Кіріспе

Pterophyllum – Cichlidae тұқымдасына жататын тұщы су балықтарының шағын туысы. Pterophyllum туысына жататын барлық түрлер тропикалық Оңтүстік Америкадағы Амазонка бассейні, Ориноко бассейні және Гвиана қалқанының әртүрлі өзендерінен шыққан. Pterophyllum туысының үш түрінің де дене пішіні цихлидтерге тән емес, өте жақсы бүйірінен қысылған, дөңгелек денелі және созылған үшбұрышты арқа және анальды қанаттары бар. Осындай дене пішіні оларға тамырлар мен өсімдіктер арасында, көбінесе тік беттерге жасырынуға мүмкіндік береді. Табиғатта кездесетін ангел балықтары көбінесе көлденең жолақты болып келеді, бұл оларға қосымша камуфляж жасауға көмектеседі. Сурет Ғылыми атауы Таралу Pterophyllum altum Pellegrin, 1903 Ориноко өзені бассейні және Оңтүстік Венесуэладағы Жоғарғы Рио-Негро су алабы, Оңтүстік-Шығыс Колумбия және Бразилияның солтүстік бөлігінде Pterophyllum leopoldi (J. P. Gosse, 1963) Амазонка өзені (Манакапуру мен Сантарем арасында), Эссекибо өзені және Рупунуни өзені. Pterophyllum scalare (Schultze, 1823) (тұщы су ангел балығы) Перу, Колумбия және Бразилиядағы Амазонка бассейні.

Тарих

Тұщы су ангел балығы (P. scalare) 1824 жылы Ф. Шульце сипаттаған. Pterophyllum грек тіліндегі πτερον, pteron (қанат/желкен) және φυλλον, phyllon (жапырақ) сөздерінен туындаған. 1906 жылы Ж. Пеллегрин P. altum-ды, ал 1963 жылы J. P. Госс P. leopoldi-ді сипаттады. Амазонка бассейнінде әлі де сипатталмаған түрлер кездесуі мүмкін. Балықтардың жаңа түрлері жиі ашылады, және P. scalare мен P. leopoldi сияқты, айырмашылықтар көзге шалынбауы мүмкін. Ғылыми сипаттамалар бойынша P. leopoldi-дің бүйірінде 29–35 қабыршақ болады және алдыңғы бөлігі тік сызықты құрайды, ал P. scalare-де 35–45 қабыршақ болады және алдыңғы бөлігі ойыс келеді. P. leopoldi P. scalare сияқты боялған, бірақ көз жолағы мен бірінші толық дене жолағының арасында әлсіз жолақ, сондай-ақ екі негізгі (толық) дене жолағының арасында үшінші, толық емес дене жолағы бар, ол дененің ұзындығының үштен екі бөлігіне дейін созылады. P. scalare-дің денесінде көз жолағы мен бірінші толық дене жолағының арасында мүлдем жолақ болмайды, ал екі негізгі дене жолағының арасындағы үшінші жолақ, егер болса, жарты дюймнен артық төмен қарай созылмайды. P. leopoldi-дің шабақтары үштен сегізге дейін дене жолақтарын дамытады, олардың бірінен бесеуіне дейіні жетілгенде жоғалады, ал P. scalare өмір бойында табиғи жағдайда тек екі жолаққа ие. P. leopoldi сипатталғанға дейін ангел балықтары шамамен 30 жылдан бері тұтқындықта өсірілген.

Аквариумда

Аңшы балықтары – ең көп ұсталатын тұщы су аквариум балықтарының бірі, сонымен қатар ең көп ұсталатын цихлидтердің бірі. Олардың ерекше пішіні, түсі және мінез-құлқы үшін жоғары бағаланады. АҚШ-та аңшы балықтарын тұтқындықта өсіру 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында ғана қолға алынды.

Түрлер

Аквариумда ең көп ұсталатын түр – Pterophyllum scalare. Аквариум саудасындағы жекелеген балықтардың көпшілігі шаруашылықта өсіріледі. Кейде шаруашылықта өсірілген Pterophyllum altum да қолжетімді болады. Pterophyllum leopoldi табу саудада ең қиын.

