Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Диатоникалық шкаланың тоналды дәрежесі – төмендетілген жетінші дәреже.
Tonal degree of the diatonic scale
the lowered seventh degree
Музыка теориясында жетекші тон (кейде субсемитон деп те аталады, ал Ұлыбританияда – жетекші нота) – бір жарты тон жоғары немесе төмен қарай ажыратылатын, тиісінше төменгі және жоғарғы жетекші тон болатын нотаға шешілетін немесе "жетелейтін" нота. Әдетте, жетекші тон – мажор шкаласының жетінші дәрежесі, тоникадан мажор жетілігі. Жылжымалы до сольфеж жүйесінде жетекші тон "ти" деп айтылады. Жетекші тондық үш дыбыстық кент (триада) – мажор тональностьдағы жетінші дәрежеде құрылған үш дыбыстық кент (VII римдік сандармен талдауда), ал жетекші тондық жеті дыбыстық кент – жетінші дәрежеде құрылған жеті дыбыстық кент (vii7). Уолтер Пистон vii-ні толық емес доминантты жеті дыбыстық кент ретінде V-ке теңестіріп, осылай нотаға түсіреді. (Осы хордалардың римдік сандармен белгіленуі үшін римдік сандарды талдауға қараңыз.)
In music theory, a leading tone (also called a subsemitone, and a leading note in the UK) is a note or pitch which resolves or "leads" to a note one semitone higher or lower, being a lower and upper leading tone, respectively. Typically, the leading tone refers to the seventh scale degree of a major scale , a major seventh above the tonic. In the movable do solfège system, the leading tone is sung as ti. A leading tone triad is a triad built on the seventh scale degree in a major key (vii in Roman numeral analysis), while a leading tone seventh chord is a seventh chord built on the seventh scale degree (vii7). Walter Piston considers and notates vii as V, an incomplete dominant seventh chord. (For the Roman numeral notation of these chords, see Roman numeral analysis.)
Жетіінші саты (немесе төменгі жетекші тон)
Көбінесе, адамдар жетекші тон туралы айтқанда, олар мажорлық гамманың жетінші сатысын меңзейді, ол тоникаға күшті тартымдылыққа ие және мелодиялық түрде оған жетелейді. Ол жылжымалы до солфеджиосында "ти" деп айтылады. Мысалы, До мажорлық гаммасында жетекші нота – Си нотасы. Диатоникалық функция ретінде, жетекші тон – егер оның және тониканың арасындағы аралық жарты тон болса, кез келген диатоникалық гамманың жетінші сатысы. Диатоникалық гаммаларда, егер жетінші саты мен тоника арасында бүтін тон болса, мысалы, Миксолидий ладында, жетінші саты субтоника деп аталады. Дегенмен, жетекші тоны жоқ, мысалы, Дорий және Миксолидий сияқты ладтарда, жетінші саты жиі каденцияларда көтеріледі, мысалы, гармониялық минорлық гаммада. Ағымдағы гаммадан тыс жетекші тон екінші жетекші тон деп аталады, ол екінші тоникаға жетелейді. Ол екінші доминантты аккордының құрамында гаммалық сатыны (әдетте бесінші сатыны) тонизациялау үшін қысқа мерзімге жұмыс істейді. Бетховеннің Вальдштейн сонатасының екінші бөлімінде (төменде көрсетілгендей), Фа ноталары екінші жетекші тон ретінде жұмыс істейді, олар келесі бөлімде Соль нотасына айналады.
Typically, when people speak of the leading tone, they mean the seventh scale degree of the major scale, which has a strong affinity for and leads melodically to the tonic. It is sung as ti in movable do solfège. For example, in the C major scale, the leading note is the note B. As a diatonic function, the leading tone is the seventh scale degree of any diatonic scale when the distance between it and the tonic is a single semitone. In diatonic scales in which there is a whole tone between the seventh scale degree and the tonic, such as the Mixolydian mode, the seventh degree is called the subtonic. However, in modes without a leading tone, such as Dorian and Mixolydian, a raised seventh is often featured during cadences, such as in the harmonic minor scale. A leading tone outside of the current scale is called a secondary leading tone, leading to a secondary tonic. It functions to briefly tonicize a scale tone (usually the 5th degree) as part of a secondary dominant chord. In the second measure of Beethoven's Waldstein Sonata (shown below), the F's function as secondary leading tones, which resolve to G in the next measure.
Төменгі немесе жоғарғы, жетекші тон
Керісінше, төмен түсетін немесе жоғарғы жетекші тон – бұл жетіінші сатыдан (төменгі жетекші тоннан) ерекшеленетін, төмен қарай ажыратылатын жетекші тон. Төмен түсетін немесе жоғарғы жетекші тон көбінесе төмендетілген екінші сатыдан тоникаға ажыратылады, бірақ бұл термин кейде доминантқа ажыратылуға да қатысты болуы мүмкін. Немец тілінде Гуго Риман төмен түсетін немесе жоғарғы жетекші тонды білдіру үшін "Gegenleitton" ("қарсы жетекші тон") терминін қолданады, ал Генрих Шенкер "abwärtssteigenden Leitton" ("төмен түсетін жетекші тон") терминін төмен түсетін диатоникалық супертониканы білдіру үшін пайдаланады. Тритон алмастыруы, C тонындағы ii subV I аккорд тізбегі (Dm Db7 C) жоғары жетекші нотаға әкеледі.
