Кіріспе
Донана ұлттық паркі немесе Parque Nacional y Natural de Doñana – Испанияның оңтүстігіндегі Андалусиядағы табиғи қорық. Ол Хуэльва провинциясында (оның аумағының көп бөлігі Альмонте муниципалитетінің ішінде), Кадис және Севилья провинцияларында орналасқан. Оның жалпы ауданы , ал оның ішінде қорғалатын аймақ құрайды. Парк Медина Сидонияның 7-ші герцогының әйелі Дона Ана де Сильва-и-Мендосаның құрметіне аталған. Парк – Гвадалкивир өзенінің Атлант мұхитына құятын дельтасы, Лас-Марисмас аймағындағы батпақтар, сайлы арналар мен құмды төбелерден тұрады. 1969 жылы Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры Испания үкіметімен бірлесіп, оны қорғау мақсатында батпақтардың бір бөлігін сатып алғанда, бұл аймақ табиғи қорық ретінде құрылды. Экожүйе батпақтарды кептіру, өзен суын жағалау бойындағы жерлерді суару арқылы ауыл шаруашылығы өндірісін арттыру, өзен жоғары ағысындағы кен өндірісінен туындаған судың ластануы және туристік инфрақұрылымды кеңейту сияқты тұрақты қауіптерге тап болып отыр. Донана ұлттық паркі Еуропадағы бірегей биоәртүрлілікке ие, бірақ Франциядағы Камарг өзенінің дельтасындағы Parc Naturel Régional de Camargue табиғи паркімен кейбір ұқсастықтары бар, және Донана паркі осы паркпен байланысты. Паркте әртүрлі экожүйелер кездеседі және мыңдаған еуропалық және африкалық көшпенді құстар, еліктер, испандық қызыл бұғылары, жабайы шошқалар, еуропалық борсықтар, египеттік мангустар және испандық имперлік бүркіті мен Ибериялық рысь сияқты сирек кездесетін түрлерге пана болады. Донана табиғи қорығына 1969 жылы құрылған Донана ұлттық паркі және 1989 жылы құрылып, 1997 жылы кеңейтілген Табиғи парк кіреді, бұл аймақтық үкімет басқаруындағы қорғау аймағын құрайды. Екі парк – ұлттық және табиғи – енді бір табиғи ландшафт ретінде жіктеледі. Еуропа мен Африка континенттері арасындағы стратегиялық орналасуы және Гибралтар бұғазына жақындығының арқасында Донананың кең тұзды батпағы мыңдаған еуропалық және африкалық құстардың (су және құрлықта тіршілік ететін) көбею және транзиттік аймағы болып табылады, және қыс айларында көптеген көшпенді су құстарын қабылдайды, әдетте 200 000 жеке құсқа дейін. Жыл сайын онда 300-ден астам түрлі құстарды көруге болады. Еуропадағы ең ірі табиғи қорық саналатын бұл аймақта бірнеше ғылыми институттар жақын жерлердің тиімді дамуын және осы жерде мекендейтін қауіп төнген түрлерді сақтауды қамтамасыз ету үшін бақылау станцияларын орнатып, жұмыс істеп жатыр. 1994 жылы ЮНЕСКО бұл аймақты Дүниежүзілік мұра ретінде жариялады; 2006 жылы паркті 376 287 адам барып көрді.
Doñana National Park or Parque Nacional y Natural de Doñana is a natural reserve in Andalucía, southern Spain, in the provinces of Huelva (most of its territory within the municipality of Almonte), Cádiz and Seville. It covers , of which are a protected area. It is named after Doña Ana de Silva y Mendoza, wife of the 7th Duke of Medina Sidonia. The park is an area of marshes, shallow streams, and sand dunes in Las Marismas, the delta where the Guadalquivir River flows into the Atlantic Ocean. It was established as a nature reserve in 1969 when the World Wildlife Fund joined with the Spanish government and purchased a section of marshes to protect it. The eco system has been under constant threat by the draining of the marshes, the use of river water to boost agricultural production by irrigating land along the coast, water pollution by upriver mining, and the expansion of tourist facilities. Doñana National Park has a biodiversity that is unique in Europe, although there are some similarities to the Parc Naturel Régional de Camargue of the Camargue river delta in France, with which Doñana Park is twinned. The park features a great variety of ecosystems and shelters wildlife, including thousands of European and African migratory birds, fallow deer, Spanish red deer, wild boars, European badgers, Egyptian mongooses, and endangered species such as the Spanish imperial eagle and the Iberian lynx. The Doñana nature reserve includes both the Doñana National Park, established in 1969, and the Natural Park, created in 1989 and expanded in 1997, creating a buffer zone of protection under the management of the regional government. The two parks, national and natural, have since been classified as a single natural landscape. Due to its strategic location between the continents of Europe and Africa and its proximity to the Strait of Gibraltar, Doñana's large expanse of salt marsh is a breeding ground as well as a transit point for thousands of European and African birds (aquatic and terrestrial), and hosts many species of migratory waterfowl during the winter, typically up to 200,000 individuals. Over 300 different species of birds may be sighted there annually. Considered the largest nature reserve in Europe, several different scientific institutions have monitoring stations within its boundaries to ensure appropriate development of adjacent lands and conservation of the threatened species that inhabit it. The area was declared a World Heritage Site by UNESCO in 1994; in 2006, the park recorded 376,287 visitors.