Қамқорлық

Періште балықтары жылы аквариумда, тікелей 27°C температурада, жұмсақ және қышқылдығы 6,5-тен төмен сумен ұсталады. Періште балықтары цихлидтер тұқымдасына жатса да, көбейген кезде емес, көбінесе бейбіт болады; алайда, олар өте кішкентай балық түрлерін жеуі мүмкін. Сәйкес аквариумда бірге ұстауға болатын балықтарға Doradidae және Callichthyidae тұқымдастарына жататын, өздерін қорғау үшін қабықтары бар сомдар жатады.

Өсіру

P. scalare аквариумда көбейту салыстырмалы түрде оңай, бірақ ұрпақтардың іштен көбейтілуінің салдарынан көптеген түрлері өсіру инстинкттерін жартылай немесе толығымен жоғалтқан, нәтижесінде ата-аналардың өз балаларын жеуге бейімділігі пайда болады. Сонымен қатар, шабақ көбейтуге дайын болғанға дейін оның жынысын анықтау өте қиын. Аңғар балықтары ұзақ мерзімді жұптасу қарым-қатынасын құрайды, онда әрбір жеке тұлға екіншісін қауіп-қатерлерден және басқа жұптасуға талпынғандардан қорғайды. Жұптың біреуі өлген немесе алынған жағдайда, балық шаруалары қалған жұптастың басқа аңғар балықтарымен жұптасудан бас тартуын және кейінгі жұптастармен сәтті көбейе алмауын байқаған. Аквариум жағдайларына байланысты, P. scalare 6-12 ай немесе одан да кейін жыныстық жарақатқа жетеді. Жұмыртқалар шабақ шығарғаннан кейін бірден аквариумнан алынса, жұп әр жеті-он күнде жұмыртқа салады. Шамамен үш жасқа келгенде, жұмыртқа салу жиілігі азаяды және ақырында тоқтап қалады. Жұп жұмыртқа салуға дайын болғанда, олар жұмыртқаларын салуға қолайлы ортаны таңдайды және бір-екі күн бойы беткі қабаттан ластану мен балдырларды тазартады. Бұл орта аквариумдағы кең жапырақты өсімдік, аквариумға тік орналастырылған тақта сияқты жалпақ бет, құбырдың бөлігі немесе тіпті аквариумның шыны қабырғалары болуы мүмкін. Аналық жұмыртқа саларлық жерге жұмыртқаның қатарын салады, содан кейін аталық оларды ұрықтандырады. Бұл процесс аналық балықтың мөлшері мен денсаулығына байланысты 100-ден 1200-ден астам жұмыртқа салынғанға дейін қайталанады. Ата-аналар шабақтардың дамуына қарайтындықтан, жұп жұмыртқалардың айналасында су айналымын жоғары деңгейде ұстап тұру үшін жұмыртқаларға өте жақын жүзіп, кеуде қанаттарымен желпіп тұрады. Бірнеше күннен кейін жұмыртқалардан шабақтар шығады және олар жұмыртқа салынған жерге жабысып қалады. Осы кезеңде шабақтар сары қаптың қалдықтарын жеп өмір сүреді. Бір аптадан кейін шабақтар өздігінен ажырап, еркін жүзе бастайды. Сәтті ата-аналар осы уақытқа дейін жұмыртқаларды мұқият бақылайды. Еркін жүзу кезеңінде шабақтарға қолайлы мөлшердегі тірі жем беріледі. P. altum аквариум жағдайында көбейту өте қиын.

Өмір сүру ұзақтығы

Жақсы генетикаға ие тұщы су Ангел балығы тұтқында идеалды өмірлік жағдайлар жасалған жағдайда шамамен 12 жыл өмір сүруі мүмкін. Табиғатта олар көптеген табиғи жаратылыстарынан қорғалған жағдайда 15 жылға дейін өмір сүреді деп есептеледі.

