапондық тауарлық дүкендер желісі Широкия (白木屋) – Жапонияда негізделген, кейіннен Гонолулуде орналасқан және АҚШ-та тіркелген Shirokiya Holdings, LLC корпорациясына тиесілі болған тауарлық дүкендер мен басқа да бөлшек сауда орындарының желісі. Компанияның соңғы филиалы 2020 жылы жабылды.

Компанияның жалпы көрінісі

Shirokiya, Inc. (дүкен) жеті адамнан тұратын директорлар кеңесімен басқарылады, олардың барлығы Shirokiya Holdings, LLC бас компаниясының үлесіне ие. Бас директор және президент – жапондық Кодзи Хаяши, ол сонымен қатар компанияның Жапонияда сақталған қызметтерін де басқарады. Директор және дүкен менеджері Уолтер Ватанабе, сондай-ақ қалған директорлар операциялардың көп бөлігін қадағалайды және дүкеннің жоғары басшылығы қызметін атқарады.

Тарих

1662 жылдың тамызында Хикотаро Омура Эдода (қазіргі Токио) Нихонбашиде құрғақ тауарлар дүкенін ашты. Омура дүкенге Широкия Гофукутен деп ат қойды, бұл ат 20-ғасырға дейін сақталды. Келесі бірнеше жүз жыл бойы дүкен бірте-бірте кеңейді, ал Жапония Мейдзи дәуіріне енген кезде Широкия және оның сол кездегі басты бәсекелесі Мицукоши 1886 жылы киім-кешек пен басқа да тауарларды сатуға кірісті. 1903 жылы Широкия батыс үлгісіндегі дүкен ашты, ал сегіз жылдан кейін сол көшенің бойында ірі дүкен құрылды. Широкия үшін шешуші сәт – компанияның қызметін құртқан табиғи, қаржылық және адам тудырған апаттар тізбегі болды. Біріншісі – 1923 жылғы Токио жер сілкінісі, ол бастапқы дүкен ғимаратын толығымен қиратты (кейін ол заманауи архитектуралық стильде қайта жаңартылды). Бірнеше жыл өткен соң, 1932 жылдың 16 желтоқсанында ірі өрт болды, ол үлкен ғимаратты жойды және 14 адамның қаза болуына әкеп соқты. Соңында, Широкияның негізінен Токиода шоғырланған активтері Екінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі Жапонияның оккупациясы кезінде қирады, ал бүкіл елге тараған Мицукоши жағдайы жақсырақ болды. 1958 жылға қарай Широкияның жағдайы айқын түрде нашарлап кетті; Батыста кең таралған, бірақ Жапонияда бұрын-соңды естімеген инновациялық маркетингтік тәсілдерді қолданғанына қарамастан, Мицукоши Жапонияның бөлшек сауда саласындағы басты орынды нығайтып алды.

Токю дәуірі

1958 жылы, өзін жаулықпен сатып алудан қорғау мақсатында, Широкия сол кезде бөлшек сауда саласына кеңейіп жатқан теміржол компаниясы – Токиу тобына қосылуға келісті. Барлық жапондық дүкендерді Токиу универмагтары желісімен біріктіру ниетімен, Широкия бренді жапондық өмірден бірте-бірте жоғалып, 1967 жылы Нихонбашидағы филиалының атын өзгертумен аяқталды. Дегенмен, Токиумен бірігу Широкия тауарлық белгісін пайдалана отырып, шетелге кеңейуге мүмкіндік берді. 1959 жылдың 29 қазанында Широкияның Жапониядан тыс алғашқы филиалы Гавайидегі, сол кезде салынып біткен Ала Моана орталығында ашылды. 1966 жылы универмаг Ала Моанадағы басқа орынға, Либерти Хаус (қазіргі Macy's) универмагының қарсы жағына көшірілді және 50 жыл бойы сол жерде қалды. 1973 жылдың қараша айында Мауи аралында филиал ашылды. 1981 жылдың 2 сәуірінде Перл-Харбор маңындағы Перлридж қаласында екінші филиал ашылды. Бұл үш дүкен жергілікті тұрғындар мен туристердің арасында танымал болғанымен, олардың табысы тұрақсыз болды. 1990 жылдары Жапония экономикасы құлдыраған кезде, Токиу тобы ауыр қарызға батты. 2001 жылға қарай компанияның қарызы 470 миллион долларға жетті, ал 1999 жылы 330 жылдық тарихы бар Нихонбашидағы бас кеңсесін жабуға мәжбүр болды. Қосымша шығындарды қысқарту мақсатында, Токиу шетелдегі бизнесін сатуға немесе толығымен жабуға кірісті. Соңында назар Широкия дүкендеріне ауды, Перлридждегі дүкен 2001 жылдың наурыз айында, ал Мауидегі дүкен сол жылдың мамыр айында жабылды. Бұл жайтқа клиенттер зор наразылық білдірді. Сенатор Дэниел Инуэй бастаған Хавай мен Жапонияның 30 мың тұрғыны қол қойған петиция Токиуге жіберілді, олар Токиудың «Широкия дағдарысына» лайықты шешім табатынына үміттенді. Жапония мен Гавайидегі жаңалықтар Токиу барлық сауда орындарын жабып, қалған мүлкін сатуды және тек жапондық бизнесіне назар аударуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Бұл жағдай Токиу барлық дүкендер үшін жалдау шартын қайтадан келісуден бас тартқан кезде одан да ушықты.