Геология және геоморфология
Донана ұлттық паркінің геологиялық профилі бірнеше жүз мың жыл бойында терең сулы горизонттың және геоморфологиялық ерекшеліктердің қалыптасуын көрсетеді, бұл қазіргі кезде онда кездесетін жануарлар мен өсімдіктердің биологиялық әртүрлілігін күшейтті. Соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін, аймақ тұщы және тұзды батпақтармен, көлдермен және құм төбелермен жабылған, сондай-ақ цунамилер мен күшті дауылдар сияқты жоғары энергетикалық құбылыстардың нәтижесінде теңіздің енуі байқалды. Фландриялық мұз аралық кезеңнің басындағы жаһандық теңіз деңгейінің салыстырмалы түрде жылдам көтерілуі палеогляциерлердің еруімен байланысты болды және шамамен 6,500–7,000 жыл бұрын ең жоғары деңгейге жетті. Осы кезде Донана ұлттық паркі мен айналасындағы аумақтар суға батты, нәтижесінде римдіктер кейін Лакус Лигустин деп атаған лагуна пайда болды. Лагунаның толу жылдамдығы соңғы 6,000 жыл ішінде, құм сілкіндерінің үдемелі өсуімен және жаңа ішкі батпақтар мен сулы жерлердің құрылуымен бірге артты. Донана ұлттық паркінің кең сазды жерлері қазір жазық рельефке ие, ал кейбір ішкі ойыстар уақытша немесе тұрақты сулы жерлермен толған, олар жергілікті тұрғындар "лусиос" деп атайды. Бүкіл аймақ оңтүстік-шығысқа қарай өсіп жатқан жылжымалы құмдық жүйелері бар кең құмды жағалау қорғаны – Донана түйесімен қоршалған.
Ежелгі дәуір
Донананың топографиясы геологиялық уақыт шкаласы бойынша салыстырмалы түрде жаңа жер ерекшелігі болғанымен, аймақта неолит дәуіріне жататын құралдардың қалдықтары табылған. 2800 жылға дейін финикиялықтар, фокейлік гректер және тартессиялықтар сияқты түрлі ежелгі өркениеттердің бұл жерде болған болуы мүмкін, бірақ мұны растайтын археологиялық қалдықтар әлі табылмаған. 1923 жылы неміс археологы Адольф Шультен, Адольф Ламмерер және Джордж Бонсормен бірге Донана құмдары орналасқан Альмонтедегі ежелгі Тартессия астанасының орнын іздеді, бірақ ешқандай қызықты нәрсе таппады. Бұл қазба жұмыстары Cerro del Trigo-да жүргізілді және сол кездегі Донана иесі Тарифа және Дениа герцогы қаржыландырды. Дегенмен, 1978 жылы Шультен Виламанрике стеласын жақын орналасқан Виламанрике де ла Кондеса қаласынан тапты. 1978 жылы Шультен Виламанрике стеласын жақын маңдағы Виламанрике де ла Кондеса қаласынан тапты. 2007 жылы Уэльва провинциясындағы Хинохос тұзды батпағында, немесе "Маризма де Хинохос" аймағында мифтік қаланың іздерін табу үшін зерттеулер жүргізілді. Табылған маңызды заттардың ішінде біздің заманымыздың 2-5 ғасырларына жататын римдік қоныстардың қалдықтары бар еді, олар негізінен балық аулаумен, балықты тұздаумен немесе гарум дайындаумен айналысқан. Гуадалкивир саздықтары (Las Marismas del Guadalquivir), Гуадалкивир өзенінің сағасының сол жағындағы сазды жазықтар аймағы, бұл кезде Лакус Лигустин деп аталатын үлкен ішкі көл болған. Көл бірте-бірте шөгінділермен толып, ақырында қазіргі саздықтарға айналды.
Ерте заманауи
Шамамен бір ғасырдан кейін Медина-Сидонияның 7-ші герцогы және испан армадасының қолбасшысы Алонсо Перес де Гусман и Сотомайор жердің бір бөлігін қайта сатып алды. Оның әйелі, Ана де Силва и Мендоса, Эболи ханшайымының қызы, онда "Кото де Дона Ана" (Дона Ананың аң аулау қорығы) деп аталатын елдік үйге көшті, осыдан қазіргі "Донана" атауы пайда болды; үй бірнеше жылдан кейін сарай ретінде жаңартылды. Лирикалық ақын Луис де Гонгора Нибла графына арнаған "Полифемус пен Галатея туралы аңыз" поэмасының алғашқы тармақтарында Кото Донана аң аулау үйі ретінде пайдаланылғаны туралы айтылады, онда ол ақсүйектерден аң аулауды тоқтатып, өлеңдерін тыңдауларын сұрайды. 1624 жылы король Филипп IV Медина-Сидонияның 9-шы герцогының қонағы ретінде бірнеше күн бойы осы жерде болды және ірі аң аулауларға қатысты. Ол өзімен бірге әртүрлі тағамдық өнімдерді, соның ішінде герцогтың құрметіне өткізілетін көптеген тойларда пайдаланылатын таудан әкелінген қар сияқты сәндік заттарды да әкелді. 1797 жылы Франсиско Гоя өзінің демеушілері, Медина-Сидонияның 15-ші герцогы және оның әйелі, Альбаның 13-ші герцогинясының қонағы ретінде сарайда тұрды. Осы жерде Гоя өзінің "Альбом А" суреттер жинағын жасады және, әйгілі портреттерін – "Киімді Мая" ("La Maja Vestida") және "Жылаңаш Мая" ("La Maja Desnuda") суреттерін герцогиняның бейнесінде салған деген әңгіме бар.