By contrast, a descending, or upper, leading tone is a leading tone that resolves down, as opposed to the seventh scale degree (a lower leading tone) which resolves up. The descending, or upper, leading tone usually is a lowered second degree resolving to the tonic, but the expression may at times refer to a resolving to the dominant. In German, the term Gegenleitton ("counter leading tone") is used by Hugo Riemann to denote the descending or upper leading tone , but Heinrich Schenker uses abwärtssteigenden Leitton ("descending leading tone") to mean the descending diatonic supertonic .) The tritone substitution, chord progression ii subV I on C (Dm Db7 C), results in an upper leading note.
Талдау
Эрнст Курттың пікірінше, мажор және минор третінде тоналдылықты қалыптастыру үшін, сәйкесінше, таза төртінші және толық тонға қатысты "жасырын" бейімділіктер бар. Дегенмен, Карл Дальхаус Курттың ұстанымына қарсы шығып, бұл қозғалыс шын мәнінде гармониялық функция арқылы немесе оның көмегімен, басқа дауыста толық тон немесе квинтамен түбірлік қозғалыс, немесе мелодиялық (монофониялық) түрде масштабтың контексі арқылы жасалады дейді. Мысалы, C және F минор аккордтарының кезектесуіндегі жетекші тон – E нотасы F-қа (егер F тоник болса) немесе A нотасы G-ға (егер C тоник болса) жетелейтін нота. 14 және 15 ғасырлардағы Батыс музыкалық дәстүріндегі шығармаларда жетекші тон толық емес консонанстан толық консонансқа өту арқылы жасалады, мысалы, мажор третінен таза квинтаға немесе минор третінен унисонға. Толық емес консонанстың сыртындағы бірдей дыбыс жетекші тон болып табылмайды. Форте жетекші тон – бұл жалпы тенденцияның бір ғана мысалы деп мәлімдейді: ең күшті прогрессиялар, мелодиялық және гармониялық, жарты тонмен жүзеге асады. Ол G мажор гаммасын ойнап, жетінші нотада (F) тоқтау арқылы, жетінші нотаның сегізінші нотаға (F→G') "өте күшті тартымдылығынан" туындаған кемшілік сезімін жеке бастан өтіріп көруді ұсынады, сондықтан оның аты солай аталады.
According to Ernst Kurth, the major and minor thirds contain "latent" tendencies towards the perfect fourth and whole tone, respectively, and thus establish tonality. However, Carl Dahlhaus contests Kurth's position, holding that this drive is in fact created through or with harmonic function, a root progression in another voice by a whole tone or fifth, or melodically (monophonically) by the context of the scale. For example, the leading tone of alternating C chord and F minor chords is either the note E leading to F (if F is tonic), or A leading to G (if C is tonic). In works from the 14th and 15th century Western tradition, the leading tone is created by the progression from imperfect to perfect consonances, such as a major third to a perfect fifth or minor third to a unison. The same pitch outside of the imperfect consonance is not a leading tone. Forte claims that the leading tone is only one example of a more general tendency: the strongest progressions, melodic and harmonic, are by half step. He suggests that one play a G major scale and stop on the seventh note (F) to personally experience the feeling of lack caused by the "particularly strong attraction" of the seventh note to the eighth (F→G'), thus its name.
Дауысты басқару
Бас тондық үштік – кемітілген үштік болғандықтан, көбінесе бірінші инверсияда кездеседі: Карл Эдвард Гарднердің сөзінше, "көптегендер үшін үштіктің бірінші инверсиясы тамырлық позициядан артық деп есептеледі. Екінші инверсиясы сирек кездеседі. Кейбір теоретиктер оны қолдануға тыйым салады". Төрт бөлімді хорлық текстурада бас тондық үштіктің үшіншісі, тамыр мен бесіншісі құратын тритонға назар аудармау үшін екі рет қайталанады. Доминантты аккордтан айырмашылығы, ішкі дауыста болса, бас тон тоникаға қарай шешілмеуі мүмкін, бас тондық үштіктегі бас тон міндетті түрде тоникаға шешілуі керек. Көбінесе үштіктің бесіншісі төмен қарай шешіледі, себебі ол доминантты жетінші аккордындағы жетіншіге ұқсас. Қорытындылай айтқанда, тритон кішірейтілген бесінші (м. 1 төмен) ретінде жазылса ішке қарай, ал өсірілген төртінші (м. 2) ретінде жазылса сыртқа қарай шешіледі.
