Кіріспе

Джеймс А. Миченердің романы "Дрифтерлер" – Пулитцер сыйлығының иегері Джеймс А. Миченердің 1971 жылы Random House баспасында жарық көрген романы. Роман әртүрлі түкпірден және әртүрлі елдерден келген алты жас кейіпкердің жолдарының тоғысып, Испания, Португалия, Марокко және Мозамбиктің бір бөлігін бірге аралауын баяндайды. Оқиға швейцариялық "World Mutual Bank" компаниясының инвестициялық талдаушысы Джордж Фэрбенкс көзқарасынан айтылады. Фэрбенкс мырза кейіпкерлердің барлығымен белгілі бір байланыста, және олардың бәрі де роман барысында оған әлдебір жолмен жаны ашылады.

І тарау: Джо

Бірінші тарауда Джо Вьетнам соғысы кезінде Калифорния университетінде оқып жүрген, әлеуметтік жағдайы нашар, жиырма жастағы жас ретінде таныстырылады. Жо өзінің үлгерімі нашар екенін және оның әскери қызметке алынатынын білгеннен кейін, Йель университетіне автостоппен барады, онда оны шекарадан Канадаға өткізе алатын профессордың атын сұрайды. Бостон қаласындағы Гретчен есімді әйелге бағытталғаннан кейін, ол оған Канадаға өтуге көмектеседі, ал ол соңында Испанияның Торремолинос қаласына жетеді. Жұмыс іздеп, тұрар жай табуға тырысып, ол "Аламо" деп аталатын барды иелігіне алады, ал Жан Виктор оған Торремолиноста тұруға орын табады.

II тарау: Бритта

Кітаптың басты тақырыбымен үндес келетін екінші тарауда 18 жасар, Норвегияның Тромсё қаласынан келген Бритта есімді қыз туралы айтылады. Оқуын бітірген соң, ол кемежайдағы кеңседе жұмысқа орналасады, бірақ ақырында Тромсёден тыс әлемді білуге құштар болып, Испанияның Торремолинос қаласына он бес күн демалысқа кетеді. Торремолиносқа келгеннен кейін ол бұл жерді ұнатып, "Аламо" деген барда официант болып жұмыс істей бастайды. Осы жерде Жан Виктор есімді адам оған тұратын жер табуға көмектеседі, сол жерде Торремолиносқа жаңадан келген Джо да тұрып жатыр.

III тарау: Моника

Кітаптағы басты кейіпкерлердің бірі – Моника. Ол шет елде патшалықта өмір сүргеннен, елден қуылғанға дейін түрлі сынақтар мен қиындықтардан өтеді, соңында кітаптағы басқа кейіпкерлерге қосылу үшін Торремолиносқа жетеді. Ол Вварда Республикасында әкесімен бірге тұрады, онда Моника көңілсіз болып, Вварданың патшалық отбасында дау-жанжал шығара бастайды. Ол елден қашып, әуе компаниясының ұшқышымен Торремолиносқа қашып барады, онда әжесінен алатын айлық ақшаға күн көреді. Ол Жан Виктор есімді бір адаммен танысады, ол оған Норвегиядан келген әйел және АҚШ-тан келген ер адаммен бірге тұруға жайлы орын табады.

IV тарау: Катон

Кітаптың төртінші кейіпкері – Катон; ол жергілікті пастор, Клейпул Джексонның ұлы ретінде таныстырылады, ол шіркеуі арқылы өзінің қауымын құтқаруға тырысады. Като Джексон Пенсильвания университетінің екінші курс студенті, оны баяндаушы дәріханада кездестіреді, онда ол жергілікті дәріхана иесіне қатысты оқ атылғанын көреді. Мырза Фэрбенкспен кездескеннен кейін, ол және Като түн бойы және келесі күні Катоның қарындасы пышақталап өлтірілгеннен кейін әңгімелеседі. Содан кейін Като Торремолиносқа қашып кетеді, онда ол өз жасындағы басқа қашқындармен бірге пәтерде пана табады.

V тарау: Игал

Кітаптың бесінші тарауында Игал кейіпкері Хайфа қаласындағы (Израиль) колледж деканының ұлы ретінде таныстырылады. Ол ата-анасы мен Израильдегі олардың өміріне, немесе бабасы мен АҚШ-тың Мичиган штатындағы Детройт қаласындағы және Англиядағы екінші бабасымен байланыс орнатуға тырысуда. Ол жастық шағында Израиль мен Америка арасында малшылыққа түсіп, тіпті Алты күндік соғыста шайқасып, кейін Хайфадағы Технион университетіне оқуға түседі. Бірнеше айдан соң ол Англияға екінші бабасымен бірге қайта оралып, көп оқумен және бабасымен әңгімелесумен айналыса бастайды. Соңында бабасы оған біраз уақыт бойы саяхаттау қажеттігін айтады және Испанияның оңтүстігін, әсіресе Торремолинос қаласын баруға ұсынады.