Соңғы замана, Ұлттық парк құрылды
1854 жылдан кейін Антонио Мачадо и Нуньестің «Авифауна де Донана: Андалусияның кейбір провинцияларында байқалған құстар каталогы» атты трактатында аймақ туралы жазба жарияланғаннан бастап, көпшілік оның экологиялық құндылығын бағалай бастады. Осының нәтижесінде, Абель Чапман мен Уолтер Дж. Бак сияқты британдық табиғат зерттеушілері мен аңшылар келді, олар екеуі де Еуропадағы кең аудиторияны Африқаға қоныс аударатын құстар үшін Донананың стратегиялық маңыздылығы туралы хабардар еткен кітаптар жазды. Кейін, Хосе Хоакин Альварес де Толедо и Каро (1865-1915) Медина Сидонияның 19-шы герцогы болғанда, ол үлкен қарыздарды мұра етті және оларды төлеу үшін Донана котосын қоса алғанда, әртүрлі мүлікті 750 000 песетаға сатуға мәжбүр болды, осылайша ол ақсүйек үйінен бөлінді. 1901 жылы шери бароны Уильям Гарви герцогтан Донананы сатып алғанда, иелік тасталып, қираған күйде қалды. Гарви сарайды бұрынғы сәніне қайтарды, ал ол қайтыс болғаннан кейін мүлігі ағасы Джозефке және оның немересі Мария Медина и Гарвиге өтті, ол Тарифа герцогына, орман инженерына үйленген еді. 1934 жылы ол Тарифа герцогинясының әпкесі Бланка Медина мен Гарвейге, Боргетто маркизіне үйленген әйелге тиді. 1942 жылы маркиз оны Сальвадор Ногера, Мануэль Гонсалес және Мерито маркизі құрған компанияға сатты. Елу жыл өткен соң, парк табиғи аймақ ретінде бекітілді.
Қорғау
Испан бизнесмені Маурисио Гонсалес Гордон и Диес, Донанада үлкен меншігі болған және отбасысы экожүйелер мен олардың құстарына қызығушылық танытқан, Еуропаның түкпір-түкпірінен орнитологтарды шақырды. 1952 жылы испан орнитологтары Хосе Антонио Вальверде мен Франсиско Бернис Гонсалес Гордонның жетекшілігімен мұнда келді. Вальверде мен Гонсалес Гордон отбасы Испания үкіметінің оларды егіншілікке және эвкалипт ағаштарын отырғызу үшін құрғату жоспарларымен бай түрлі жануарлар дүниесі бар ылғалды жерлерге қауіп төніп тұрғанын көрді. Маурисио әкесімен бірге Бернистен испан диктаторы Франсиско Франкоға ықпал етіп, жоспардан бас тартуды өтінді. Үш адам Франкоға Маурисионың әкесі Мануэль ұсынған меморандумды жазды. 1953 жылдың қарашасына дейін Бернис Донананың жағдайы туралы баяндаманы аяқтады, онда бұл аймақтың ерекше экологиялық құндылығы бар екені көрсетілген. Топ өз мақсаттарына қол жеткізу үшін халықаралық қолдау іздестірді және алды. Гонсалес Гордонның Франконы көндіруге тырысуы оны белгілі бір қауіпке ұшыратты, бірақ Франко үкіметі мойынсұнды және су бұру жоспарлары тоқтатылды. Ақырында, 1963 жылы Испания үкіметі мен WWF аумақтың бір бөлігін сатып алып, алғашқы Донана қорығын құрды, ал 1964 жылы Донана биологиялық станциясы мен Испанияның Ұлттық ғылыми зерттеулер кеңесі (Consejo Superior de Investigaciones Científicas CSIC) Донана мен басқа да испандық экожүйелердің биологиялық әртүрлілігін зерттеу үшін құрылды. 1969 жылы WWF Испания үкіметімен тағы да Гуадалкивир дельтасының тағы бір бөлігін сатып алып, Донана ұлттық паркін құрды. Сол жылы Декретте Донана ұлттық паркі құрылды, оның аумағының бір бөлігі Экономика және бәсекеге қабілеттілік министрлігіне (Ministerio de Economía y Competitividad) тиесілі болды, ал бір бөлігі әлі де жеке қолында. Он жылдан кейін қорғалатын аймақ кеңейтіліп, «Донана паркі» құрылды. 1980 жылы ЮНЕСКО Донана ұлттық паркін 77 260 гектар биосфералық қорық ретінде таныды. Негізгі аймақ Донана ұлттық паркіне кіретін 50 720 гектардан тұрады. Буферлік аймақ Донана табиғи паркіне 54 250 гектарды құрайды. Биіктігі теңіз деңгейінен 40 метрге дейін. ЮНЕСКО Донананы оның экожүйелерінің әртүрлілігі мен олардың көптеген түрлері негізінде әлемдік маңызы бар деп санайды. 1982 жылы ол Рамсар конвенциясының батпақ жерлер тізіміне енгізілді, ал 1989 жылы Андалусияның өңірлік үкіметі Препректі Донана табиғи паркіне айналдырды. 1994 жылы ЮНЕСКО оны Дүниежүзілік мұра ретінде жариялады, бұл аймақты сақтау мен басқару бағдарламаларын құруға мүмкіндік берді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл маңызды ылғалды жерлер жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдерін және туризмді арттыру үшін жасалған жобалар арқылы үнемі қауіпке ұшырап келеді. WWF әлі күнге дейін Донананы қолдайды және жағалаудағы ауыл шаруашылығы жерлерін суландыру және туристік нысандарды кеңейту үшін батпақтарды құрғату және суды сорғылау ұсыныстарына қарсы күрес жүргізуде. 