Кіріспе
Crufts – 1891 жылдан бері Ұлыбританияда жыл сайын өткізілетін халықаралық ит көрмесі. Бұл әлемдегі ең ірі көрме. Crufts – бұл негізінен иттер үшін чемпионаттық конформация көрсетуі, сондай-ақ итке қатысты тауарлар мен қызметтердің ірі сауда көрмесі, иттің ептілігі, бағыну, флайбол және музыкамен үйлестірілген қимылдар сияқты жарыстарды қамтиды. Жыл сайынғы «Өмір бойы дос» (Friends for Life) байқауының жеңімпазы да жарияланады, сондай-ақ Crufts кросс-бридтер (crossbreed) жарысының финалын өткізеді. Ол наурыздың басында (бейсенбіден жексенбіге дейін) Англияның Солихалл қаласындағы Ұлттық көрме орталығында (NEC) төрт күн бойы өтеді. Crufts бірнеше жеке жарыстардан тұрады. Басты жарыс – «Көрмедегі ең үздік» (Best in Show) жүлдесі, оған бүкіл әлемнен келген иттер мен олардың иелері қатысады. The Kennel Club Би-Би-Си бағдарламасында танымал болды, себебі таза тұқымды иттердің денсаулығына зиян келтіретін нәсілдік стандарттарға, бағалау стандарттарына және өсіру тәжірибелеріне рұқсат бергені айтылды. Бағдарлама нәтижесінде бірнеше демеушілер қолдауын кері тартып алды. The Kennel Club-пен келісімге келе алмағандықтан Би-Би-Си 2009 жылғы Crufts көрсетуін эфирден алып тастады, ал 4-арна 2010 жылдан бері бұл іс-шараны көрсетіп келеді. 1886 жылы Круфтың алғашқы ит көрмесі, «Бірінші үлкен терьер шоуы» деп таныстырылды, онда 57 сынып және 600 қатысушы болды. 19 ғасырдың соңында қатысушылар саны 3000-нан асып, әртүрлі еуропалық елдер мен Ресейден патшалық демеушілік алды. 1928 жылы «Көрмедегі ең үздік» сыныбы енгізіліп, қазіргі Пайтон зообағының негізін қалаушы Герберт Уитли көрсеткен Примли Сceptre атты грейхаундқа берілді. 1934 жылы жарысқа мысық азығын өндіруші демеушілік етті. 1936 жылы «Юбилейлік шоуда» 10 650 қатысушы болды, олардың саны 80 тұқымды құрады. Бірінші бағыну чемпионаты 1955 жылы өткізілді, сол жылы жұмыс істейтін қойшы иттерге алғаш рет қатысуға рұқсат берілді. 1978 жылы ептілік демонстрациялық көрсету ретінде енгізілді, кейін 1980 жылы жарысқа айналды, ал 2001 жылы халықаралық шақырулы жарыс қосылды. 1985 жылы жас адамдар арасында иттерді ұстауды ынталандыру үшін «Жас Kennel Club» құрылды. Флайбол 1990 жылы енгізілді, ал 1992 жылы Мэри Рэй алғашқы Heelwork to Music демонстрациясын орындады. 1990 жылдардың басында Kennel Club жауапкершілікті ит иеленуді насияттауды бастады, оның басты назарында адамдар өздеріне сәйкес иттерді таңдауы болды, сондай-ақ Crufts көрмесіне Discover Dogs аймағын қосты, онда келушілер қазіргі танылған барлық тұқымдармен таныса алады және ит иелену туралы тұқым сарапшыларымен әңгімелесе алады. 2000 жылы бағдарламаға құтқарушы иттердің ептілігі қосылды. 1979 жылы қатысушылар мен көрермендердің саны артқандықтан, бұрынғы орынның сыйымдылығы жеткіліксіз болғандықтан, көрме Earls Court көрме орталығына көшірілді. Көрме 2022 жылдың 10-13 наурызында, 2023 жылдың 9-12 наурызында және 2024 жылдың 7-10 наурызында өтті. Көрме 2025 жылдың 6-9 наурызында өтеді.
