Кіріспе

Олдос Хакслидің романы, «60 минуттық» телешоу сегменті. «Нұсқау-қарсы нұсқау» – Олдос Хакслидің романы, алғаш рет 1928 жылы жарық көрді. Бұл Хакслидің ең көлемді романы, және ол бұрынғы туындыларына қарағанда әлдеқайда күрделі және мазмұнды болды. Modern Library журналы «Нұсқау-қарсы нұсқау» романын 20 ғасырдың ең үздік 100 ағылшын тіліндегі романының тізімінде 44-орынға қойды. Роман 2024 жылы АҚШ-та авторлық құқығынан босады.

Атауы және құрылымы

Романның атауы – пікірсайыстағы аргументтер ағынына сілтеме жасайды. Бір орталық сюжеттің орнына, бір-бірімен байланысты сюжет желілері мен қайталама тақырыптар бар (музыкалық «контрпункттегідей»). Роман-а-клеф ретінде, кейіпкерлердің көпшілігі нақты адамдардың негізінде жасалған, олардың көпшілігі Хакслиді жеке таныған, мысалы, Д.Х. Лоуренс, Кэтрин Мэнсфилд, Нэнси Кунард және Джон Миддлтон Мюрри. Ал Хаксли романның жазушысы ретінде Филип Кварлс болып бейнеленген. Хаксли «Пойнт-Контер-Пойнт» романының өзінде, Кварлстың санасы арқылы, романның құрылымын сипаттады:

«Фикцияның музыкаландырылуы. Символисттердің жолымен емес, дыбысқа мәнді бағындыру арқылы. Бірақ кең ауқымда, құрылымда. Бетховен туралы ой жүгіртіңіз. Көңіл күйінің өзгеруі, күрт өтулер. Одан да қызығы – модуляциялар, бір тоналдықтан екіншісіне емес, көңіл күйден көңіл күйге ауысулар. Бір тақырып айтылады, содан кейін дамытылады, пішіні өзгертіліп, бірте-бірте деформацияланады, сол себепті әлі де танылса да, мүлдем басқаша болып кетеді. Мұны романға қалай енгізуге болады? Күрт өтулер оңай. Сізге жеткілікті мөлшерде кейіпкерлер мен параллель, контрапункттік сюжеттер қана керек. Тақырыпты ауыстырып отыруға болады. Бірақ модуляциялар мен вариациялар одан да қиын. Романшы жағдайларды және кейіпкерлерді қайталайды, арқылы модуляция жасайды. Ол бірнеше адамның ғашық болуын, өлуін немесе әртүрлі жолмен дұға етуін көрсетеді – бір мәселенің әртүрлі шешімдері. Немесе керісінше, бірдей адамдар әртүрлі проблемалармен бетпе-бет келеді. Осылайша сіз тақырыптың барлық қырларын модуляциялай аласыз, әр түрлі көңіл күйде вариациялар жаза аласыз. Тағы бір жол: Романшы құдайға тән шығармашылық құқықты алып, оқиғаның әртүрлі аспектілерін – эмоционалдық, ғылыми, діни, метафизикалық және т.б. қарастыруды жөн көреді. Ол бір аспектіден екіншісіне ауысады – мысалы, эстетикалықтан физикалық-химиялыққа, діниден физиологиялық немесе қаржылыққа. Романда жазушыны қосыңыз. Ол эстетикалық жалпыламаларды негіздейді, бұл, кемінде, маған қызықты болуы мүмкін. Ол эксперименттерді де ақталады. Оның туындыларының үлгілері әңгіме айтудың басқа мүмкін немесе мүмкін емес жолдарын көрсете алады».

Нағыз британдық фашистер

Эвеард Вебли кейіпкері мен оның Британдық еркіндіктер бауырластығы және Освальд Мосли мен Британдық фашистер одағы арасында салыстырулар жасалды. Алайда, Хаксли «Point Counter Point» романын жазғанда, Мосли әлі де Лейборист партиясының белгілі бір мүшесі болып, 1931 жылға дейін солай болды. Британдық фашистер одағы 1932 жылға дейін құрылмады. Мослиден бұрын басқа да фашистік топтар болды, олардың ең танымалдары – Британдық фашистер, және мүмкін, солардың бірі Хакслиге шабыт берген болуы мүмкін. 1996 жылы «Point Counter Point» қайта басылғанда, Мослидің ұлы Николас романға жаңа кіріспе жазып, осы байланыс туралы әңгімелейді. Дэвид Брэдшоу Веблидің ең мүмкін көзі – «Киббо Кифт» ұйымын құрған Джон Харгрейв екенін айтады.