1998 жылы Азналькольлар апаты Болиден Апирса (бұрынғы Андалуза де Пиритас, С. А.), Boliden компаниясының испандық еншілес компаниясы, парктің негізгі су көзі Гуадиамар өзеніне ағып түскен улы шламды шығарып жіберді. 2000 жылы осы үлкен экологиялық апаттан кейін Испанияның Қоршаған орта министрлігі батпақтарды қалпына келтіруге бағытталған «Донана 2005» бағдарламасын іске қосты. 2006 жылы саябақты ұстау жауапкершілігі 9 маусымдағы Корольдік Жарлықпен Андалусия үкіметіне берілді; Табиғатты қорғау басқармасының функциялары мен қызметтері андалусиялық мемлекетке берілді, ал Донана ұлттық паркі мен табиғи парк «Донананың табиғи аймағы» болды, қоршаған ортаны қорғаудың әртүрлі деңгейлері бар аймақтарға бөлінген бірыңғай аумақ. 2008 жылы бұл парк Францияның Камарг аймақтық табиғи паркімен туыстық қарым-қатынас орнатты, ол антропологиялық және этнографиялық аспектілерді бөліседі. Испания премьер-министрі Фелипе Гонсалес өзінің өкілеттігі кезінде Донананы демалыс орны ретінде пайдалана бастады, бұл оның орынбасарларына прецедент болды. 2010 жылы бұрынғы Қоршаған орта министрлігі 9200 гектар жерді қорғауға иеленді. 2012 жылдың шілдесінде ЮНЕСКО Донана биосфералық қорығының аумағын 77 260 гектардан 255 000 гектарға дейін кеңейтуді мақұлдады және Адам мен биосфера бағдарламасының нұсқаулықтарын орындауға мүмкіндік берді. Бұл Doñana аймағындағы әртүрлі муниципалитеттердің әлеуметтік-экономикалық мүдделері ұсынылған ауыспалы аймақ болды. 2019 жылы полиция парк айналасындағы көптеген жылдар бойы парк су қорының суын ағызып келген жеміс фермерлеріне тиесілі ондаған заңсыз құдықтарды жапты. Сол жылы ЕО комиссиясы Испанияны Еуропалық Әділет сотына (EJC) ЕО-ның қорғау ережелерін бұзғаны үшін шақырып алды. Сот ЕО комиссиясының пайдасына шешім шығарды, Испанияның заңсыз су алуды болдырмау жөніндегі міндеттемелерін орындамағанын және парктің ландшафтын едәуір өзгертуге жол бермеу үшін қажетті шаралар қабылдамағанын мәлімдеді. 2023 жылы Андалусия үкіметі парктің жанындағы заңсыз клубника егісін реттеуге тырысты, бірақ орталық үкімет бұған кедергі келтірді. Жұмыстың жолы бойынша келісімге қол жеткізілген сияқты көрінді, өйткені жыл соңында Андалусия ұсынған жеңілдету шарасы қабылданды. Бұл Veta la Palma деп аталатын 7000 гектар жерді сатып алу болды. Бұл мүлікке табиғи парктегі сәтсіз балық шаруашылығы кәсіпорны үшін пайдаланылған және сатып алынған кезде ұлттық парктің кеңейтілуі ретінде қарастырылған лагуналар кіреді.
Климат
Донана паркінде жұмсақ, әдетте Жерорта теңізіне тән климат басым, ол құрғақ жаздармен және поляр фронты мен жоғары қысымның субтропикалық белдемінің ауытқуларынан туындайтын салыстырмалы ылғалды қыстармен сипатталады. Жаңбырлы маусымдар көктем мен күзде аралықта болады; әсіресе күзде жаз бойында жақын жердегі ірі су қоймаларында жиналған жылу мен полярлық ауа массаларының келуінен нөсерлі жаңбырлар болуы мүмкін. Дегенмен, қыста жергілікті термодинамикалық антициклон пайда болуы мүмкін. Жыл бойы температура жұмсақ, ең жоғары температура қыстан жазға дейін шамамен 17°C аралығында өзгереді. Климаттың ең маңызды ерекшелігі – жазғы үш-бес айлық құрғақ ауа райы, осы кезде субтропикалық антициклон үстемдік етеді.
Флора
Паркте көптеген өсімдік түрлері бар: ағаштар, оның ішінде қарағайлар, гүлдер, мысалы, раушан гүлдері және бұталар. Ерекше қызығушылық тудыратын түрлер: Vulpia fontquerana, Tursica linaria, Juniperus macrocarpa (теңіз жаңғағы), Micropyropsis tuberosa, Hydrocharis morsus ranae немесе Thorella verticillatinundata, олардың көпшілігі жойылу қаупі төнген. Эвкалипт, Acacia longifolia, Gomphocarpus fruticosus, Nicotiana glauca немесе Carpobrotus edulis (мысық тырнағы) сияқты жергілікті емес түрлерді парк қызметі жояды. Доньяна экожүйесіне тән 875-тен астам түрдің ішінде парктегі басқа да маңызды түрлер: олеандр, емен, теңіз гүлшеңбері, тәтті тұз шөбі, тікенді құрт, маррам шөбі, жалбыз, камарина, лаванда, теңіз шөпі, қамыс, гвоздика, қамыстың түбі, кәдімгі папоротник, шалфей жапырақты тас гүлі, бұталар, лабиернаго (Phillyrea angustifolia), теңіз шөптері, мастика, саз, пальма, қарағай, шотланд қызылқызылы, розмарин, жаңғақ, қызыл шырша, тимьян, сүтқоректі және қара жидек.
