Кіріспе
Дмитрий Шостаковичтің сатирикалық кантатасы «Антиформалист Райок» (Ланг ру), сондай-ақ «Оқушының нұсқаулығы» деп те аталады, опус нөмірі жоқ. Бұл Дмитрий Шостаковичтің төрт дауыс, хор және фортепианоға арналған сатирикалық кантатасы. Ол «Студенттерге көмек ретінде: музыкадағы реалистік және формалистік бағыттардың күресі» деген қосымша атаумен берілген. Ол 1948 жылғы Жданов жарлығынан және одан кейінгі совет өнеріндегі формализмге қарсы науқаннан туындаған конференцияларды сатиралық тұрғыдан бейнелейді. Шығармада Андрей Ждановтың 1948 жылғы қаңтарда Мәскеуде өткен Бүкілодақтық партия Орталық Комитетіндегі музыканттар конференциясында сөйлеген сөзінен үзінділер келтірілген. Либреттода Дмитрий Шепиловтың 1957 жылғы Композиторлардың екінші съезінде сөйлеген сөзі де бар, онда ол композитор Николай Римский-Корсаковтың атын бұрыс айтқан (Корсаков). Музыкалық тұрғыдан алғанда, Йосиф Сталиннің сүйікті әні – дәстүрлі грузин халық әні «Сулико», сондай-ақ «Калинка» және «Камаринская» сияқты танымал орыс халық күйлеріне сілтемелер бар. Бұдан өзге, Тихон Хренниковтың «Нағыз достар» фильмінен музыкалық үзінділер мен Роберт Планкеттің «Корневильдің қоңыраулары» опереттасынан да үзінділер енгізілген. Сонымен қатар, композитордың неміс ноталарының аттарына негізделген жеке монограммасы (D–S–C–H) – D–E♭–C–B ноталар тізбегі кантатада бір рет басқа тоналдықта кездеседі. «Антиформалист Райок» композитордың өмірінде көпшілік алдында орындалмаған. Дегенмен, Шостакович 1960 жылдардың басында осы шығарманы жариялауды жоспарлаған және оған Opus No. 114 нөмірін беруді көздеген. Атап айтқанда, 13-ші симфониясы «Баби Ярдың» (1962) премьерасы, советтік коммунистік партия басшылығының арасында үлкен наразылық тудырған (симфонияның мәтіні сол кездегі советтік антисемитизмді айыптаған), Шостаковичтің сатирикалық кантатасын жариялаудан бас тартуының басты себебі болған деуге болады. «Антиформалист Райок» композитордың қайтыс болғаннан кейін 14 жыл өткен соң, 1989 жылы тұсаукесерін көрді.
Antiformalist Rayok (Lang ru), also known as Learner's Manual, without opus number, is a satirical cantata for four voices, chorus, and piano by Dmitri Shostakovich. It is subtitled As an aid to students: the struggle of the realistic and formalistic directions in music. It satirizes the conferences that resulted from the Zhdanov decree of 1948 and the anti formalism campaign in Soviet arts which followed it. The work includes quotations from Andrei Zhdanov's speech at the Conference of the Musicians at the Central Committee of the all Union Party in Moscow in January 1948. The libretto also incorporates Dmitri Shepilov's speech at the Second Congress of Composers in 1957, in which he mispronounces the name of the composer Nikolai Rimsky Korsakov (KorSAkov). In regard to music, there are references to the traditional Georgian folk song "Suliko", Joseph Stalin's favourite song, and the popular Russian folk tunes “Kalinka” and “Kamarinskaya”. It also contains musical excerpts from Tikhon Chrennikov's film music True friends and Robert Planquette's operetta Les cloches de Corneville. In addition, the note sequence D–E♭–C–B, the composer's own monogram based on German note names (D–S–C–H), occurs once in the cantata in a different key. Antiformalist Rayok was not performed publicly during the composer's lifetime. Nonetheless, Shostakovich planned to publish the work in the early 1960s and had intended Opus No. 114 for it. Particularly, the premiere of Symphony No. 13 “Babi Yar” (1962), which had provoked enormous disapproval among the Soviet leadership of the Communist Party (the symphony's song text denounces the Soviet anti Semitism of the time), was probably the main reason why Shostakovich had not considered publishing his satirical cantata. Antiformalist Rayok was premiered 14 years after the composer's death in 1989.
Өмірбаян
Антиформалистік "Райок" шығармасының жазылу мерзімі туралы қайшылықты мәліметтер бар. Исаак Гликман мен Шостакович отбасының сөзіне қарағанда, ноталар 1948 жылы жазыла бастап, 1957 жылы одан әрі өңделген, ал 1965 және 1968 жылдар аралығында финалдық бөлімі аяқталған. Финал 1989 жылдың мамырында ғана Вениамин Баснер таба алды. Лев Лебединский бүкіл шығарманың 1957 жылға қатысты екенін және мәтіннің авторы Шостакович емес, өзі екенін айтқан. Алайда, қазіргі зерттеулер Лебединскийдің бұл сөздерін растамады. Шығарманың алғашқы ресми орындалуы 1989 жылдың 12 қаңтарында Вашингтондағы Кеннеди орталығының концерт залында Мстислав Ростроповичтің басқаруымен өтті. Бұл концертте кантата ағылшын тілінде орындалды және 1960 жылдардың соңында жазылған финалдық бөлімі жоқ болды. Шығарманың түпнұсқа нұсқасы композитордың 83 жылдығына орай (1989 жылдың 25 қыркүйегінде) Мәскеу консерваториясының Большой залында қойылды. 1990 жылдары Владимир Милман мен Владимир Спиваков осы шығарманың тағы бір оркестрлік нұсқасын жасады. Бұл нұсқа 2003 жылы Capriccio фирмасымен жазылып, шығарылды.