Кіріспе

Британдық археолог (1799–1860)

Сэр Чарльз Феллоус (31 тамыз 1799 – 8 қараша 1860) – британдық археолог және саяхатшы, қазіргі Түркия аумағында өткізген көптеген экспедицияларымен белгілі.

Өмірбаян

Чарльз Феллоус 1799 жылғы 31 тамызда Нотингемдегі Хай Пэвентте дүниеге келді. Ол Жон Феллоустың, бай жібек саудагері және банкирдің, және оның әйелі Сараның бесінші ұлы болды. Он төрт жасында ол Ньюстед аббаттығының қираған орындарына саяхат жасау үшін эскиздер салды, олар кейін Мурдың Лорд Байронның өмірі кітабының бетінде пайда болды. 1820 жылы Лондонға қоныс аударды, онда Британ қауымдастығының белсенді мүшесі болды. 1827 жылы ол Монбланға қазіргі көтерілу жолын ашты. 1832 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, ол уақытының көп бөлігін Италияда, Грецияда және Левантта өткізді. Ол салған көптеген эскиздер Чайльд Харольдты суреттеуде кеңінен қолданылды. 1838 жылы ол Кіші Азияға барды, Смирнаны өзінің штаб-пәтері етіп белгіледі. Оның ішкі және оңтүстік аймақтардағы зерттеулері оны еуропалықтарға дерлік белгісіз аймақтарға жеткізді, соның арқасында ол бірнеше ежелгі қалалардың қираған орындарын ашты. Ол Ликияға кірді және Ксанфты Патарадан бастап жоғары қарай зерттеді. Патарадан он бес шақырым жерде ол Ликияның ежелгі астанасы Ксанфтың қираған орындарын тапты, ол төбелерде әдемі орналасқан және тамаша қалдықтарға толы еді. Одан шамамен 15 шақырым жоғары көтерілгенде ол Тлос қаласының қираған орындарына тап болды. Ол ең қызықты нысандардың эскиздерін салып, көптеген жазуларды көшіргеннен кейін, Кария және Лидия арқылы Смирнаға оралды. 1839 жылы Кіші Азиядағы саяхат кезінде жазылған "Журнал" жариялануы үлкен қызығушылық тудырды, сол себепті Лорд Палмерстон, Британ мұражайының өкілдерінің өтініші бойынша, Константинопольдегі британ консулынан сұлтаннан Ликия өнерінің бірнеше туындыларын Англияға әкелуге рұқсат алатын фирманды алуын сұрады.

Ликияға экспедиция

Британ мұражайының қолдауымен, Ферман 1839 жылдың соңында Ликияға тағы да аттанды. Оған экспедицияның суретін салуға көмектескен суретші Джордж Шарф ілесіп келді. Бұл екінші сапарда он үш ежелгі қала табылды, олардың ішіндегі ең маңыздысы – Ксантос. Ол 1841 жылы үшінші сапар жасады. Фэллоу Ксантос және Кіші Азиядағы басқа Ликия қалаларында археологиялық қазба жұмыстарын жүргізіп, Англияға көптеген ежелгі ескерткіштерді жіберді, оларды бүгін Британ мұражайында көруге болады. Олардың арасында Гарпия қабірінен және Нерейд монументінен жасалған рельефтер де бар. 1841 жылы ол Кіші Азияға екінші сапары барысында жазған күнделігінен "Ликиядағы жаңалықтар туралы есеп" атты кітабын жариялады. Үш жыл өткен соң ол Британ мұражайына өзінің портфолиоларын, экспедицияларының есебін және Ликияның табиғи тарихын көрсететін үлгілерді тапсырды. 1845 жылы Ксантос ескерткіштерін Ұлыбританияға жеткізудегі еңбегі үшін ол рыцарь атағымен марапатталды. Фэллоу барлық сапарларының шығындарын өзі төледі және өз жұмысы үшін ешқандай қаржылық сыйақы алмады.

Жеке өмір

Феллоуз екі рет үйленген, 1860 жылы Лондонда қайтыс болды және Хайгейт зиратының батыс бөлігінде жерленді.