Трансдуналық флора
Оңтүстік-батыстан соққан желдің әсерінен пайда болатын жылжымалы құмдықтардың (сонымен қатар трансдюн деп те аталады) экожүйесі Иберия түбегіндегі басқа жерлерде дерлік кездеспейді. Бұл экожүйенің қаталдығы кейбір өсімдік түрлерінің осы ерекше жағдайларға бейімделуінен анық көрінеді: құм және топырақ құмдықтары тұрақсыз. Өсімдіктердің, әсіресе құмның баяу қозғалысынан өліп қалған ағаштардың біртіндеп көмілуі – парктің жағажай аймағындағы кең таралған құбылыстардың бірі.
Фауна
Паркте тіркелген жануарлардың ішінде 20 түр тұщы су балығы, 10 түр қосмекенділер, 13 түр бауырымен жорғалаушылар, 37 түр сүтқоректілер және 360 түр теңізге жатпайтын құстар бар, олардың 127 түрі паркте көбейеді.
Балық
Доñana-да шабақ сияқты жергілікті балықтармен қатар, сазан және гамбузия немесе шұбар балық сияқты әкелінген түрлер де кездеседі, олар жергілікті экожүйелерге қауіпті жағдай тудырады. Бұрын мұнда осетр де кездесетін, бірақ қазіргі таңда ол жойылды.
Жыртқыш жануарлар
Донана паркінде кездесетін бауырымен жорғалаушылар: Еуропалық көл тасбақасы, Испан көл тасбақасы, Шыршалы тасбақа, Иберия құрт тасбақасы, Bedriaga's skink, Батыс үш саусақты skink, Қабырға тасбақасы, тікенді аяқты кесіртке, Оцелленген кесіртке, Карбонеллдің қабырға кесірткесі, Андалусия қабырға кесірткесі, Psammodromus manuelae, Испан psammodromus, Атқыршы қамшы жылан, сатылы жылан, Оңтүстік тегіс жылан, Монпелье жыланы, Жалған тегіс жылан, Випер жыланы, Шөп жыланы, Ластастас випері, Логгерхед тасбақасы және Терілік тасбақа.
Құстар
Бұл аймақта 300-ден астам құс түрі тіркелген, оның ішінде Испания имперлік бүркіті, мраморлы үйрек, ақбас үйрек және қызыл мойынды суқұс сияқты ареалы шектеулі түрлер бар. Сулы жерлерде жылтыр ибис, батыс суқұсы, қызылқұйрықты үйрек, еуразиялық қасық тұмсық, қызыл иек үйрек, кішкентай және мал бақа, түнгі және сквакко тұқиялары, сондай-ақ үлкен фламинго кездеседі, ал айналасындағы жерлерде арқан, тасқұс, испан қанаты, Жерорта теңізінің қысқа саусақты торғайы және ұштық құмқұсы болуы мүмкін. Бұл орын көптеген жазғы көшпенді құстарды тартады, олардың ішінде қызғылт тұқия, ақбас шағала, үлкен қысқа саусақты торғай, қысқа саусақты бүркіт, еуропалық көк ролик, батыс зәйтүнді торғай, Сави торғайы, кішкентай ащы үйрек, қанатты бүркіт және қызылқұйрықты бұта торғайы бар.
Сүтқоректілер
38 түрлі сүтқоректі жануарлар тіркелді, оның ішінде он екі түрлі жартас қоңызы, қызыл бұғы, еуропалық қоян, еуропалық кірпі, жалпы генет, жабайы мысық, жабайы шошқа, Ибериялық сілеусін, бақшалық ұйық, египеттік мангуст, үлкен ақ тісті егеуқұйрық, еуразиялық сусар, орман тышқаны, еуропалық жолақ, қызыл түлкі, еуропалық борсық, Жерорта теңізінің қарағай құйрығы, оңтүстік-батыс су құйрығы және қара тышқан.
Ибериялық түлкі
Ибериялық сілеусін, оның мекен ету ортасы Иберия түбегімен шектелген, ірі мысықтардың ең қауіпті түрі болып саналады. 1966 жылы популяция санының күрт төмендеуі оны қорғалатын түр деп жариялауға әкелді. Ибериялық сілеусіннің қазіргі кезде сақталған жалғыз колониялары – Сиерра-де-Андухар, Кардена, Монторо және Донанья табиғи парктері мен олардың төңірегінде орналасқан; бұрынғы материктік колониялар жойылған деп есептеледі. Португалияда оның қалған мекенін сақтауға бағытталған қалпына келтіру жұмыстары нәтижесінде Сьерра-Мальката табиғи қорығы құрылды. Донаньядағы Acebuche шаруашылық орталығы тұтқындықта көбейту бағдарламасын жасады, оның арқасында орталықта туған он бір сілеусін және паркте ұсталған отыздан астам сілеусін сақтап қалуға мүмкіндік болды, олардың өмір сүру мүмкіндігі күмәнді болған. Бұл сақтау шараларына сілеусіндердің жоғары өлім-жітім көрсеткіштері және паркке көліктердің кіруіне немесе жолдарында жүруіне тыйым салатын заңдардың қайта-қайта бұзылуы қауіп төндіреді, бірақ кейбір агенттіктердің хабарлауынша, өлімнің себептері әрқашан анық болмайды. Бұл жануардың осал жағдайы жалғандық үшін парктің символына айналды.