Since the leading tone triad is a diminished triad, it is usually found in its first inversion: According to Carl Edward Gardner, "The first inversion of the triad is considered, by many, preferable to root position. The second inversion of the triad is unusual. Some theorists forbid its use." In a four part chorale texture, the third of the leading tone triad is doubled in order to avoid adding emphasis on the tritone created by the root and the fifth. Unlike a dominant chord where the leading tone can be frustrated and not resolve to the tonic if it is in an inner voice, the leading tone in a leading tone triad must resolve to the tonic. Commonly, the fifth of the triad resolves down since it is phenomenologically similar to the seventh in a dominant seventh chord. All in all, the tritone resolves inward if it is written as a diminished fifth (m. 1 below) and outward if it is written as an augmented fourth (m. 2).
Жетіінші аккордтың жетекші тоны
Жетінші аккордтар – vii7 және vii7, олар мажор және гармониялық минордың жетінші сатысы бойынша жартылай кемітілген және кемітілген жетінші аккордтар. Мысалы, C мажор және C минорында жетекші жетінші аккордтар сәйкесінше B жартылай кемітілген (B D F A) және B кемітілген (B D F A) болып табылады. Жетінші тонды жетекші аккордтар Ренессанс музыкасына тән емес, бірақ Барокко және Классикалық кезеңдерге тән. Олар Романтикалық музыкада еркін қолданылады, бірақ тоналдылық қағидалары бұзылған кезде классикалық музыкада қолданылуы азайды. Олар регтайм және қазіргі заманғы танымал және джаз музыка жанрларының құрамдас бөлігі болып табылады. Композиторлар жалпы практика кезеңінде мажор тональностьта жетекші тонды жетінші аккордты қолданғанда көбінесе модальды қоспаны пайдаланды, бұл жартылай кемітілген жетінші аккордты толық кемітілген жетінші аккордпен алмастыруға мүмкіндік берді (жетінші сатысын төмендету арқылы). Бұл қоспа көбінесе жетекші тонды жетінші аккорд екінші жетекші тонды аккорд ретінде жұмыс істегенде қолданылады. Төмендегі мысалда Моцарттың фортепиано сонатасының үшінші бөліміндегі оң қолындағы D мажор тональностьтағы толық кемітілген жетінші аккордтар көрсетілген, 5-ші G мажор сонатасы.
The leading tone seventh chords are vii7 and vii7, the half diminished and diminished seventh chords on the seventh scale degree of the major and harmonic minor. For example, in C major and C minor, the leading tone seventh chords are B half diminished (B D F A) and B diminished (B D F A), respectively. Leading tone seventh chords were not characteristic of Renaissance music but are typical of the Baroque and Classical period. They are used more freely in Romantic music but began to be used less in classical music as conventions of tonality broke down. They are integral to ragtime and contemporary popular and jazz music genres. Composers throughout the common practice period often employed modal mixture when using the leading tone seventh chord in a major key, allowing for the substitution of the half diminished seventh chord with the fully diminished seventh chord (by lowering its seventh). This mixture is commonly used when the leading tone seventh chord is functioning as a secondary leading tone chord. The example below shows fully diminished seventh chords in the key of D major in the right hand in the third movement of Mozart's Piano Sonata No. 5 in G major.
Функция
Жетіінші аккордтың басымды функциясы бар және оны V немесе V орнына қолдануға болады. VII кейде толық емес жетіінші аккорд деп есептелетіндей, жетекші тонды жетіінші аккордты көбінесе "тамыры жоқ тоғызыншы аккорд" деп санайды. Әртүрлілік үшін жетекші тонды жетіінші аккордтар жиі басым аккордтардың орнына қолданылады, олармен үш ортақ дыбыс бар: "Мажорда субтоникаға негізделген жетінші аккорд кейде қолданылады. Бұл аккордты алдын ала дайындықсыз қолдануға болады."
The leading tone seventh chord has a dominant function and may be used in place of V or V. Just as vii is sometimes considered an incomplete dominant seventh chord, a leading tone seventh chord is often considered a "dominant ninth chord without root".) For variety, leading tone seventh chords are frequently substituted for dominant chords, with which they have three common tones: "The seventh chord founded upon the subtonic [in major] is occasionally used. It resolves directly to the tonic This chord may be employed without preparation."
Дауысты басқару
Алдыңғы үш дыбыстық тональдықтардан өзгеше, алдыңғы жеті дыбыстық тональдықтар негізгі орналаста болады. Төмендегі мысал Моцарттың «Дон Джованни», К. 527, 1-ші акт, 13-шы көрінісінің қысқартылған түрінде доминанттар ретінде қолданылатын алдыңғы жеті дыбыстық тональдықтарды (негізгі орналаста) көрсетеді. Франсуа Жозеф Фетис алдыңғы тонды 5:6:7:9 дыбыстармен жетінші болып аяқтайды.
In contrast to leading tone triads, leading tone seventh chords appear in root position. The example below shows leading tone seventh chords (in root position) functioning as dominants in a reduction of Mozart's Don Giovanni, K. 527, act 1, scene 13. François Joseph Fétis tunes the leading tone seventh in major 5:6:7:9.