Crufts is an international dog show held annually in the United Kingdom, held since 1891, and organised by The Kennel Club. It is the largest show of its kind in the world. Crufts is primarily a championship conformation show for dogs, and includes a large trade show of mainly dog related goods and services, as well as competitions in dog agility, obedience, flyball and heelwork to music. Winner of the annual Friends for Life competition which celebrates unsung canine heroes is also announced, and Crufts also hosts the final of Scruffts, a crossbreed competition. It is held over four days (Thursday to Sunday) in early March at the National Exhibition Centre (NEC) in Solihull, England. Crufts comprises a number of separate competitions. The main competition is for the Best in Show award, which is hotly contested by dogs and their owners from throughout the world. The Kennel Club was criticised on the BBC programme Pedigree Dogs Exposed for allowing breed standards, judging standards and breeding practices which are said to compromise the health of purebred dogs. The programme led various sponsors to withdraw. The BBC dropped Crufts 2009 from their coverage after being unable to agree to terms with The Kennel Club, with Channel 4 broadcasting the event since 2010. In 1886, Cruft's first dog show, billed as the "First Great Terrier Show", had 57 classes and 600 entries. With the close of the 19th century, entries had risen to over 3,000, including royal patronage from various European countries and Russia. In 1928, the Best In Show class was introduced and awarded to a Greyhound named Primley Sceptre, shown by Herbert Whitley, the founder of what is now Paignton Zoo. In 1934, the competition was sponsored by a cat food manufacturer. In 1936, "The Jubilee Show" had 10,650 entries with the number of breeds totalling 80. The first Obedience Championships were held in 1955, the same year working sheepdogs were first allowed to enter. In 1978, agility was introduced as a demonstration, to later become a competition in 1980, with an international invitational competition added in 2001. In 1985, the Young Kennel Club was founded to promote dog handling among younger people. Flyball was introduced in 1990, and in 1992, the first Heelwork to Music demonstration was carried out by Mary Ray. In the early 1990s the Kennel Club started to campaign for responsible dog ownership, with emphasis on people choosing the right dog for them, and introduced Discover Dogs area to Crufts, where visitors can meet all currently recognised breeds and chat to breed experts about dog ownership. In 2000, Rescue Dog Agility was added to the programme. By 1979, the show had to move to Earls Court exhibition centre, as the increasing number of entries and spectators had outgrown the capacity of its previous venue. The show was held on 10–13 March 2022, 9–12 March 2023, and 7 10 March 2024. The show will be held on 6 9 March 2025.
Көрмедегі ең үздік болу үшін бәсекелесу
Crufts ашық жарыс емес; иттердің өткен жылы қатысуға құқық алған болуы керек. Круфтста тұқымдық сыныптарға қатысудың бірнеше жолы бар, бірақ көбінесе иттер Кеннел клубының филиалындағы Чемпионат көрмесінде тиісті сыныпта бірінші, екінші немесе үшінші орын алып, «Үздік шоу» сертификаттары табысталғанда немесе Кеннел клубының филиалындағы ашық немесе жалпы көрмеде «Шоудағы ең жақсы», «Шоудағы ең жақсы жас ит» немесе «Шоудағы ең жақсы күшті ит» аталымдарын жеңіп алады. Иттер Кеннел клубының тұқымдық кітабына тіркелгеннен кейін өмір бойы қатысуға құқық алады. Иттердің жарысы бір тұқымдас басқа иттермен, жынысы, жасы және бұрынғы сыныптардағы жеңістеріне қарай бөлінеді. Бұл сыныптарға: Ересек иттер, Арнайы жас иттер, Арнайы ересек емес иттер, Бір жасар иттер, Бітірушілер, Орташа деңгей, Жоғары деңгей және Ашық сынып кіреді. Әр сыныпқа иттер мен қалыңдықтар үшін бір рет жүлде беріледі. Содан кейін ит және қалыңдық сыныптарының жеңімпаздары «Ит және қалыңдық сынақ сертификаты» (CC) үшін тағы да жарысады. Екі CC жеңімпазы «Тұқымның ең жақсысы» аталымын анықтау үшін бақталастырады. 