Басқа балықтармен үйлесімділік

Үй жануарларын сату орындарында тұщы судағы періште балықтары көбінесе жартылай агрессивті санатқа жатады. Кейбір тетралар мен барбтар періште балықтарымен үйлесімді, бірақ періште балықтарының аузына сыйып қалатындары желіне алады. Періште балықтары аш қалмауы үшін және басқа балықтарға шабуылдамауы үшін оларға жеткілікті мөлшерде тамақ беру керек. P. scalare және P. altum бейбіт, бірақ аумақтық екені айтылады. Бұл дақтар – паразиттердің ішінде қоныстанған кисталар. Жұқтырған балықтар көбінесе дискомфорт белгілерін көрсетеді және аквариумдағы заттарға жиі сүртінеді. Иш ауруының басты себебі әдетте стресс болып табылады, ол нашар су сапасы, күрт температура өзгерісі немесе жаңа балықтарды тиісті карантинсіз әкелу сияқты факторлардың салдарынан туындауы мүмкін. Ишті емдеу үшін аквариум температурасын біртіндеп 78-86°F (25-30°C) дейін бірнеше күнге көтеру паразиттердің тіршілік циклын үдетуге көмектеседі. Сонымен қатар, мырыш немесе формалин негізіндегі коммерциялық Иш емдеу препараттарын қолдану осы ауруды жоюға тиімді болуы мүмкін.

Желқону

Fin Rot - аквариум балықтарының қанаттарына жиі кездесетін бактериялық инфекция. Ол қанаттардың шұбарлануымен, түсінің өзгеруімен және біртіндеп тозуымен сипатталады, нәтижесінде қанаттар жыртылған көрінеді. Егер емделмесе, инфекция қанаттардан денеге тарап, дене шіруі деп аталатын ауыр түріне алып келуі мүмкін. Fin Rot-тың басты себептері – нашар су сапасы, тығыздық және физикалық зақымдану, бәрі де балыққа стресс түсіріп, оны инфекцияға осал етеді. Емдеу үшін алғашқы қадам – су сапасын жақсарту, осы үшін үнемі су ауыстыру, қалдықтарды жою және тиісті сүзгілеуді қамтамасыз ету қажет.

Су көпіршігі ауруы

Жүзу қуысының ауруы – балықтың жүзу қуысына әсер ететін мәселелердің жиынтығы, бұл ағза балықтың суда қалқып жүзуіне жауап береді. Осы ауруға шалдыққан балықтар судағы өз орнын сақтауға тырысуы мүмкін, көбінесе жоғары қарап қалқып, түбіне батып, немесе қалыпты емес бұрыштармен жүзеді. Себептері алуан түрлі болуы мүмкін: шамадан тыс тамақтану, іш қату, су температурасының күрт өзгеруі, дене жарақаты және бактериялық инфекциялар. Жүзу қуысының ауруын емдеу үшін алдымен балықты 24–48 сағат бойы аш ұстау ұсынылады, содан кейін пісірілген, қабығынан тазартылған безнекпен тамақтандыру керек, ол іш қатуды жеңілдетуге көмектеседі. Егер ауру бактериялық инфекциядан туындаған деп есептелсе, антибиотиктермен емдеуді қарастыруға болады.

Бактериялық инфекциялар

Аквариум балықтарындағы бактериялық инфекциялар әртүрлі түрде көрініс береді және аквариум ішінде көбейіп жатқан зиянды бактериялардың нәтижесінде пайда болады. Симптомдар балықтың денесіндегі көзге көрінетін жаралар, тыртықтар және қызыл жолақтардан бастап, ісіну, хаотиқалық жүзу және тамаққа құштарлықтың жоғалуы сияқты болуы мүмкін. Бактериялық инфекциялардың басты себептері нашар су сапасы, тығыз аквариумдар, стресс және жарақаттар болып табылады. Артық тамақтандыру, нәтижесінде пайда болатын артық қалдықтар да бактериялардың өрбуіне ықпал етуі мүмкін. Бактериялық инфекцияларды емдеу үшін алғашқы қадам – су жағдайын жақсарту, яғни, жүйелі түрде су ауыстыру, сүзгіні күшейту және шіріген органикалық заттарды жою. Арнайы антибактериялық препараттар, жануарлар дүкендері мен аквариумдарда қолжетімді, бактериялық инфекцияның нақты түріне қарай қолданылуы мүмкін. Ауыр немесе созылмалы жағдайларда, емделу кезінде зардап шеккен балықты карантиндегі аквариумға оқшаулау ұсынылады.