VI тарау: Гретчен

Гретчен Бостон қаласынан келген өте зиялы қыз ретінде таныстырылады. 19 жасында ол бакалавр дәрежесін бітіріп, сенатор Юджин Маккартидің президенттік науқанында жұмыс істейді. Маккартидің үміткерлігін қолдау үшін АҚШ бойынша науқан жүргізгеннен кейін, Демократиялық конвенциядағы тәртіпсіздік кезінде ол және оның жанындағы адамдар негізсіз тұтқындалады. Осы оқиға барысында оған зорлық көрсетіледі, бірақ оны жасаған полицейлер кінәларын мойындамайды және ешқандай шара қабылданбайды. Осы жайтты ата-анасымен және полициямен талқылағаннан кейін, ол Францияның Безансон қаласындағы оқу орнына баруға шешім қабылдайды. Оның бір профессоры оған тамаша тіл үйрену мектебі туралы айтады. Безансон университетіне қабылданғаннан кейін, біраз уақыт студенттермен бірге тұрған соң, ол саяхаттауға бел буады. Біреу Торремолиносқа баруды ұсынады, сондықтан ол сары түсті шатыры бар микроавтобус сатып алып, Торремолиноста осы көлікте тұрып, өмір сүре бастайды.

VII тарау: Торремолинос

Жетінші тараудың басында барлық кейіпкерлер Торремолинода болады, әрқайсысы өздерінің тұру жағдайларына бейімделе бастайды. Като мен Моника қарым-қатынас құрады, ал кейбір кейіпкерлер ЛСД сияқты есірткілерді қолданып көреді; олар көп мөлшерде марихуана тартады және үнемі ішімдік ішеді. Осы кезеңде олар Пакстон Феллдің үйіне барады, ол бірнеше кейіпкерлерге төтенше жағдай туғанда көруге кеңес берген адам еді. Барлығы, соның ішінде жылжымайтын мүлік мәмілесін қадағалау үшін Торремолиноға келген Фэрбенкс мырза да, Фелл мырза мен оның бірнеше қонақтарымен түн бойы кеш өткізеді. Көп ұзамай, олардың қалуы барысында кейіпкерлерге Сьюзан Элгертон деген әйел жақындасып, Америкада зорлық-зомбылыққа толы төңкеріс жасау үшін Като мен Гретхенді өздеріне қосылуға шақырады. Уақыт өте келе Торремолиноның сәні солғына бастайды; Моника тым көп тойғанынан өзіне зиян келтіреді, ал Гретчен көңіл көтеру үшін басқа нәрсе іздей бастайды. Соңында кейіпкерлер Гретченнің сары түсті «көтерме» машинасымен Торремолиноны тастап, Португалияға беттейді.

VIII тарау: Алгарве

Алгарвеге қарай бара жатқанда кейіпкерлер Еуропаның әр жері Торремолинос сияқты жағымды емес екенін байқай бастайды. Олар әрі қарай саяхаттап, Алте деген шағын қалашықты табады. Сол жерде Игал жергілікті қызбен танысып, оны сүйіп, ауыл тұрғындарын ренжітеді, ал Моника мен Като жақын орналасқан Альбуфейра қаласына барып, жергілікті бар иесімен бірге ЛСД қолданады, онда Гретчен де алғаш рет осы құбылысты басынан өткізеді және өкінішке орай, қатты шаршайды. Соңында топ Алгарве теңіз жағалауындағы қалаға көшеді. Алгарведе біраз тұрғаннан кейін Моника Непалға қашып кетуге тырысады, бірақ Джо, Игал және Като оның қашып кетуге ниеттенген адамдарымен төбелес кешеді. Ол қайта оралады, ал команда мистер Фэрбенкспен бірге Испанияның Памплона қаласына аттанады.

IX тарау: Техникалық есеп

Тоғызыншы тарауда Харви Холт есімді жаңа кейіпкер енгізіледі. Ол шалқарадағы радарлар бойынша техникалық өкіл болып жұмыс істейді. Ол Фэрбенкс мырзаның ескі досы, және Ауғанстаннан Суматраға, Таиландқа дейін әлемнің түкпір-түкпірін аралаған. Ол ескі музыка мен фильмдердің жанкүйері. Ол өте консервативті, кітаптағы басқа кейіпкерлерден өзгеше, ол соғысқа қарсы болмайды, себебі ол Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет өткерген. Джоның әскерден қашу арқылы әлемді саяхаттауын ол қатты сынға алады. Харвидің ескі музыкалық таспаларында Беа Уэйннің әндері бар; оның екі жеке тарауда талқыланған "My Reverie" әні ұрпақтар арасындағы алшақтықтың символы болып табылады.