2016 жылға қарай ағылшын кокер-спаниелі Круфтста ең табысты тұқым болып саналды, ол жеті рет «Шоудағы ең жақсы» аталымын жеңіп алды, ал Гундог тобы ең табысты топ болып табылады, ол жиырма үш «Шоудағы ең жақсы» жеңімпазын шығарды. Круфтстың танымалдылығы және таза тұқымды иттері жоқ иелердің қызығушылығы Кеннел клубын Скрафтсты өткізуге итермеледі, ол аралас тұқымды иттерге арналған Круфтс сияқты жарыс. Бұл бағдарлама Hill's Pet Nutrition, Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals және Dogs Trust сияқты бірнеше демеушілерді Круфтс және басқа Кеннел клуб шараларына қатысудан бас тартуға мәжбүр етті. RSPCA «тұқымдық иттердің денсаулығындағы қабылдауға келмейтін деңгейдегі мүгедектік, деформация және аурулар туралы алаңдаушылық білдірді». BBC 2009 жылғы Круфтсты Кеннел клубымен келісімге келе алмағандықтан эфирден алып тастады. Pedigree Petfoods осы бағдарламадан кейін Круфтсты демеушіліктен бас тартқаны туралы хабарланды, бірақ бұл хабарлама эфирден бұрын және қаржылық себептермен жарияланды. Кеннел клубының төрағасы Ронни Ирвинг: «Егер бұл бағдарлама бізге бір нәрсені үйретсе, онда ол кейбір тұқымдардың «тазалықты сақтаушыларына» өздері жылдамдап, осы саяси тұрғысынан дұрыс және жақсы хабардар болған заманда кейбір ескі көзқарастар енді қолдау таппайтынын түсінуге тиіс екенін үміттенемін» деді. Иттердің көп бөлігінің денсаулығы жақсы екенін айтып, ол «Бақытымызға орай, денсаулығы жақсы тұқымдардың шамамен 90% біз асыра сілтеуден сақтануымыз керек және артта қалғандарға қысым көрсетуіміз керек, әйтпесе біз бәріміз бірдей жағымсыз жағдайға түсіп қаламыз» деді. Кеннел клубы бастапқыда өзінің тәжірибесін қорғады және бағдарламаны «керексіз баяулықпен» сынға алды. Ол сондай-ақ реттеуші орган Ofcom-ға «әділсіз қарау және редакциялау» туралы шағым түсірді. Кеннел клубы жаңа денсаулық сақтау жоспарын енгізді, әр тұқым үшін тұқымдық стандарттар қайта қарастырылды және көрме төрешілері тек сау иттерді таңдауға міндетті болды. Сонымен қатар, клуб денсаулық сақтау стандарттарын сақтамайтын селекционерлерге қарсы шаралар қолдануға мүмкіндік беретін Үкіметтен реттеуші өкілеттіктерді сұрады. 2009 жылдың қаңтар айында 209 ит тұқымына арналған жаңа тұқымдық стандарттар жарияланды және дереу күшіне енді, бірақ селекционерлерге маусымға дейін наразылық білдіруге рұқсат берілді. Жаңа стандарттар «итке дем алуға, жүруіне және еркін көруіне кедергі келтіретін ештеңе қамтымайды» делінген. «Бұл иттерді асылдандырушылар үшін асылдандыруды болдырмауға көмектеседі, мысалы, қысқа тұмсық немесе бос тері сияқты ұнайтын белгілерді асылдандырушылар көбірек көрсетеді, бұл иттің денсаулығына зиян тигізуі мүмкін».
RSPCA-ның есебі
2009 жылдың ақпан айында RSPCA тапсырысымен жасалған тәуелсіз ғылыми есеп "көрінетін физикалық ерекшеліктер мен тұқым қуалайтын аурулар асыл тұқымды иттерде ауыр әл-ауқат мәселелерін тудырады" деген қорытындыға келді. Арманның (2007 жыл) сөздерін келтіре отырып, есепте "қоғам мен ветеринариялық саланың бір бөлігі анатомиялық деформацияланған иттердің өндірісіне соншалықты бейжай қарай бастады ki, бұл оларды таң қалдырмайды және бұл қалыпты жағдай деп есептелмейді" делінген. Сондай-ақ, "көптеген үй иттерінің тұқымдарын қорғау үшін селекционерлер мен кинологиялық клубтардың бүгінгі күнгі өсіру тәжірибелері мен күш-жігерлері тиімсіз болды" және "өсіру және іріктеу тәжірибелерінде шұғыл өзгерістер қажет" делінген. Кинологиялық клуб бұл есеп "асыл тұқымды иттердің денсаулығы саласындағы ғылыми білімнің нақты және тұрақты прогресін толығымен ескермейді" деп мәлімдеді.
Мәдениетте
Поппи Холманның "Круфтс" көрмесіне негізделген "Иттің хикаясы" пьесасы Микрон Театр Компаниясының 2020 жылғы екі қойылымының бірі ретінде тапсырылып, COVID-19 пандемиясынан кейін 2021 жылдың 5 маусымында Лидсте алғашқы көрсетіліміне ие болды.