Кіріспе

Музыкалық аспап

Дайын гитара – бұл аспаптың сымдарына немесе олардың арасына түрлі заттарды қою арқылы, соның ішінде басқа да кеңейтілген техникаларды пайдалану арқылы дыбыс өрнегі өзгертілген гитара. Бұл тәжірибе кейде "үстел гитарасы" деп аталады, себебі көптеген дайын гитара шеберлері аспапты әдеттегідей қолымен ұстамай, оны үстелге қойып, оған әсер етеді. Сыртқы заттарды пайдалану арқылы аспаптың дыбысын өзгерту идеясы басқа да аспаптарға қолданылды, ең әйгілісі – Джон Кейдждің дайын пианиносы, ол дайын гитарадан бұрын пайда болған.

Тарих

Дайын гитаралар үшін аспапты дайындаудың маңызды мақсаттарының бірі – оның тембрін өзгерту, яғни дыбыстың негізгі тондық құрамын өзгерту. Бұл әдетте ішектерге немесе олардың астына түрлі заттар қою арқылы жасалады. Бұл заттардың өзіндік дыбысы болуы мүмкін, мысалы, қалам серігі, бірақ сонымен қатар ерекше ішек резонансын тудыруы немесе тепе-теңдік сияқты әрекет етіп, соққанда эхо немесе гулді дыбыс шығаруы мүмкін. Көптеген дыбыстар сағаттарға, қоңырауларға, Батыс емес музыкалық аспаптарға, тіпті ішектері жоқ соққы аспаптарына ұқсайды.

Бьёрн Фонгаард

Норвегиялық композитор және гитарашы Бьёрн Фонгаардтың (1919–1980 жж.) тарихы, дайындалған гитараның алғашқы қадамдарын белгілеген болуы мүмкін. Ол бастапқыда тақтымды гитараны құрастырумен, тақташаны бейімдеу арқылы айналысты, бірақ одан ерте қалып, дайындалған гитара техникаларының алуан түрлеріне көшті. Осы жанрдағы оның алғашқы туындылары 1960 жылдардың ортасында пайда болды.

Кит Роу

Гитараны дайындау әдісін 1960 жылдардың соңында Кит Роу Джексон Поллоктың сурет салу әдісін және Джон Кейдждің дайындалған фортепианосын үлгі етіп әзірледі. Роу түрлі дайын гитара техникаларын жасады: гитарды үстелге жайғастырып, ішектерін, корпусын және датчиктерін әдеттен тыс тәсілдермен қолданып, қараңғы, ойлы, тартымды, кең және жат сипатталатын дыбыстар тудырды. Ол гитарада ойнау үшін кітапхана карточкасы, резеңке өшіргіш, серіппелер, қолмен ұсталатын электр желдеткіштері, аллигатор қысқыштары және кеңседе жиі қолданылатын заттар сияқты нәрселерді пайдаланды.

Фред Фрит

Тағы бір новатор – Фред Фрит, ол 1974 жылы "Guitar Solos" атты жеке альбомын шығарды. Альбомда Фриттің дайындалған гитараларында орындалған, сүйемелдемесіз және импровизацияланған сегіз трек бар. Альбом 1936 жылғы модификацияланған Gibson K 11 гитарасы арқылы жазылған. Фрит сырғалардың үстіне қосымша датчик орнатты, бұл оған табақшасы бар нотаның екі жағынан да дыбысты күшейте алуына мүмкіндік берді. Содан кейін ол гитара табақшасын капо арқылы екіге бөлді, нәтижесінде оның екі гитарасы болды, әрқайсысы жеке күшейтіліп, әрқайсысын екі қолмен тәуелсіз ойнауға болатын. Дыбыстарды одан да бөлу үшін ол әртүрлі жерлерге арқанға аллигаторлы қысқыштарды бекітті. Соның нәтижесінде бірнеше дыбыс көздері бар гитара пайда болды, оларды микшерге жіберіп, стерео дыбыс кеңістігіне таратуға болады.

Өзгелерге арналған аспаптар

1970 жылдардың басынан бастап, гитарист және аспап жасаушы Ханс Райхел үшінші көпірге ұқсас ерекшеліктері бар ерекше гитаралар жасады. Юрий Ландман, бастапқыда атональды деп есептелген дайындалған гитарада ойнау әдісінен туындаған таза интонациялық музыкалық шкала жасады, ол скрипканың астына үшінші көпір қоюға негіделген. Ол осы шкаламен "Moodswinger" деп аталатын аспапты құрды. Бұл көпір гармониялық қатардың түйіндік позицияларында орналасқанда, аспаптың күші артады, обертон анық естіледі және қарсы, қосымша жіп бөлігімен үйлесімді қатынаста болатын гармониялық мультифоникалық дыбысты құрайды.