X тарау: Памплона

Памплона өзінің "Бұқалардың жүгірісімен" танымал, осы оқиғаны көру үшін кейіпкерлер келеді. Олар Фэрбенкс пен Харви Холтпен бір қонақ үйде тұрады, және Холт пен Джо арасында өз еліне адалдық туралы көп әңгіме өрбиді. Осы жерде Гретчен Кливке деген сезімдерін көрсетуді бастайды, ол кітап бойына қайта-қайта келетін кейіпкер, ол сыртқы әлемнен жаңалықтар әкеледі, сондай-ақ Англиядағы туған жерінен жаңа музыкамен бөліседі. Бір апта бойы барлығы уақытын қызықты өткізеді, және Джо да Харвимен бірге кейде бұқалармен жүгіруді қалайтынын ойлай бастайды. Апта ішінде Игалдың американдық әкесі оны тауып алып, Детройтке қайтарып әкелуге тырысады, бірақ ол Американы ұнатпаса да, оның ішінде оны қызықтыратын бір нәрсе бар екенін сезінеді. Ақырында ол Огайо штатындағы Case Western Reserve университетіне оқуға кетеді. Жүгіріс кезінде Харвиді бұқа мұздай шағып алады, бірақ ол аман қалады. Джо және тіпті Фэрбенкс те жүгіреді, ал топ Еуропаны тастап, саяхатының келесі кезеңі үшін Мозамбикке аттанады.

XI тарау: Мозамбик

Мозамбикте Мониканың жағдайы нашарлай бастайды: ол ЛСД-ден бас тартып, қарекетті үнемі қолдана бастайды, Катоны да сомен бірге құлдыратады және Джоны кейде қарекетті татып көруге көндіреді. Като аймақтағы жергілікті тарихшылармен араласып, Африка тарихы мен құлдықтың континентке тигізген әсерін біле бастайды. Като христиандардың арабтарға қаншалықты жаман қарым-қатынас жасағанын айтқанда, Фэрбенкс пен Гретчен арабтардың бұрын өз халқына қарсы құлдықты қаншалықты пайдаланғанын еске салады. Топ сондай-ақ Мозамбиктің табиғи әсемдігін зерттейді және осы әлемнің сол жағымен қайта байланыса бастайды, бұл олар саяхаттарында әлі зерттемеген жайт. Содан кейін топ Марокконың Марракеш қаласына жол тартады, онда Джоның кейбір қағаздарымен көмектесе алатын адам бар, осылайша ол кейде АҚШ-қа қайта кіре алады және қылмыскер деп есептелмейді.

XII тарау: Маракеш

Сапардың соңғы бекетінде топтың қалған бөлігі Марокконың Маракеш қаласына жетеді, онда марихуана саудасы гүлденуде, және жастардың адасуы оңай болатын қала. Топ тұру үшін қонақүй табады, онда жоғарғы қабатта Джоға қағаздарын реттеуге көмектесетін, сондай-ақ героинге тәуелділікпен күресіп жатқандарға қолұшын созатын адам бар, бұл Моника үшін өте ыңғайлы. Моника героинге көбірек тәуелді болып барады, және оның жағдайы ушығуға бастайды. Әкесі оның жақсаруына деген үмітін толығымен жоғалтты, ал топтың қалғаны тарап келеді: Бритта мен Харви Ратмаланаға ұшып кетеді, ал Моника бұрынғыдан да жиі қашып жүреді. Соңында Моника героин қолдану салдарынан туған инфекциядан көз жұмады, Бритта Харвимен бірге кетеді, Като Филадельфияға оралу ниетімен Меккеге сапарлайды, Джо Токиоға аттанады, ал Гретчен Бостонға қайтады.

Шығармалық және шынайы жерлер

Кітаптың ең маңызды ерекшеліктерінің бірі – кейіпкерлердің баратын жерлері; кейіпкерлер саяхаттайтын және туған жерлерінің бір бөлігі ойдан туған.

Қабылдау

Кітап коммерциялық сәттілікке ие болды және 1971 жылғы ең көп сатылған он романның бірі ретінде танылды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің кітап сыншысы Томас Ласк романды үстірттік және кейіпкерлердің ішкі әлемін түсінуден мүсіраулықпен сипаттады, Миченердің «экзистенциалдық алаңдаушылықтан зардап шегушілердің, әлемнен түбегейлі бөлініп кеткендердің саналық жағдайларын зерттемейтінін, керісінше, кейбір мәселелерді кейінге шегеріп, оларды шеше аламын деп ойлайтын бірқатар адамдардың тізімін жасайтынын» айтты. Ескі буынның жанашыр өкілі жастардың әрекеттерін қалай бағалайтынын білуге ниетті оқырмандар «The Drifters» романын көңілді оқиға ретінде қабылдай алады, әсіресе ол шетелдік жерлер туралы көркем суреттермен толыққандықтан. «The Hartford Courant» газетіндегі мақалада «Миченер жалпы алғанда тамаша туынды жазды, Жаңа қоғамның ескі мәселелерді шешуге бағытталған тың тәсілдерін жанды және қызықты түрде қарастырды» делінген, сонымен қатар «бұл жандар қоғамға қарсы мағынасыз айыптаулар жасамайды, керісінше, мұқият бақыланатын ашуға беріледі, бұл кейде өте шынайы емес көрінеді» деп қорытындыланды.