Кіріспе

Гитараның аккорд түрі

Қуатты аккорд, сондай-ақ бесінші аккорд деп аталатын бұл гитарадағы, әсіресе электр гитарада қолданылатын, тамыр нотасы мен бесінші нотадан, сондай-ақ олардың октаваларынан тұратын аккорд. Қуатты аккордтар көбінесе әдейі бұрмалау немесе overdrive эффектісі қосылған күшейткішпен ойнатылады. Қуатты аккордтар көптеген рок стилінің, әсіресе хеви-метал және панк-роктың маңызды бөлігі болып табылады.

Талдау

Екі немесе одан көп ноталар дыбыс сигналын сызықтық емес түрлендіретін бұрмалау процесі арқылы ойналғанда, қосымша гармоникалар осы ноталардың гармоникалары жиіліктерінің қосындылары мен айырмашылықтарында пайда болады (интермодуляциялық бұрмалау). Мұндай интервалдарды қамтитын әдеттегі аккордты (мысалы, мажорлық немесе минорлық аккордты) бұрмалау арқылы ойнағанда, туындайтын әртүрлі жиіліктер саны мен олардың арасындағы күрделі қатынастар дыбысты шатастырып, анықсыз етеді. Бұл әсер көбінесе гитаралар тең темпераментке сәйкес реттелгендіктен күшейеді, нәтижесінде кіші третіктер тар, ал мажор третіктер нақты интонацияға қарағанда кеңірек болады. Дегенмен, қуат аккордында тамыр мен квинта жиіліктері арасындағы қатынас 3:2 интервалына өте жақын. Бұрмалау арқылы ойналғанда, интермодуляция бастапқы екі нотаның гармоникаларына жиілік бойынша жақын гармоникалардың пайда болуына әкеледі, бұл одан үйлесімді дыбыс тудырады. Интермодуляция дыбыс спектрін екі бағытта кеңейтеді, ал бұрмалау жеткілікті болса, бұрмаланбаған аккордтың тамыр нотасынан бір октава төмен жаңа негізгі жиілік компоненті пайда болады, бұл бұрмаланбаған сигналға қарағанда бай, басты және субъективті түрде "қуатты" дыбыс береді. Тіпті бұрмаланбастан ойналғанда да, қуат аккордының ноталарындағы гармоникалар арасындағы қарапайым қатынастар, нәтижесінде туындайтын тон (қосымша тон) әсеріне байланысты, күшті және айқын дыбыс бере алады. Қуат аккордтарының ойнаудың салыстырмалы түрде оңай болуының артықшылығы бар, бұл жылдам аккорд алмасуға және әуендер мен рифтерге оңай енгізуге мүмкіндік береді.

Терминология

Теориялық тұрғыдан алғанда, қуатты хордты дәстүрлі мағынада хорд деп санауға болады ма, жоқ па, оған қатысты пікірлер екіге бөлінеді. Кейбір теориялық тұрғыдан алғанда, хорд деп санау үшін оның кемінде үш нотадан тұруы керек дейді. Дәстүрлі және классикалық музыкада осындай интервал кездескенде, оны әдетте «хорд» деп атамайды, оның орнына диада (интервалмен бөлінген) деп қарастырылады. Дегенмен, бұл термин поп және рок музыкасында қабылданған, ол қатты рок, хеви-метал, панк-рок және осыған ұқсас жанрлардағы электр гитара стилімен тығыз байланысты. «Қуатты хорд» термині белгілі бір дәрежеде басқа аспаптарды ойнаушылардың, мысалы, клавишалы аспаптар мен синтезаторлардың лексикасына да енген. Қуатты хордтар көбінесе 5 немесе (No 3) деп жазылады. Мысалы, «C5» немесе «C(no 3)» дегені – тамыр (C) және бесінші (G) ноталарын ойнауды білдіреді. Бұл ноталардың орналасуын кері қайтаруға болады, яғни G нотасын C нотасынан төмен орындауға болады (бұл төртінші интервалды құрайды). Сондай-ақ, тамыр немесе бесінші нотаның октавалық қайталануымен ойнауға болады, бұл төмен жиіліктерде күші азырақ болатын, бірақ қуатты хордтың сипатын сақтайтын жоғарырақ дыбыс шығарады. Тағы бір жазу тәсілі – ind, ол хордты «белгісіз» деп көрсетеді. Скотти Мур 1957 жылы Элвис Преслидің «Jailhouse Rock» хитін қуатты хордтармен ашты. Қазіргі заманғы электр гитарашыларына белгілі «қуатты хордты» алғаш рет Линк Рэй танымал етті, ол ерте жазбалардың бұрмаланған электр гитара дыбысына негізделген және 1958 жылғы «Rumble» инструменталды әнінде динамик конусын жыртып шығарды. Кейінірек қуатты хордтарға негізделген хит ән – 1964 жылы шыққан The Kinks тобының «You Really Got Me» әні болды. Бұл әннің рифтерінде қуатты хордтардың жылдам ауысуы байқалады. The Who тобының гитарисі Пит Тауншенд «My Generation» әнінде театрлық жел тегершігімен қуатты хордтарды орындады. King Crimson тобының «Red» альбомында Роберт Фрипп қуатты хордтармен күресті. Көптеген панк-рок музыка түрлерінде қуатты хордтар маңызды рөл атқарады. Көптеген панк-гитарашылар өз әндерінде тек қуатты хордтарды ғана қолданды, оның ішінде Билли Джо Армстронг және Дойл Вольфганг фон Франкенштейн есімдерін атауға болады.

Техникалар

Қуаттық хордтар көбінесе бір октава ішінде орындалады, себебі бұл овертонның ең жақын үйлесімділігін қамтамасыз етеді. Октаваны екі рет қайталау қуаттық хордтарда қолданылады. Қуаттық хордтар көбінесе ортаңғы тіркемеде ойнатылады. Жоғарыда F5 хордының төрт мысалы көрсетілген. Хордтардың үстіндегі әріптер тек қолданылып жатқан дыбысталуын көрсетеді және оларды танымал музыкадағы аккордтармен (мысалы, C мажор, B минор және т.б.) шатастыруға болмайды. Көбінесе қолданылатын дыбысталу – 1–5 таза бесінші (A), оған октаваны қосуға болады, 1 5 1 (B). Таза төртінші 5 1 (C) де қуаттық хорд болып саналады, себебі ол төменгі 1 дыбысын білдіреді. Бір немесе екі дыбыс октава жоғары немесе төмен екі еселенуі мүмкін (D – 5 1 5 1), бұл тағы бір жиі кездесетін нұсқаға әкеледі, 5 1 5 (көрсетілмеген).