Жылқылар
Донанада екі түпкілікті жылқы тұқымы бар: Мариссеньо және Ретуэртас; екіншісі – шамамен б.з.б. 1000 жылға дейін тамыр тартатын, және басқа топтардан жабайы және оқшауланған күйде өмір сүретін Еуропаның ең көне тұқымдарының бірі.
түйелер
XIX-XX ғасырларда бұл аймақта жабайы түйелер (дромарийлер) кездесетін. Олар VIII ғасырда Испанияны мұсылмандар басып алған кезде әкелінген болуы мүмкін, немесе 1829 жылы Канар аралдарынан маркиз де Молина жүк тасу үшін әкелген түйелерден қашып кеткен болуы мүмкін. 1950 жылдары олардың саны тек сегізге дейін азайды, және олар браконьерлердің қырқынына ұшырау қаупінде болды. 1960 жылдардың басында үш түйе ғана қалды, бірақ 1962 жылы "Арабияның Лоренсі" фильмі түсірілімінде пайдаланылғаннан кейін тағы да көп түйелер табиғатқа босатылды.
Донананың табиғи паркі: Препарк
Абаларио–Асперильо. Ұлттық парктің батысында Маталасканастан Мазагонға дейінгі жағалау аймағы 25 км ұзындығындағы және 5 км-ге дейін ішке қарай созылатын тік төртбұрыш пішіндес. Ол құмды далалар, бірнеше ежелгі лагуналар мен ылғалды жерлер, сондай-ақ қарағай және эвкалипт ағаштарының үлкен орманнан тұрады. Мұнда Ибериялық сілтеуіштерді қоса алғанда, көптеген жануарлар мекендейді. Бұл аймаққа Маталасканас және Мазагон қалалары, сондай-ақ Эль Ареносильо сынақ орталығы – суборбитальдық зымырандарды ұшыру алаңы кіреді. Алайда, оның ұлттық парк деп жариялануы Маталасканастан батысқа қарайғы ірі қалалық жобаның құрылысын тоқтатты. Preparque Norte–Pinares de Hinojos (Хинохостың солтүстік Preparque қарағай ормандары) Эль Росиодан Хинохосқа дейін Ұлттық парктің солтүстігінде жатыр, онда сортаң және орманды аймақтар бар. Азнальказар мен Вилламанрике де ла Кондеса арасындағы Кото-дель-Рейдегі Пинар-дель-Пинто жерінде бірнеше жыртқыш құс түрлері қоныстанған. Preparque Este–Brazo de la Torre Entremuros. Ұлттық парктің шығысындағы, Бразо-де-ла-Торре мен Гуадалкивир арасындағы аймақ, онда саздықтар мен каньостар (балшықты саздықтарға жететін тарамдар) бар. Бұл жер жазда Донаньяда және құрғақшылық жылдары қыстайтын құстарды тартады. Саздың бір бөлігі күріш егісіне айналдырылған. Pinar de la Algaida–Marismas de Bonanza. Ұлттық парктің оңтүстік-шығысында және Санлукар де Баррамеданың сол жағындағы Гуадалкивир өзенінің сол жағалауында орналасқан аймақ, оған Салинастағы үлкен қарағайлар мен батпақтардың орманшалары кіреді. Бұл батпақтар әлі де тасқын суға толып тұрады (қалғандары тек тұщы су ағындары мен жаңбырға тәуелді), сондықтан оларда фламинголар мен авосеттер кездеседі. "Алгайда" сөзі араб тілінен шыққан, ол әдетте ағаштар мен бұталармен жабылған кез келген жерді білдіреді. Эль Пинар де ла Алгайда henarllo, әйел құдай Астартеге арналған қасиетті орын және Каверос римдік құдығының жанында орналасқан. Алгайда 19 ғасырдың басынан бері жануарларды көбейту шаралары жүргізіліп келеді және қазір қара қарғалардың үлкен колониясына ие.
Экологиялық проблемалар
1998 жылы Азналколлар бөгетінің апатынан кейін ауылдық жерлерге қатысты қоршаған ортаның тәуекелдері туралы халықтың білуі арта түсті. Әртүрлі әсерді бағалау зерттеулері мен экологиялық ұйымдар аймақтың өсімдік және жануарлар дүниесіне, суы мен топырағына қауіп төндіретін мәселелер туралы қайта-қайта ескертті. Жылдар бойы қалалық кеңістіктің өсуі мен оның жергілікті экожүйелерге тигізетін әртүрлі талаптары алаңдау туғызса да, бұл жалғыз байланысты тәуекел факторы емес. ЮНЕСКО паркті "Қауіп төндірілген әлемдік мұралар тізіміне" енгізу үшін бірнеше рет қарастырды, бірақ әлі оны тізімге қоспады.