Қазіргі заман

Токиу компаниясы Широкия компаниясын Гавайидегі дүкеннің жеті жоғары лауазымды басшысына 1 долларға сатты, осылайша 23 миллион долларлық зиянға ұшырады. Токиудің Гавайидегі жалғыз қалған активі – Ала Моана орталығындағы Широкия бөлімшесінде болашақ кеңейтім құрылысы құқығын қамтитын келісім Широкияның сақталуын қамтамасыз етті. Алайда, жапондық БАҚ-та Жапонияның ең көне компанияларының бірінің АҚШ-қа өткені туралы хабарлар тарады. Жаңадан құрылған Shirokiya Holdings дереу операциялар мен активтерді оңтайландырып, қалған дүкенге жалдау шартын қайта келісіп алды. 2002 жылдың 17 қарашасында Широкия қайта ашылды, сол кездегі губернатор Бенджамин Дж. Каэтано бұл күнді «Широкия күні» деп жариялады. Келесі жылы, 2003 жылдың 14 шілдесінде Shirokiya Holdings 35 миллион долларлық таза сату көлемін хабарлады. 2016 жылдың 31 наурызында Широкия Ала Моана орталығындағы бөлімшесін жапты, ал 2016 жылдың 25 маусымында сол сауда орталығының жаңа көше деңгейінде Shirokiya Japan Village Walk ашылды. Ескі Киото қаласын еске түсіретін дәстүрлі жапон қалашығы стилінде жасалған Japan Village Walk төрт негізгі тақырыптан тұрды: Yataimura (тамақ алаңы және сыра бағы), Zeppin Plaza (сауда көшелері), Omatsuri Hiroba (фестиваль және іс-шаралар алаңы) және Guardian Spirits Sanctuary (жақсылыққа ие құдайлар). Бұрынғы Широкия орны Vintage Cave Club-тың үстінде «The Lanai» деп аталатын тағы бір Ала Моана орталығының тамақ алаңына айналдырылды. 2020 жылдың наурыз айында COVID-19 пандемиясының салдарынан Shirokiya Japan Village Walk және оған іргелес Vintage Cave мейрамханасы жабылды. 2021 жылы Ала Моананың бас компаниясы 2020 жылы жабылғаннан кейін қайта ашылмаған орналасқан жерлері үшін Shirokiya Holdings Inc. компаниясына 8 миллион долларға жуық жалдау ақысы бойынша талап қойды. Shirokiya «Ала Моана» жалға беру шартын заңсыз бұзды және пандемия мен жаңа орынға көшу салдарынан компанияға табысқа жету мүмкіндігін бермеді деп қарсы талап айтты. Жабық орналасқан жерлерде қалған жабдықтар мен мүлікке қол жеткізу үшін соттасқаннан кейін, 2021 жылдың қарашасында келіссөздерге ұрыныс жасау сәтсіз аяқталды.