Кіріспе

Тонизация – музыкада басты тоникадан басқа бір дыбықты композицияда уақытша тоник ретінде қарастыру. Батыс тоналды музыкасында тыңдаушы шығарманы белгілі бір тоналдықта естіп түсінеді. Тоник аккордының доминант аккорды болады; C мажор тоналдығында тоник аккорды C мажор, ал доминант аккорды G мажор немесе G басым жетіншісі болып табылады. Доминант аккорды, әсіресе ол басым жетінші болса, батыс композиторлары мен музыканы жақсы білетін тыңдаушылар оны тоникке қарай ажыратылып (немесе "жетекшілік ете") естіп түсінеді, себебі доминант аккордында жетекші дыбыс қолданылады. Тонизацияланған аккорд – доминантты немесе доминантты жетінші аккордқа өтетін тоник аккордынан басқа аккорд. Егер доминант аккорды немесе доминантты жетінші аккорды тоникке қарағанда басқа аккордтың алдында қолданылса, онда бұл доминант аккорды екінші доминант деп аталады. Аккорд тонизацияланғанда, бұл тоник емес аккорд уақытша тоник аккорды сияқты естіледі.

Мысалдар

Римдік сандық хордты талдауды қолдана отырып, "V/ii" деп белгіленген хорд (көбінесе "екіден бес" деп аталады) басқа тональностьтағы V хордына сілтеме жасайды; нақтырақ айтқанда, бастапқы тониканың ii хордымен аталған тональность. Бұл әдетте бастапқы тональностьдағы ii хордына (түпнұсқа тональность) аяқталады. Осы жағдайда ii тоникаландырылған. Мысалы, C мажор тональностьндағы пьесада ii хорды D миноры болады, себебі D – C мажор гаммасының екінші сатысы. D миноры болып табылуының себебі, C мажор тональностьнда қолбар болған ғана дыбыстарды (яғни, диездер мен бемольдерді пайдаланбастан) пайдаланып D үстінде үш дыбыстың үйлесімін (триаданы) құруға болады – D, F және A ноталары. V/ii хорды ii тональностьндағы (D миноры) V хордының дыбыстарынан тұрады. Осы мысалда V/ii хордында A, C# және E ноталары қолданылады (A мажор хордын құрайды). D миноры тональностьнда A мажор хорды доминант хорды болып табылады. C мажор тональностьнда C# – акцидентті нота. Тоникаландырудың мысалдарын акцидентті ноталарды іздеу арқылы табуға болады, себебі тоникаландыруда акцидентті ноталар міндетті түрде кездеседі. Дегенмен, керісінше дұрыс емес екенін ескеру қажет: акцидентті нота бар болғандықтан, ол міндетті түрде тоникаландыру жағдайы емес. Тек мажор және минор хордтары ғана тоникаландырылуы мүмкін. Азайтылған және үлкейтілген хордтарды тоникаландыруға болмайды, себебі олар батыс музыкасындағы тұрақты тональность аймақтарын білдірмейді. Мысалы, B минор хорды (B, D, F#) оның жақын тональностьтарының кез келгенінде F# мажор хордымен (V/V) тоникаландыруға болады, себебі B миноры да тональность аймағын білдіреді – B минор тональностьн. Алайда, B азайтылған хорды (B, D, F) тоникаландыруға болмайды, себебі "B азайтылған" тұрақты тональность аймағы бола алмайды; батыс классикалық музыкасында B, D және F ноталарынан тұратын (B азайтылған хорды құрайтын) тональность аймағы жоқ. Бұл барлық азайтылған және үлкейтілген хордтарға қатысты. Тоникаландыру бірнеше хордқа созылуы мүмкін. Жоғарыда келтірілген мысалды қарастыратын V/ii → ii хордтық тізбегін кері бағытта кеңейтуге болады. Тек V/ii → ii емес, сонымен қатар iv/ii → V/ii → ii болуы мүмкін (сондай-ақ, тізбектегі соңғы хордты ескере отырып: ii, оны i/ii ретінде қарастырсақ, тоникаландыруға қатысты "уақытша тоника" термині неге жиі қолданылатыны түсінікті болады). Пікірлер әртүрлі болғанымен, егер хорд бұрынғы тональность аймағына оралудан бұрын фразадан ұзақ уақыт бойы тоника ретінде қарастырылса, онда оны жаңа тональностьқа модуляция деп есептеуге болады.

Модуляция

C мажордағы әнде композитор басқа тониканы тоник ретінде қарастырса (мысалы, II акорд, D миноры), қысқа мерзімге A7 (A, C#, E және G ноталары) мен D миноры арасында ауысып, содан кейін тоникке (C мажор) оралса, бұл D минорының тоникалануы болып табылады. Дегенмен, егер C мажордағы ән D минорына өтіп, жаңа кілтте ұзақ уақыт бойы тұрақтанса, онда бұл әдетте жаңа кілтке модуляция деп есептеледі (осы жағдайда C мажордан D минорына). Нәтижесінде, D миноры әннің жаңа тоникасына айналады. "Екінші доминант – бұл кішкентай модуляция сияқты; тек бір сәт үшін ғана гармония кілттің диатоникалық аккордтарынан тысқары шығады."