Инфрақұрылымның әсері
Парк маңында инфрақұрылыммен байланысты бірқатар мәселелер туындады. Экстремадура мен Уэльва порты арасында мұнай құбырын салу жобасын экологиялық ұйымдар сынға алды, олар мұнай төгілу қаупі бар аймақтағы танкерлер қозғалысын едәуір арттырады деп мәлімдейді. Гуадалкивирді жиі кемелердің Севилья портына өтуіне мүмкіндік беру үшін тереңдету жұмыстары сағаның биодинамикасына елеулі бұзылыстар келтіреді. Адена, Associación de defensa de la naturaleza (Табиғатты қорғау қауымдастығы), WWF-тің испан бөлімшесі, осы кемелердің өтуін жергілікті экожүйелерге жаңа жануарлардың енуімен байланыстырды, бұл экзотикалық түрлерді қамтитын балласт суын төккен кезде орын алады. Табиғи парктен бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан Уэльва порты – қоршаған ортаға төнген маңызды қауіптердің бірі. PSOE сенаторы және Альмонте-Уэльва қаласының бұрынғы мэрі Франсиско Белла ұлттық үкімет пен Андалусия аймақтық үкіметі жаңартылатын энергияға инвестиция салып жатқанда құбыр желісі жобасының мақұлданғаны абсурд деп санайды. Ол Альмонте мэрі ретінде саябақ маңында жұмыспен қамтуды қолдайтын саясатты іске асырудағы қиындықтарды атап өтті: "Біз құмырсқа мен ибериялық сілеушені жақсы білеміз, бірақ Донанада жұмыспен қамту қалай дамып жатқанын білуіміз керек". Белланың су құбырына қатысты пікірімен келісе отырып, биолог және Донананың қатысу кеңесінің (Consejo de Participación de Doñana) бұрынғы президенті Гинес Мората, жылына жүздеген мұнай танкерлерінің Донана маңынан жүктерін түсіретін жоба мұнай төгілу мүмкіндігін арттырады дейді.
Су ресурстарын шамадан тыс пайдалану
Тағы бір экологиялық мәселе – суару үшін су тартылуы, олардың көпшілігі заңсыз, 1980 жылдардың соңынан бері мақта, күріш және соңғы кезде клубника сияқты суды көп қажет ететін егістерді сақтау үшін екі есеге артқан. Соңғысы жылыжайларда өсіріледі, Донана аймағында пластикпен жабылған жердің ауданы 4500-6000 гектарға жетеді, бұл Испанияның клубника өнімдерінің 90% астамын құрайды. Жер асты су көздерінен суару суын алу үшін заңсыз құдықтардың қазбасы көбейген сияқты, сондай-ақ жақын жердегі тұрғын үй кешендерінің суға деген қажеттілігі және жақын маңдағы өзендердің су ресурстарын тиімсіз пайдалану парктің су режиміне әсер етуі мүмкін. Басқа да ықтимал қауіптерге климаттың өзгеруінен туындайтын тозаңдану жатады; Атлантика мұхитынан тұзды судың енуі бірнеше жануарлар түріне қауіп төндіруі мүмкін. Екінші жағынан, шөлдеу процесі де жүзеге асуы мүмкін; жақында осы жағдайды жеңілдету мақсатында Huelva провинциялық кеңесі (Diputación de Huelva) Chanza Piedras су жүйесінен су беруге рұқсат берді.
Ауыл шаруашылығының әсері
2007 жылы Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (WWF) испандық клубниканың 95 пайызы өндірілетін паркті қоршаған клубника шаруашылықтары парктің айналасындағы жер асты суларын тартып алып, апаттық зақым келтіру қаупі бар екенін ескертті, әсіресе заңсыз бұрғылауларға байланысты, сондай-ақ жергілікті өзендерде жиналып жатқан көп мөлшердегі пестицидтер мен пластик қалдықтарын атап өтті. AFP агенттігі WWF испан клубникасын бойкоттауға шақырып отырғанын хабарлады, бірақ бұл WWF Испания өкілінің мәлімдемелеріне қайшы келеді, және WWF сипаттамасы бойынша, жалпы бойкотқа шақыруға бейім емес.
Құбыр желісі
2013 жылы Испанияның Ауыл шаруашылығы, азық-түлік және қоршаған орта министрлігі саябаққа жақын жерде құбыржол құрылысына рұқсат берді.
Эль Росиоға парызшылық және экологиялық мәселелер
Алмонте муниципалитеті, демек, парк, ғасырлар бойы діни ынтақтың қоғамдық білінуі жиі болған аймақта орналасқан. Ежелгі иберлер табиғат және су құдайларына, Кибела құдайға табыну сияқты, табынып келген. Қазіргі Росьера мерекесіне көп жағынан ұқсас діни рәсімдер осы аймақтың ерте христиандары өз діни қызметтеріне сіңіру үшін тез бейімделді. Олар мұнда қазір қолданылмайтын шағын базилика салды, бірақ 1262 жылы аймақ қайта бағындырылғаннан кейін ғана Марияға табыну институционалдық деңгейге көтерілді. 1270–1284 жылдары Альфонсо X Росинас қаласындағы Әулие Мария шіркеуін қайта жаңартып, 1337 жылы Альфонсо XI осы аймақтағы Мария культі туралы алғашқы жазбаша мәліметтерді қалдырды: text= e señaladamente son los mejores sotos de correr cabo de una Iglesia que dicen de Santa María de las Rocinas. (әсіресе, ең жақсы тоғайлар Росинас қаласындағы Әулие Мария шіркеуіне қатысты дейді.) ~ Альфонсо XI, 1337 Эль-Росио шіркеуіндегі Құдай ананың бейнесі, болжам бойынша, 13 ғасырға дейін жетеді, бірақ қазіргі уақытта патша сарайының әйелі ретінде бейнеленген иконография сол заманғы сәнге сәйкес, 16 ғасырдың соңында қабылданды. Virgen del Rocío культінің қазіргі заманда кең таралғаны жылдық қажылықтың парк табиғи ортасына тигізетін әсеріне қатысты алаңдаушылық тудырады. Парк Ромерия де Эль-Росиоға бет алған қажылардың жолында орналасқан. Бұл шара жылына миллионға жуық қажыны тартады, ол парк экожүйесіне елеулі теріс әсер етеді. Белгілі бір күндері қажылардың көптігі тек Эль-Росио ауылында ғана емес, сонымен қатар парк ішінде және сыртында, мысалы, Piara del Acebuchal, Ajolí көпірі, Boca del Lobo және Могер тас жолы сияқты жерлерде де байқалады. Бұл паркке жарнамалық пайда әкелді, бірақ өрттің алдын алу және жалпы бақылау үшін парк ресурстарын арттыруды қажет етеді, сонымен қатар қоршаған ортаға елеулі теріс әсерін тигізеді (мысалы, орман өрттерінің қаупінің артуы, жолдан тыс жүретін көліктердің сезімтал топыраққа зиян келтіруі және т.б.), бұл туралы экологтар айыптайды.
text= e señaladamente son los mejores sotos de correr cabo de una Iglesia que dicen de Santa María de las Rocinas. ( and in particular it is said that the best groves proceed from the church of St. Mary of Rocinas.) ~Alfonso XI, 1337
The image of the Virgin at the Hermitage of El Rocío dates probably from the 13th century, although the current iconography representing the Virgin as a lady of the royal court was adopted in the late 16th century, according to the fashion of the time. The popularity of the cult of the Virgen del Rocío in modern times has raised concerns about the annual pilgrimage's effect on the natural environment of the park. The park is used by pilgrims on their way to the Romería de El Rocío. As this event attracts a million pilgrims annually, it has a significant negative impact on the park's eco system. The overcrowding of pilgrims around certain dates is evident not only in the village of El Rocío where the shrine is located, but also in places within and outside the park such as the Piara del Acebuchal, the Ajolí Bridge, Boca del Lobo and the Moguer road. This has been a publicity windfall for the park, but requires stepped up park resources for fire prevention and general monitoring, and also has had a significant negative environmental impact (e. g., increased danger of wildfires, off road SUVs damaging sensitive ground, etc.) denounced by environmentalists.
Донана биологиялық станциясы
Doñana Biological Station) - жер бетіндегі экологияны зерттеуге арналған орталық. Ол 1964 жылы Испания үкіметі мен Дүниежүзілік жабайы табиғат федерациясы бірлесіп, жергілікті экожүйелерді ғылыми тұрғыдан зерттеуді қолдау мақсатында құрылды; осы зерттеулер барысында басқа ұлттық және халықаралық экожүйелердің де жағдайы зерттеледі. ЕҚДИ Испанияның Ұлттық ғылыми зерттеулер кеңесінің (Consejo Superior de Investigaciones Científicas – CSIC) басшылығымен әкімшілік және ғылыми басқару агенттігі ретінде Севильядағы ғылыми-зерттеу орталығын, Альмонтедегі Донана биологиялық қорығын және Хаэн провинциясындағы Сиеррас-де-Казорла, Сегура және Лас-Виллас табиғи парктеріндегі далалық станцияны басқарады. 1961 жылы Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры құрылғаннан кейін, оның алғашқы іс-қимылдарының бірі 1963 жылы Донананың «Лас Нуэвас» иелігінен 6794 гектар жерді сатып алу болды, одан кейін ол CSIC-ге берілді. CSIC бұл аумақты Биологиялық қорық (Reserva Biológica) деп жариялады және 1964 жылы Doñana Biological Station құрылысын жүргізді. WWF 1968 жылы Донананың тағы 3214 гектар жерін сатып алды, ол кейіннен Guadiamar Biological Reserve (Reserva Biológica de Guadiamar) деп аталды.
Басқа қызықты жерлер
Асеброн сарайы. Ол 1960 жылдары Луис Эспиноса Фондевилла салған, бұл үй тұрғын үй және аң аулау үйі ретінде салынған, қазіргі уақытта саябаққа келгендерге арналған орталық ретінде қызмет етеді. Маталасканас құмды даласы мен Теңіз әлемі мұражайы. Асебушедегі келушілер орталығы, бұрынғы шаруа қожалығында орналасқан, саябаққа сапардың бастапқы нүктесі болып табылады. Мұнда сол аттас көлдің жанында жолдар мен құстарды бақылауға арналған обсерваториялар бар. Мұз үйі келушілер орталығы. Санлукар-де-Баррамедада, Бахо-де-Гия теңізшілер ауданында орналасқан, бұл 20 ғасырдың басындағы мұз сақтау үйі Донана ұлттық паркіне келушілерді қабылдау үшін қайта жаңартылды. Оның жанында "Real Fernando" кемесінің тұрағы орналасқан, ол келушілерді Гуадалкивир өзенімен Ла Планча қаласына дейін апарып, содан соң батпақты үйлерге және Веласкес жазықтарына (Llanos de Velázquez) және Ла Планча жазықтарына (Llanos de la Plancha) жол ашады, онда табиғатты бақылауға арналған обсерваториялар бар. Бахо-де-Гия келушілер орталығы. Санлукар-де-Баррамедада орналасқан, Донана табиғи паркіне келушілер үшін арналған. Аймақтың (Комарка) халықтарының тарихи аймақтары.